zondag 26 februari 2012
Dood aan de wet, leve de norm
Vereenvoudigen is je boerenverstand gebruiken (Erwin De Pue, DS 25/2/2012)
Rechtstreeks toegang tot de wil van God
Niets heeft de mensheid meer gekost dan economische wetenschap. (Roman Frydman, de Tijd 24/2/2012)
2011
Omschakeling
We moeten nu de omschakeling beginnen naar nieuwe technologie, die een andere opleiding vereist. Ook al zal die transformatie een langdurig proces zijn. (Gunther Pauli, in Trends 5 mei 2011)
17:14 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
Kleinkinderen
Als mijn kleinkinderen mij zouden zeggen 'Jij wist dat soorten aan het verdwijnen waren, maar je hebt niets gezegd en niets gedaan', dan zou ik me schuldig voelen (David Attenborough in DS 3/12/2012).
17:02 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
Mening tegen onverschilligheid
Ik verplicht mezelf om over alles een mening te hebben, alleen al omdat me dit behoedt voor onverschilligheid (M.Hendrickx in DS 3/12/2012)
16:59 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
Passie voor wat maatschappij nodig heeft
Mensen naar wie ik opkijk, zijn altijd mensen met een enorme overgave en passie om het menselijk bestaan proberen te verbeteren. Onlangs was ik in India in Mumbai. Het eerste wat ik daar heb gedaan, is het huis van Ghandi bezoeken.' 'Dokter Paul Janssen heeft ook een enorme impact op mij gehad. Weet je wat hij geregeld tegen me zei? Wat je ook doet, vraag je altijd af wat de maatschappij nodig heeft. En natuurlijk Steve Jobs van Apple.' 'Maar het hoeven geen bekende mensen te zijn. Ik kijk ook op naar gewone mensen die nooit opgeven, ook al hebben ze het moeilijk. … 'Voor mij draait het niet om titels. Er zijn veel wetenschappers die veel beter zijn dan ik. Het enige wat voor mij telt, is de vraag wat ik voor de maatschappij kan doen om ze beter te maken. Weet je wat ik jammer vind? Dat de mensen de rollen te vaak omkeren en er constant op hameren dat de maatschappij ervoor moet zorgen dat zij het goed hebben.' (Rudi Pauwels, ceo Biocartis, in DS 3 december 2012)
Als bedrijven enkel aan winst denken, zullen ze niet lang blijven bestaan (R.Branson in de Tijd 3/12/2012)
16:58 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
27-11-11
Als de tijd zijn stroom versnelt.
Als tussen licht en donder de tijd zijn stroom versnelt,
zijn wij in U verzonken, ons hart raakt niet ontsteld ...
Die lange nacht, die winter
doorstaan wij met geduld:
wij leven ongehinderd,
de dagen zijn vervuld ...
Uw licht komt na de nacht.
(gelezen)
12:41 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
19-11-11
Limieten en utopie
Bereid u voor op extremer weer. VN-klimaatpanel voorspelt meer hittegolven. Het wordt hoog tijd dat de wereld plannen opstelt om grote natuurrampen het hoofd te bieden. Want door de klimaatverandering neemt de kans op extremer weer toe. (DS 19/11/2011).
"De consensus in het westen is dat een opwarming met twee graden een haalbare kaart is. Die twee graden betekent echter honger voor 400 miljoen mensen in het Zuiden, watertekort voor 3 miljard mensen en wereldwijde vissterfte. Dat is onaanvaardbaar. Daarom voeren we dit najaar actie rond de klimaatverandering." (gelezen op site 11 11 11 - http://www.11.be/11/campagne-2011
Want ik had honger en jullie gaven mij te eten, ik had dorst en jullie gaven mij te drinken. Ik was een vreemdeling, en jullie namen mij op, 36 ik was naakt, en jullie kleedden mij. Ik was ziek en jullie bezochten mij, ik zat gevangen en jullie kwamen naar mij toe.” 37 Dan zullen de rechtvaardigen hem antwoorden: “Heer, wanneer hebben wij u hongerig gezien en te eten gegeven, of dorstig en u te drinken gegeven? 38 Wanneer hebben wij u als vreemdeling gezien en opgenomen, u naakt gezien en gekleed? 39 Wanneer hebben wij gezien dat u ziek was of in de gevangenis zat en zijn we naar u toe gekomen?” 40 En de koning zal hun antwoorden: “Ik verzeker jullie: alles wat jullie gedaan hebben voor een van de onaanzienlijksten van mijn broeders of zusters, dat hebben jullie voor mij gedaan.” (Matteüs 25:31-46)
Het neo-kapitalistisch systeem heeft zijn limieten bereikt. ... We zijn in onze diverse gesprekken met specialisten al enkele weken op zoek naar een oplossing. ... Ik heb de indruk dat we telkens uitkomen in een soort van utopisch denken ... (gehoord op klara - Trio).
17:52 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
06-11-11
Rust
Boven alle bergtoppen
is rust,
in alle boomkruinen
merk je
nauwelijks een zucht;
de vogeltjes zwijgen in het bos.
Wacht maar, weldra
rust jij ook.
(Goethe)
17:03 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
04-11-11
Uitzicht
Geef me water
Dan maak ik dit venster
Voor je schoon
met grote halen veeg ik
de stilte van je af
We kijken samen
zie je?
Niets wordt weer iets
Lucht raakt grond
Grond wordt uitzicht
uitzicht inzicht
Geef me water
Dan toon ik je hoop,
Uitzicht op de dag
Waar het ergste voorbij is
En het mooiste
Weer moet komen
(gelezen op kortrijkse begraafplaats)
21:12 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
Savoir-vivre
Journalisten hebben de neiging om evenementen te dramatiseren, door steeds een gevoel van imminent gevaar te creëren, schrijft de Duits-Nederlandse filosoof Peter Sloterdijk in de liberale Zwitserse krant Tages Anzeiger. Hij verwijst naar de vertellingen in de Decamerone, een middeleeuws allegorisch meesterwerk dat stilistisch tot het mooiste proza uit de Italiaanse literatuur behoort. De prachtige verhalen moesten de bevolking afleiden van de gesel van de pest die het toenmalige Firenze trof.
Sloterdijk neemt het op voor het recht op goed nieuws:
‘Deze poëzie die dateert uit de tijd van de pest eiste dat mensen zeiden: La vita è bella, zelfs als de rampenboodschappers daar niet van wilden weten. In de somberste uren die de mensheid kende en waarin zelfs het evangelie niet langer bestand was tegen de negatieve gevolgen van slecht nieuws, namen deze verhalen een para-evangelische functie op zich.
Zij verspreidden de gedachte dat ondanks al wat fout gaat in de wereld er nog altijd een savoir-vivre bestaat die de wereld een nieuw begin kan bieden....
Boven op de bergen van Firenze werd een mensenrecht vastgesteld dat ouder is dan alle andere- het recht op nieuws dat beter is dan de ware stand van zaken, het recht op verhalen die aantonen dat de intelligente wereld nooit ten onder kan gaan aan rampspoed en ruïnes. Het recht op poëzie voor de noodlijdenden. Het recht om nieuws te horen dat iemand niet tot wanhoop drijft.’ (express.be)
10:36 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
02-11-11
Innerlijke stem
Het was daar, in de natuur, dat mijn innerlijke stem voor het eerst in me weerklonk. En zo luid. Waw! Vandaag probeer ik die stem nog altijd te volgen. Vertrouwen is essentieel om op de juiste weg te blijven. Het is een cadeau, maar ook iets wat je moet leren. Daarom voed ik mijn kinderen spiritueel op. Aan mijn zoon Zekye leg ik het zo uit: of je het nu God noemt of iets anders, er is een krachtige energie die deze hele kosmos draaiende houdt en waarmee je je gewoon moet verbinden. Vergelelijk het met de oplader van je gsm. 's Avonds, voor het slapengaan, plug je in en 's ochtens ben je helemaal opgeladen. Ik doe het door te mediteren en te bidden. Zo blijf ik verbonden met de aarde, de kosmos, de energie en die innerlijke kracht die liefde heet. Als je die connectie hebt, wordt het leven zo mooi! Ik moet niet overtuigd worden van geluk of positieve energie, het zit gewoon helemaal in me. I love life! En tot ik erbij neerval ga ik er alle uithalen. (Manou Gallo, Zap Mama, in DS 29/10/2011)
14:53 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
31-10-11
7 mia mensen. Ethisch kruispunt. Stilte. Utopia truimphans.
Nu is de tijd waarin ethiek nooit zo sterk aanwezig was ...
Een inschatting maken van de economische, politieke en ecologische aspecten van de demografische explosie is onwaarschijnlijk complex. De vraag die zich op een intuïtieve manier het sterkst opdringt, is ongetwijfeld: hoeveel mensen kan de aarde aan? ... We kunnen er maar een cijfer op kleven, als we eerst bepalen wat voor leven al die mensen mogen leiden. We kunnen zeker niet met zijn allen leven als jager-verzamelaars. Vrij snel zouden we alle wilde dieren opsouperen. Evenmin kunnen we leven als de gemiddelde Amerikaan. De som van miljarden Amerikaanse ecologische voetafdrukken is veel te hoog. Fundamenteel gaat het hier om ethische keuzes.
1) De mensheid in leven houden, ook nadat de huidige zeven miljard overleden is, is een eerste keuze. We denken niet veel verder dan enkele generaties. Wie ligt wakker van de toestand van onze planeet in 2150? Onze ethiek steunt fundamenteel op wederkerigheid: 'Alles wat gij wilt dat de mensen voor u doen, doet dat ook voor hen' (Matteus 7:12). Impliciet verstaan we onder die mensen diegenen die nu leven. Als ik iets voor die mensen doe, ga ik ervan uit dat ze ten gepasten tijde iets terug doen, voor mij of de mijnen. Wie leeft in de 22ste eeuw kan geen wederdienst bewijzen. Als we het waardevol vinden dat de menselijke soort blijft leven, moet onbaatzuchtigheid een ethische kernwaarde zijn.
2) De tweede ethische keuze ligt voor de hand: welke levenskwaliteit willen we de komende generaties bieden? Wat is dat overigens, levenskwaliteit? Het is een van de belangrijkste vragen die we kunnen stellen. Welk economisch model zorgt ervoor dat mensen een waardevol leven kunnen leiden? En wat betekent dat, 'waardevol'? Toen Socrates de gifbeker dronk, keek hij terug op een geslaagd leven. Hij had nochtans nooit in zijn leven een auto gehad, noch een gsm of een laptop. Zijn kinderen droegen als baby geen wegwerpluiers en hijzelf had geen Armani-pak. Hgh definition-televisie kende hij ook niet, evenmin als skivakanties. Ethiek was nooit eerder zo sterk aanwezig in ons alledaagse leven als nu. Wie weet dat men veel meer mensen kan voeden met planten, dan met het vlees waarin we een groot deel van die planten investeren, kan er niet omheen: onze dagelijkse voedingskeuzes spelen in de hele demografische context een essentiële rol. Helaas weerspiegelt zich dat niet in de kookboeken die de eerste zeven plaatsen innemen van de bestsellerlijsten. Mobiliteit is een ander voorbeeld. Ooit beschouwt men ons autogebruik als een van de grote absurditeiten van deze tijd. Wandelen en fietsen zijn superieur, niet het minst vanuit moreel oogpunt. Niettemin staan honderden miljoenen Chinezen en Indiërs te popelen om ook in de file te staan. De wijze van productie en consumptie van energie is zonder meer een van de grote ethische uitdagingen waar we voor staan.
3) Een derde keuze gaat over de verdeling van rijkdom. De sleutel om de levenskwaliteit van een paar miljard mensen, geboren en ongeboren, te verbeteren is in handen van vrouwen. Ze kunnen die sleutel slechts hanteren als ze geen honger lijden, als ze onderwijs kunnen volgen en aan gezinsplanning doen. Dat alles is onmogelijk als ze arm zijn. Wij in het westen moeten de moed opbrengen om overheden te kiezen en te steunen die bereid zijn om de welvaart en rijkdom te verdelen. In ontwikkelingslanden dienen we diegenen te bestrijden die de emancipatie van vrouwen verhinderen.
Economen als Jeffrey Sachs rekenden uit dat dit alles mogelijk is en dat het niet eens zo duur hoeft te zijn. Nummer zeven miljard is welkom, uiteraard. Maar het is makkelijk en goedkoop, zelfs cynisch, om haar welkom te heten als we haar niets kunnen bieden. Ze moet op zijn minst naar school kunnen gaan en zelf kunnen kiezen met wie en wanneer ze kinderen wil, en hoeveel. Veel geluk, nummer zeven miljard.
Prof.Ethiek Johan Braeckman in DS 31 oktober 2011.
----------
Sommige praktijken bij Lehman Brothers stootten me heel erg tegen de borst. Hoe een stel schooljongens daar een beetje zat te spelen met de cijfers op hun Excel-sheets, zonder zich ook maar een klein beetje bewust te zijn van de impact van hun acties op de echte economie, de mensen en de jobs. De kloof tussen de werkelijkheid, de acties van individuen en de perceptie was gigantisch. (Sony Kapoor in Jobat).
----------
... met een utopische dimensie. Raakpunt tussen religie en ethiek.
Zitten we in een nieuw tijdsgewricht?
“In het huidige levensgevoel zit een element waarvan ik geloof dat het wijdverbreid is en dat het in de individuele levensgevoelens van bijna alle mensen is doorgedrongen, meer dan in 1914, meer dan in 1945, en meer dan in 1968. Ook toen ging het telkens om een tijdsgewricht waarin het gevoel overheerste dat er iets moest veranderen. Vandaag is dat gevoel nog pregnanter: er moet iets veranderen, zo kan de loop der dingen niet doorgaan. Dat innerlijke gevoel, dat het zo niet verder kan, verbindt zich met het appel ‘jij moet je leven veranderen’ – ofschoon het niet evident is dat jij toevallig de juiste persoon bent voor een verandering.
‘Je moet je leven veranderen’ betekent vooral dat de absolute imperatief van onze tijd tot je spreekt en je confronteert met een sublieme ethische wet. Dat is doorslaggevend. Het gaat niet om een privézaak. Net zoals de monnik aan zee op het schilderij van Caspar David Friedrich staan we aan de oceaan van de ecologische catastrofe en we kijken uit op een wereld die vroeg of laat ons en onze medemensen zal verzwelgen als we onze modus vivendi niet wijzigen. Dus in die imperatief steekt ook een element van dreiging, datgene wat de donkere kant van de religies in beweging zet. Maar nog belangrijker is het element van overbelasting, van overvraging, wat maakt dat we onze imperatief beter formuleren als ‘je moet van nu af aan iets doen, wat je eigenlijk niet kan’. Dat is ook het onderscheid tussen God en duivel, want God is diegene die altijd iets volkomen onmogelijks van je verlangt, terwijl de duivel een pedagoog is die de mensen altijd exact daar afhaalt, waar ze toevallig zijn beland.”
Aan die eisen kan je nooit beantwoorden, je schiet altijd tekort.
“Altijd! SØren Kierkegaard die het onderscheid tussen ethiek en religie juist aan dat criterium ophing, zei dat ethische eisen in de regel in een vervulbare vorm zijn geformuleerd, terwijl het voor religies typisch is dat ze de mensen met absurde eisen confronteren. We moeten wennen aan de gedachte dat we tegenover God altijd en per definitie ongelijk hebben, terwijl we ons toch moeten verantwoorden. Dat is nu eenmaal de vorm van de absurde overvraging, die toch onvoorwaardelijk wordt gehandhaafd.”
“Ik stel dan ook voor dat we het onderscheid dat Kierkegaard maakt tussen het ethische en het religieuze opheffen, doordat we het ethische zelf ‘absurd’ en buitensporig verklaren. We moeten het onderscheid tussen het religieuze en het ethische ongedaan maken, en aan het ethische zelf alle eigenschappen toekennen die voorheen bij de religie hoorden. Alleen zo kunnen we de nieuwe vorm van de absolute imperatief begrijpen. Als we van de ethiek maar een voldoende verheven opvatting hebben, kan de noodzakelijke religieuze absurditeit er in vervat worden. Want als ik zeg dat je je leven moet veranderen, dan eis ik van de mens iets wat hij eigenlijk niet kan. Om het te kunnen, zou hij een nieuwe mens moeten worden die doet waartoe de oude mens niet in staat was.”
Die verticaliteit werd in de loop van de geschiedenis op verschillende wijzen uitgedrukt zoals met de wapenspreuk ‘Plus est en vous’ of met Goethes verzekering dat ‘Wer immer strebend sich bemüht, den können wir erlösen’.
Uit interview JP Rondas met Duitse filosoof Peter Sloterdijk
-------
No life is as complete as a life of choice.
-------
“Your time is limited, so don’t waste it living someone else’s life. Don’t be trapped by dogma — which is living with the results of other people’s thinking. Don’t let the noise of others’ opinions drown out your own inner voice. And most important, have the courage to follow your heart and intuition. They somehow already know what you truly want to become. Everything else is secondary.” [Stanford commencement speech, June 2005] (Steve Jobs)
--------
Tijd voor utopisch denken en handelen.
--------
We moeten weigeren ons door de stroming te laten meeslepen.
Wie verdrinkt kan de anderen niet redden.
Mahatma Gandhi
---------
Welk spiritueel, religieus denken? Stilte.
Redelijkheid van de spiritualiteit in de economie terugbrengen.... De laatste jaren was de rationaliteit van de economie en de redelijkheid van de spiritualiteit... Eenzijdige consumptie-maatschappij... Kunnen we denken aan andere vormen van consumptie waarbij het sociale meer vooropstaat en de mens zichzelf niet voorbij holt. ... Daardoor zijn we in een vacuum terecht gekomen.... Vroeger was dit vacuum er niet.... Men vertrok vanuit een metafysische, spirituele context ... De omkering nu is fataal. ... Hoe terug uit het vacuum komen? ... Ghandi: An attitude of silence ... Is niet iets wat je anderen 'aanpraat' ... Is een open milde aandacht voor wat er is ... kwaliteitsvolle aandacht waarbij dat het oordeel uitgesteld wordt, waarbij ruimte ontstaat om de meerstemmigheid waar te nemen ... vanuit een stiltebron ... spirit ... leefstroom ... iets wat opwelt in mensen .... waar je niet met het denken de klauw kan op leggen ... iets wat altijd aan het denken ontsnapt ... waar je voelt, iets is inspiratiebron ... dit is iets wat energie geeft, capaciteit geeft, vermogen om te luisteren ... daarop inzetten is heel belangrijk .... spiritualiteit begint bij de confrontatie met zichzelf ... de mens wil vrij zijn ... hij zoekt zich te ontplooien ... de drang naar stilte is daarmee in verband te brengen ... hoe kan ik opnieuw mezelf zijn ... de roep naar erkenning ... men ervaart hierin een zekere dynamiek ... men voelt dat men zich opgeroepen voelt om een andere kijk te krijgen op de andere ... minder vooroordelen ... serener .... het pad der ouderen bewandelen, het pad van de wijsheid ... stiltebron is nooit buiten jezelf ... zolang het van binnenuit nooit herkend wordt, heeft het geen betekenis ... de wisselwerking tussen innerlijke ruimte en buitenruimte ... als dat zodanig bij elkaar kan komen, of versmelten, dat er geen verschil meer is tussen binnenruimte en buitenruimte, dan ontstaat dat momentum van diepe stilte-ervaring ... het is geen escapisme ... het stille komt vanuit een gedrevenheid ... het gaat ook het sociale herformuleren ... men gaat vanuit een regelmatig terugkomen tot de stilte, andere prioriteiten stellen ... het klinkt contradictorisch, maar men gaat door te vertrekken van zichzelf, de kans krijgen om in het sociale en het economische zichzelf niet meer zo centraal stellen ... men gaat de betrokkenheid op de andere als een geschenk ervaren ... dat is niet meer 'celui qui me dérange', maar diegene die mij de essentie van het bestaan gaat waarborgen, door de coöperatie met de andere ...
Klara 29/10/2011 Naar een betere, stillere samenleving. Naar aanleiding van CultUur van de Stilte morgen, een samenwerking van de vzw's Locus voor lokaal cultuurmanagement en Waerbeke, sociaal-culturele beweging rond stilte & leefkwaliteit. Met stiltecoördinator Dirk Sturtewagen en filosoof-econoom Hendrik Opdebeeck, oprichter van het SPES-forum voor meer spiritualiteit in samenleving en economie.
http://internetradio.vrt.be/radiospeler/v2_prod/wmp.html?qsbrand=31&qsODfile=/internetradio_master/productiesysteem2/programma_od/31_KL111029FTRI.xml
--------
Ik-onomie versus we-conomie
11:19 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
28-10-11
Universele troost
In dat boek toont hij aan dat wetenschappers hoegenaamd geen behoefte hebben aan een Schepper. Het hele universum, inclusief het allerprilste begin ervan, zal ooit volledig door de wetenschap kunnen worden verklaard. De theorie waarmee kosmologen dat hopen klaar te spelen, is de snaartheorie. Daarvan gelooft Hawking dat het ooit de langverwachte Theorie van Alles zal zijn, die in één formule op een T-shirt zal passen. Een beetje zoals E = mc². ... De mens is zo klein in vergelijking met het universum dat die handicap van geen enkele kosmische betekenis is. (DS 26/10/2011 nav lezing Stephen Hawking in Leuven). http://dagkrant.kuleuven.be/?q=node/10169
Wat heeft in het Licht van het universum wél betekenis?
00:58 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
16-10-11
Toekomst is trager, behoedzamer, ascetischer, duurzamer, kwaliteitsbewuster.
Verlies inhalen door nog sneller te rijden lukt niet meer. De toekomst van het geld is traag. ... De economische groei van de volgende jaren zal structureel klein zijn. Daarom is het veel verstandiger om in duurzame producten te beleggen. ... Het is bekend dat Noels een asceet is. Hij houdt geen grote sier. ... Minder winst, minder groei, meer levenskwaliteit. ... Er zitten systeemfouten in de hele sector, waardoor het gedrag van de mensen die er werken niet altijd is wat je van hen mag verwachten. Op de snelweg mag je niet trager rijden dan 70 en niet sneller dan 120. Maar als er mist hangt, mag je hopen dat iedereen zijn snelheid laat zakken, desnoods tot 70. Daar heb je geen toestemming voor nodig van een controle-orgaan. Zelfdiscipline zou moeten volstaan. Maar als iedereen 120 blijft rijden, omdat hij bang is dat de andere bestuurders anders sneller op hun bestemming zijn, gebeuren er ongevallen. Bovendien wordt het dan wel heel moeilijk om als enige te waarschuwen dat we beter 70 kunnen rijden... Ik heb het adagio gevolgd dat je de wereld moet verbeteren door te beginnen bij jezelf... Ik zie het leven niet als een maximalisatie van inkomen, maar als een maximalisatie van kwaliteit en vrijheid. ... Zo hebben we een schuldgedreven groei gecreëerd, waarvoor we de rekening naar de volgende generaties doorschoven. Alsof je de winter uitschakelen omdat je de zomer verkiest. Maar vroeg of laat wreekt de natuur zich. Dat is wat nu gebeurt. ... De jonge generatie gelooft veel in trage, maar duurzame groei. Ze maken inkomensmaximalisatie ondergeschikt aan hun levenskwaliteit. (Geer Noels in DS van 30/9/2011).
After The Haircut ! Wat na het Grote Financiële Sterven ? Het alternatief van de Britse econoom Tim Jackson (Uni Surrey en voormalig voorzitter van de Britse Sustainable Development Commission). In zijn boek "Welvaart zonder Groei. Economie voor een eindige planeet" (Uitg. Jan Van Arkel i.s.m. Oikos, denktank voor sociaal-ecologische verandering) beschrijft Jackson hoe ons huidige economische systeem inzet op de evolutionaire kenmerken van de mens, die ons naar de afgrond voeren (egoïsme en vernieuwing). Een nieuw economisch systeem moet zich richten op de andere kenmerken die ons net zo goed een evolutionair voordeel hebben geboden: altruïsme en traditie.(klara 22/10/2011)
18:02 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
Religare
Een mens kijkt uit over de horizon, met zijn geest.
En kijkt dan terug naar het hier en nu.
Vragend. Wat nu? Waarom? Zijn wij hier bij toeval? Zijn wij alleen?
Zijn geest speurt de horizon af naar het antwoord.
Een niet wetenschappelijke (want onbevredigende) maar spirituele zoektocht.
Een zoektocht naar verbinding: verbinding met de bestaansreden, met een Andere.
Religare = verbinden.
Religie
Religie is verbinden.
Verbinden met onze geest, spiritus.
We zijn verbonden met de mensen naast ons.
We zijn verbonden met de wereld.
We zijn verbonden met de aarde.
We zijn verbonden met het zonnestelsel.
We zijn verbonden met het universum.
We zijn verbonden met alles wat was, is en zal zijn.
We zijn een - bij leven actieve - cel van een groot lichaam.
Het lichaam is niets zonder zijn cel. De cel is niets zonder het lichaam.
Het lichaam wordt bepaald door hoe de cellen evolueren. Goedaardig of kwaadaardig.
Het Al krijgt via het venster van de geest, spiritus van de mens een naam, God.
17:40 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
29-09-11
Geleende aarde, geleend leven
Aarde is voor dit jaar opgebruikt. Sinds gisteren moet de mensheid het rooien met natuurlijke grondstoffen die er eigenlijk niet zijn. Global Footprint Network berekent jaarlijks de ecologische voetafdruk van de mensheid. Daaruit blijkt dat de datum waarop we de grondstoffen hebben uitgeput telkens vroeger op het jaar komt: in 2000 was dat nog begin november, nu dus eind september. (Metro 28/9/2011)
De financiële crisissen: de consumenten in de US leven op krediet, de Europese lidstaten leven op krediet.
Ooit moet dit terugbetaald worden.
02:21 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
Empathie, excelleren, essentie, één.
Empathie : leven is mededogen. Wij, mensen. Jij, mens. Eén strijd tegen onvrijheid, beperkingen.
Excelleren: leven is geest. Die waait. Creatie, schepping, weten, begrijpen, voelen. Vrijheid.
Essentie: leven is streven naar echtheid. Ongebonden, onthechting, waarde.
Eén: leven is één. Eén met de ander. Eén met alles. Eén met het Al.
02:16 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
07-09-11
Gevangene van de hoop
We zijn de gevangene van de hoop (desmond tutu) - de tijd 7/9/2011
16:16 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
26-08-11
Volg hart en intuïtie
“No one wants to die. Even people who want to go to heaven don’t want to die to get there. And yet death is the destination we all share. No one has ever escaped it. And that is as it should be, because Death is very likely the single best invention of Life. It is Life’s change agent. It clears out the old to make way for the new. Right now the new is you, but someday not too long from now, you will gradually become the old and be cleared away. Sorry to be so dramatic, but it is quite true.
“Your time is limited, so don’t waste it living someone else’s life. Don’t be trapped by dogma — which is living with the results of other people’s thinking. Don’t let the noise of others’ opinions drown out your own inner voice. And most important, have the courage to follow your heart and intuition. They somehow already know what you truly want to become. Everything else is secondary.” [Stanford commencement speech, June 2005]
(Steve Jobs)
16:47 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
14-08-11
Uiteindelijk
"Uiteindelijk zijn we er toch maar om mekaar te helpen", zei de buurvrouw na wat geklaag over de dagelijkse ongemakken en zwaarte van de oude dag en de wrevelingen met haar oude ziekelijke man die haar daarnet op straat - bezorgd en ongerust als hij was - was komen opzoeken.
18:05 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
05-08-11
Samen telt
Wanneer 10 procent van een bevolking een onwrikbaar principe huldigt, zal dat geloof onvermijdelijk door de meerderheid van de maatschappij worden geadopteerd. Dat is de conclusie van een onderzoek van wetenschappers aan het Rensselaer Polytechnic Institute in de Verenigde Staten. De onderzoekers merken op dat het resultaat van de studie belangrijke implicaties kan hebben voor de inzichten in de impact van sociale interacties, gaande van de verspreiding van innovatie tot politieke bewegingen.
"Wanneer een opinie door minder dan 10 procent van de bevolking wordt gedeeld, is er geen enkele zichtbare vooruitgang in de verspreiding van de ideeën," merkt Boleslaw Szymanski, hoofd van het Social Cognitive Networks Academic Research Center (SCNARC) aan het Rensselaer Polytechnic Institute, op in het webmagazine ScienceDaily. "Wanneer echter de grens van 10 procent wordt doorbroken, verspreiden de ideeën zich als een lopend vuur."
Szymanski merkt op dat de recente gebeurtenissen in Tunesië en Egypte volgens een dergelijk patroon zijn geëvolueerd. "In die landen waren dictators decennia lang aan de macht, maar op enkele weken tijd werden ze verdreven," voert hij aan. "Mensen houden er niet van een onpopulaire opinie en zoeken lokaal altijd naar een consensus. Naarmate veranderings-agenten echter meer mensen kunnen overtuigen, begint een steeds grotere groep zijn eigen opinie in vraag te stellen, om uiteindelijk het nieuwe inzicht te adopteren, waardoor de verspreiding steeds sneller gaat."
De onderzoekers voegen er aan toe dat de grens van 10 procent in elke situatie en elk maatschappelijk gebied gehandhaafd blijft. Wel wil men onderzoeken of het principe ook overeind blijft in gepolariseerde maatschappijen, zoals de tegenstelling tussen democraten en republikeinen in de Verenigde Staten. (express.be)
----------
"Koen is niet meer gelovig.
Zuster Fillet: 'Zegt hij.'
Koen Fillet: 'Ik denk dat ik het nooit geweest ben.'
Zuster Fillet: En toch, als ik je bezig zie met je kinderen, als ik hoor hoe je leeft, dan bespeur ik een geloof in christelijke waarden.
Koen: Dat gaat over waarden, niet over de godgedachte. Ik heb normen die ik deel met u, tante Mariette, maar dat maakt me daarom nog geen gelovige.
Zuster: Dat is juist. Maar de basis van de waarde waar je mee leeft en die je doorgeeft, was wel geinspireerd.
Koen: Ik zie geen enkele reden om aan te nemen dat er een God is. ...
Wat is de grootste inidividuele kracht van de Fillets?
Zuster: Mijn grootse kracht? Toch wel alles wat met mijn roeping te maken heeft. Dat staat in mij geschreven. Mijn kracht is mijn werk en mijn zending, geleid door de Jezus Christus in wie ik geloof.
Koen: Ik zou het niet weten. Als je de vraag zou stellen 'waarom zou je morgen nog graag leven', dan zou ik antwoorden: uit nieuwsgierigheid. In een banale eerste laag heet dat: ik zou nog graag de krant van morgen lezen. Maar in een tweede, diepere laag: ik wil weten hoe het met mijn kinderen en met de mensheid verder loopt.
Zuster: Dat is toch ook een soort geloof in de groei en het verloop van het leven?
Koen: Maar niet vanuit uw inspiratie, tante Mariette. En dan heb ik nog die derde laag, die van de twijfelaar. Welk belang ligt er in het feit dat ik wil weten wat er met mijn kinderen gebeurt? Want zij vragen zich vervolgens af wat hun kinderen staat te wachten. En over vier miljard jaar ontploft de zon, dat weten we nu al. Ik denk dan: al goed dat het afgelopen is na de dood, stel je voor dat het zou doorgaan.
Zuster: De liefde gaat altijd maar door, Koen.
Koen: Ja, maar je bent er dan niet meer bij, hé.
Zuster: Juist wel. Ik geloof dat vast.
Koen: Om te geloven in het leven na de dood, moet je geloven in een ziel. Ik noem dat zelfbewustzijn. Nu, volgens mij is zelfbewustzijn een product van onze hersenen. Maar als die dood zijn: wel zelfbewustzijn. Of weg ziel, zeg maar.
Zuster: Jij situeert het in de hersenen, dat is niet de plek waarin ik het stop.
Koen: Ik vrees dat ik met een lelijk woord 'materialist' mag worden genoemd. Materie is er het eerst, en daar is de geest een product van. De stap die u zet, geloven in een leven na de dood, kan ik daarom niet zetten.
Zuster: En daar verschillen we van mening, maar dat maakt voor de rest weinig uit. Wij horen samen, dat telt." DS begin juli 2011
-------------
We moeten inderdaad evenwicht zoeken. Geen extremen. De wereld is uit zijn evenwicht. - Keynes+Greenspan(Bernanke) leiden tot deze crisis. Tijd voor andere gidsen en nieuwe koers. Tering naar de nering+orthodoxie (Geert Noels op twitter).
------------
En dus blijven we aanmodderen met een steeds grotere aanstormende kater als gevolg. Misschien kunnen we onszelf alvast trakteren op een boekje over 'happynomics'. Die groeiende discipline roept op het geluk niet enkel in economische welvaart te zoeken, maar in zaken als sociale contacten, kortere files en een eenvoudiger leven. Het klinkt een beetje wuft, maar het belooft de nieuwe rage te worden. Het kan onze materiële verarming minder pijnlijk pijnlijk helpen maken. ('Komt er einde aan de welvaartsgroei?', De tijd 20/8/2011)
------------
Wat mij brengt bij een post van de futuroloog Stowe Boyd over zijn toekomstscenario's, op de blog Underpaid Genius.
- Scenario 1 is eigenlijk afkomstig van Umair Haque. Die auteur roept op concepten te herdenken zoals "BBP", "de onderneming", "zakenbanken", "kredietratings", "banen", "regering" enz. In het teken van de eudaimonia - de antiek-Griekse notie van het leven dat waard is geleefd te worden.
Haque wil de grote ondernemers en de politici overtuigen van andere vormen van ondernemen en de samenleving organiseren, op manieren die meer duurzaam zijn.
Dit doet me wat denken aan de ideeën van Geert Noels die recent opperde dat vermogens weer traag moeten worden (zie de post van Rik Dhoest en de reactie van Noels in de discussie onderaan de blogpost).
- Scenario 2: Stowe Boyd vindt die hoop heel verdienstelijk maar onrealistisch. Hij roept mensen op zelf anders te gaan leven: ga in stadscentra wonen eerder dan in voorsteden, werk samen met anderen, kweek zelf dingen, ruil diensten en goederen of koop zaken die plaatselijk worden gemaakt of verbouwd. Op die manier valt scenario 3 (zie volgend punt) makkelijker te overleven. (hij spreekt er niet over, maar in die stroming is doorgaans ook belangstelling voor alternatieven voor het klassieke fiatgeld, zoals gemeenschaps'munten', Bitcoin-achtige ruilmiddelen, en uiteraard ook goud).
- Scenario 3: wat er nu aan het gebeuren is, volgens Boyd en anderen. De economie blijft sputteren, de politiek zit vast in de greep van nieuwe ideologische gevechten, en we verzeilen in een wereldwijde depressie. Een combinatie van mismanagement van het financiële systeem, onbekwame politieke leiders en toenemende milieu- en klimaatrampen leiden de komende jaren of decennia tot oorlog en rampspoed. Wateroorlogen brengen honderden miljoenen mensen op de been en grensoorlogen worden uitgevochten over een derde van een snel uitdrogende planeet: Oost- en Noord-Afrika, Midden-Oosten, Zuid-Azië.
India en Pakistan mobiliseren hun kernarsenaal. Handelspopulisme betekent het einde van de Europese Unie, de vrijhandel wordt verketterd en het Chinese model wordt met bewondering besproken: een gesloten staatseconomie die vanuit een machtig centrum wordt gestuurd. (www.tijd.be)
---------------
And so even though we face the difficulties of today and tomorrow, I still have a dream. It is a dream deeply rooted in the American dream.
I have a dream that one day this nation will rise up and live out the true meaning of its creed: "We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal."
I have a dream that one day on the red hills of Georgia, the sons of former slaves and the sons of former slave owners will be able to sit down together at the table of brotherhood.
I have a dream that one day even the state of Mississippi, a state sweltering with the heat of injustice, sweltering with the heat of oppression, will be transformed into an oasis of freedom and justice.
I have a dream that my four little children will one day live in a nation where they will not be judged by the color of their skin but by the content of their character.
I have a dream today!
I have a dream that one day, down in Alabama, with its vicious racists, with its governor having his lips dripping with the words of "interposition" and "nullification" -- one day right there in Alabama little black boys and black girls will be able to join hands with little white boys and white girls as sisters and brothers.
I have a dream today!
I have a dream that one day every valley shall be exalted, and every hill and mountain shall be made low, the rough places will be made plain, and the crooked places will be made straight; "and the glory of the Lord shall be revealed and all flesh shall see it together."2
This is our hope, and this is the faith that I go back to the South with.
With this faith, we will be able to hew out of the mountain of despair a stone of hope. With this faith, we will be able to transform the jangling discords of our nation into a beautiful symphony of brotherhood. With this faith, we will be able to work together, to pray together, to struggle together, to go to jail together, to stand up for freedom together, knowing that we will be free one day.
11:52 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
03-07-11
De innerlijke weg
"En trouwens, Dehaene vindt dat hij nog een missie te vervullen heeft. 'Mijn drive is manieren te vinden om toch nog een gemeenschappelijk belang te zoeken. Die atomisering van de samenleving bekommert mij enorm. We zullen echt op zoek moeten gaan naar samenwerkingsverbanden en structuren om die nieuwe realiteit vorm te geven.'
Die nadruk op het samenlevingsaspect, zegt Dehaene, komt voort uit zijn geloof dat het hier met dit leven niet eindigt. 'Ik geloof dat dit leven overgaat in iets waar dat onderscheid tussen gemeenschap en individu helemaal is weggewerkt. Zonder dat ik concreet kan formuleren wat dat is. De Kerk noemt het de gemeenschap van de heiligen. Ook als rationele mens bepaalt dat mijn leven en denken, zonder dat ik daarvoor alle grote rituelen en instellingen nodig heb. Mijn engagement naar de samenleving zie ik als iets wat uiteindelijk in het hiernamaals zal uitmonden. Enfin, ik zou er toch moeite mee hebben dat niet als een continuïteit te zien.'
(Jean Luc Dehaene in de Tijd van 2 juli 2011).
09:54 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
25-06-11
Als een zalm die tegen de stroom naar zijn bron zwemt
X: Er staat vandaag een overlijdensbericht in de krant van iemand die twee maanden vóór mij geboren is.
Y: Ja. Dat doet inderdaad nadenken. Ik denk soms dat wij eigenlijk uiteindelijk maar een naam zullen zijn ergens in een genealogisch register.
X: Inderdaad. De eerste generatie zal ons misschien nog herinneren, de tweede al veel minder, om uiteindelijk ergens alleen de grote vergetelheid in te gaan.
Y: Van die gedachte wordt je niet bepaald vrolijk.
X: Ja. Maar toch moeten we proberen voorbij die gedachte te gaan, verder te kijken. En dan vooral ‘figuurlijk kijken’ met onze geest. Niet met onze rationele, cartesiaanse geest. Maar met ons innerlijk oog, onze spiritus.
Y: Wat bedoel je?
X: We moeten misschien met ons innerlijk oog, met onze spiritus die eerder oog heeft voor synthese doordringen in een ander bewustzijn. De wetenschap geeft ons daartoe een voorzet. Als men vandaag een soort van hitparade van meer en meer gebruikte termen in het fundamenteel wetenschappelijk onderzoek zou oplijsten, doe ik een gok dat men woorden als ‘energie’, ‘altijddurende beweging’, ‘andere dimensies’, ‘onberekenbaar’ en ja zelfs ‘mysterie’ meer en meer zal zien opduiken. De grenzen van het denkbare, het rationele denken worden bereikt. Over hoe men dan nog ‘inzicht’ kan krijgen in de werkelijkeheid, zal misschien enkel nog kunnen met andere ogen. Ogen die uit het samenleggen van de puzzle-stukjes, netjes gedisecteerd met onze analytische, rationale geest, de diepere grond doen oplichten.
Y: Ik begrijp niet goed waar je naar toe wil.
X: Uit het samengaan van de analyse van de wetenschap en de synthese vanuit een beschouwende, eerder op ervaring en gevoel gebaseerde, geest zal misschien duidelijk worden dat alles met alles verbonden is en dat grenzen eigenlijk niet bestaan. Dat de grens van de dood, geen grens is en enkel een perceptie met een ‘paardebril’. Ook de grens van de dood, zal dan misschien blijken geen grens te zijn. Leven en leven na de dood, zijn niet van elkaar te onderscheiden. Alles is met alles verbonden.
Y: Als er geen grenzen zijn, hoe moet je je dan de werkelijkheid zonder grenzen voorstellen?
X: Misschien moeten we niet spreken in vormen van materie. De wetenschap laat duidelijk blijken dat alle materie, zoals ook het menselijk lichaam, onherroepelijk onderhevig is aan die ene grote natuurwet van de ‘entropie’. Materie is een tijdelijk min of meer geordend geheel dat fundamenteel gedoemd is terug af te breken en te vervallen in zijn oorspronkelijke vorm, namelijk chaos. Negatief gezegd is destructie, verval, de niet te keren richting van alle materie, dus ook de mens. Wij proberen met alle middelen, zoals de geneeskunde, fitness, schoonheidsmiddelen enz. die natuurwet te bevechten. Maar dit is in se een hopeloze strijd. Uiteindelijk verzinken we in het onherroepelijke verval, die wij dan dood noemen.
Y: Wat je zegt over het verval is niet van aard dat het mij opbeurt.
X: Vrolijk zijn is één ding. Innerlijke rust is een ander ding. Het is dit laatste die je moet onthouden. Innerlijke rust is iets wat je kan overvallen. Innerlijke rust kan bijvoorbeeld opborrelen als je niet zozeer je aandacht richt op het verval van de materie, de dood enz... maar je aandacht naar iets anders draineert, kanaliseert. Hier ook geeft de wetenschap een voorzet. Wetenschap spreekt in haar fundamenteel onderzoek steeds meer van ‘energie’, ‘anti-materie’ … . Misschien moet onze aandacht als niet-wetenschapper, als leek, ook meer gaan naar die ‘energie’, ‘anti-materie’. Dan komen we misschien uit bij een andere invalshoek waarbij ‘zijn’ niet los kan gezien worden van we gemakshalsve ‘energie’ noemen. Zegt de wetenschap ook niet dat de oerknal iets was als een onvoorstelbaar intens moment ‘energie’, ter grootte van een erwt? Energie zonder grenzen in tijd en ruimte. Energie in beweging. Energie in verschillende verschijningsvormen. Energie die in zijn particuliere vorm verschijnt, misschien zelfs zelfbewustwordend, als ‘mens’. Energie die echter ook een generieke vorm heeft. Alle energie is één geheel. Zonder onderscheid. Gebundeld. Zonder begin en einde. Als een samenspel tussen delen en het geheel. Het deel bestaat niet los van een geheel, het geheel is er enkel door zijn delen. De primaire verschijningssvorm van het leven op aarde, begrensd door tijd en ruimte, schakelt naar een nieuwe verschijnsvorm waarin deze grenzen wegvallen.
Y: Kan je mij dat verduidelijken want ik heb moeite om te volgen.
X: Wij spreken klassiek van geboorte en dood als één mooie tijdslijn. Onze analytische geest maakt deze analyse afgaand op wat we zien en ervaren en vanuit ons ‘mensoog’ gezien. Velen maken dan bijvoorbeeld een vervolg op die lijn door te spreken over een leven na de dood. Wel te verstaan duidelijk in de tijd gescheiden door het kantelmoment van de dood. Het denken in termen van tijd en beperking van tijd wordt gerespecteerd. Maar eigenlijk beperken we met ons analytische ‘mensoog’ het zicht, het inzicht. Vertelt ons ‘mensoog’ alles over de werkelijkheid? Is ons ‘mensoog’ wel zo betrouwbaar als deze ons ‘leert’ dat er een beperking in tijd en ruimte bestaat. Een kritische blik, ingegeven vanuit wetenschappelijke bevindingen, leert ons dat dimensies niet beperkt zijn tot tijd en ruimte en er dus meer is. Er is de wetenschappelijke bevinding dat wij uiteindelijk een hoog ‘sterrestof’-gehalte hebben en uiteindelijk uit een zelfde bron komen die wij enkel kunnen bevroeden met alle capaciteiten van onze geest. De geest zwemt als een zalm stroomopwaarts naar de plaats vanwaar hij ooit ontsprong. Soms moeten we zoals de zalm die uit zijn vertrouwde wateromgeving hoog in de lucht opspringt om een waterval te overwinnen, onze geest met al onze kracht uit onze vertrouwde omgeving laten opspringen en op een hoger niveau tillen. En dan zullen we ooit de plaats bereiken waar de queeste, de strijd niet gewonnen, maar zijn voltooiing krijgt. Het inzicht dat het ‘mensoog’ ons weliswaar praktische hulp bezorgt, maar niet het heil. Dat heil, het inzicht van grenzeloosheid, enkel met ‘Gods’ oog’ te zien is. En bijna kwam het woord liefde in mijn mond. Maar dit woord is mij vandaag nog te moeilijk, te ongrijpbaar om hierover iets zinnigs te kunnen zeggen en het een plaats te kunnen geven. Wat niet belet dat ik er mij vandaag ondertussen in kan oefenen, omdat dit het meest appellerende levensproject is, ooit beschreven.
12:31 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
11-06-11
Spiritueel worden
X: We kunnen misschien hier wel een diepgaand gesprek hebben over ondermeer spiritualiteit en religie, maar ik heb de indruk dat de meeste mensen anders daartegenaan kijken of dit anders beleven. Soms lijkt mij dit gesprek wat hoogdravend.
Y: Ik kan daar in komen. Je bent in je eigen wereldje bezig en je hebt geen idee, laat staan voeling, met de wereld van andere mensen.
X: Het lijkt mij dan ook dat de relevantie van wat we hier bespreken, zeer beperkt is. De wereld draait gewoon anders dan dat wat we er in onze gedachtewereld van voorstellen.
Y: Ik denk dat je gelijk hebt. Maar moet dit ons ervan weerhouden hierover na te denken en van gedachte te wisselen? Of moeten we gewoon met de mainstream meegaan en er ons naar schikken? Of gewoon niet nadenken en spreken?
X: Nee, maar we moeten ons bewust zijn dat het redelijk vrijblijvend is en misschien een soort van aangename tijdvulling onder gelijkgezinden.
Y: Ja. Onaangenaam zijn deze gesprekken niet. Ikzelf heb daar veel aan. Het is als een geestelijk fitnessoefening, zoals de fysieke fitness. Het geeft een goed gevoel, ja zelfs soms een soort van ‘runnershigh’. Maar het is voor mij ook een ‘verrijking’. Ik ben overtuigd dat ik iets kan bijleren van de ander, een nieuw inzicht verwerven. Om het zo te zeggen wil ik inzichten van anderen stelen. Oneerbiedig gezegd zie ik de anderen soms als ‘sparring partners’ in geestelijke oefeningen.
X: Maar het blijft een beetje een ‘egotripperij’ en, ik herhaal, weinig relevant. Trouwens, met permissie, ik heb soms de indruk dat je je soms verliest in je gedachtewereld en totaal onbegrijpelijk bent. Je slaat soms gewoon stappen over in je redenering en gaat ervan uit dat de ander die zomaar kan raden.
Y: Ja, ik denk dat ik soms ‘gevoel’ probeer onder woorden te brengen, eerder dan heel duidelijk opgebouwde en onderbouwde redeneringen. Ik denk dat het de aard van het beestje is. Het probeert via wat het leest, wat het hoort en wat het observeert tot inzichten te komen die ergens lijken zinnig te zijn. Hoe eigenaardig ook, is er ook iets van een spelelement in deze continue oefening. Spelenderwijs je weg zoeken.
X: Dat lijkt mij veel op een kind dat in zijn hoek zijn spelletje speelt.
Y: Ja, het kind is nooit ver weg geweest. Het is ook nooit helemaal weggeduwd. Ik heb het ergens steeds een beetje zijn gang laten gaan.
X: Dit stemt mij een beetje tot meewarigheid.
Y: Maar misschien is die conclusie ook een beetje te kort door de bocht. De frisse kijk van een kind, niet bezwaard met allerhande levenservaringen, kan geestelijk verfrissend zijn. Om maar te zeggen dat dit kan helpen voor ondermeer de verwonderingservaring. Verwondering kan de geest oplichten. Het perspectief wordt anders. De verwondering over het leven, over het lichaam, over de materie, over jouw geest enz. De evidenties vallen weg. Je interne wereld wordt plots anders. Waar de omgeving grotendeels bepaalde hoe jij dacht en jou soms op sleeptouw nam, heb jij nu met die verwonderde kijk het gevoel het stuur over te nemen en maak je afstand van de buitenwereld.
X: Excuseer, ik heb geen verwondering nodig om mij een persoonlijke mening te vormen over de wereld die niet noodzakelijk overeenstemt met wat de doorsnee mensen hierover denken. Wat je zegt over verwondering is zuiver intellectueel, maar niet de realiteit.
Y: Een persoonlijke mening vormen behoeft inderdaad geen verwondering. Maar als ik het over verwondering heb, heeft dit niet te maken met meningen of overtuigingen die veelal gestoeld zijn op harde logische redeneringen, maar wel op ervaringen. Ik ben overtuigd dat men niet alleen bestaat uit een verzameling meningen en overtuigingen. Er is ook de vaak onbewuste en onuitgesproken innerlijke kijk op de wereld, mensen en het leven. Hoe sta ik tegenover de andere mensen. Is de andere mijn vijand of mijn lotgenoot. Geloof ik in de goedheid of slechtheid van de mens. Ben ik optimist, ben ik pessimist. Hoe kijk ik naar de wereld. Inzicht in deze innerlijke wereld vereist afstand nemen om beter te kunnen observeren. Verwondering kan daarbij helpen. Verwondering helpt dus je kijk scherper te stellen op de minder zichtbare kant van jezelf en de wereld. Je gaat vanaf dan wel meer op de tast, op het gevoel, op de ervaring. Het helpt niet alleen meer om met logische redeneringen te werken. Je zal soms beelden nodig hebben om inzichten te verwerven. Zo kan het inleven in het beeld van de vogel die in het hooggebergte rondzweeft en de wereld onder zich gade slaat, jouw innerlijke kijk veranderen. Inzicht is iets anders dan weten. Weten doe je door wetenschappelijk onderzoek bijvoorbeeld.
X: Ik geloof in niets anders dan wat we kunnen weten. Op gevoel afgaan is een te groot risico op dwaling. Het is trouwens gemakkelijk. Weten vereist soms hard zwoegen. Inzichten hebben trouwens weinig praktisch nut.
Y: Ben je zeker dat jouw gevoel je niet meer kan vertellen dan je rationeel werkend verstand? In het westen ervaart men dat de economie en de geestelijke gezondheid niet meer is zoals vroeger. Statistieken allerhande tonen rekenkundig aan dat er een probleem is. Maar wat er in de hoofden van de mensen hier in het westen omgaat, is voor de wetenschappers moeilijker te doorgronden. Is het angst, is het de vermoeidheid van een ouder wordende bevolking, is het de op zichzelf en zijn eigen behoeften gefocuste westerse mens. Misschien zal het gevoel nodig zijn om hierin wijs te geraken.
X: Wat heeft dat nog te maken met verwondering?
Y: Verwondering is afstand nemen van het gebeuren. Vogelperspectief. Los komen met je geest van de beslommeringen, de maalstroom, de ratrace, het doemdenken. We onderschatten misschien de mogelijkheden van de geest te veel. De geest is een prachtig instrument gebleken om wetenschappelijke bevindingen te doen. Maar is de geest ook niet tot meer in staat. Een innerlijk oog. Het ervaart de werkelijkheid achter de werkelijkheid. Daarin zal niet zozeer het analyserende en onderscheidende van de wetenschap spelen, maar het synthetiserende, het samenvallende de boventoon nemen. Daarin zullen individu en groep niet los staan van elkaar. Natuur en individu en groep zijn één. De individuele mens is wat de groep is, is wat de natuur is. Het innerlijk oog, introspectie zal misschien ook leren dat we als mensen iets hebben dat niet in dit plaatje, in die synthese past. Een residu. Een restwaarde. In de eerste plaats is die restwaarde een gevoel van een tekort. Het besef van de beperkingen van het leven, soms de angst, soms de zinledigheid, noodlottigheid. Maar kan dezelfde geest het tekort niet omzetten in volheid? Via relativering, naar uiteindelijk vrede met het tekort. Misschien deint het uit in het zoeken en beijveren van de droom van een leven zonder tekorten. Ja, soms loopt dit uit in vreugde, gedeelde vreugde, verbondenheid, lotsverbondenheid.
X: Je geeft mij het ongemakkelijke gevoel dat je hier toch echt aan het zweven bent zoals je zelf goed beschrijft met die vogel hoog in de bergen. Ik blijf toch liever met mijn twee voetjes op de grond. Daar heb ik tenminste iets aan. Geef mij maar het plezier van een goede komische film in plaats van jouw diepzinnige vreugde, vrede enzovoort.
Y: Ik kan je goede komische films aanraden. Ik zal niet ontkennen dat komische films mij ook veel deugd doen. Maar het is vooral het samen lachen die mij het meeste plezier geeft. Het samen navertellen. De lach is de compagnon van de verwondering. Zij doet ook jou afstand nemen van de drukte en gekte. Relativering. Neem de lach dus in zekere zin ernstig. Ze licht je geest op, verlicht jouw bestaan. En dat is wat ik precies bedoel. Verlichting. Licht brengen of beter gezegd licht ervaren. Lichter maken zodat je kan zweven. De geest kan dit. Laat de geest dus via de lach gerust haar werk doen. Je wordt in je lach stilletjes spiritueel. Of zeggen ze soms niet van iemand die anderen aan het lachen kan brengen, hij is ‘spiritueel’. Spiritueel worden. In doen en in denken. Geestig. Goddelijk.
17:14 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
Volg je droom
X: Ik heb net een telefoon gehad met één van mijn kinderen. Ik zit er mee in want ze gaat naar Amerika en ze heeft niets geregeld. Ik ben vanacht om 4 uur wakker geworden en heb uiteindelijk op het internet een goede verblijfplaats voor haar gezocht.
Y: Ik zie je zuchten. Op de koop toe moet je de dag nadien weer in de hectische beroepswereld scherp staan en vechten voor je plaats en je bestaan. Misschien weten we juist door wat we doen ondermeer voor onze kinderen, waarom we hier zijn.
X: Je zegt daar iets. Ik hoorde recent een man op de radio die naar zijn pensioen uitkeek omdat hij dan verlost zou zijn van zijn werk. Dat was het enige waar hij naar uitkeek. Triestig hé.
Y: Inderdaad. Ergens moeten we allemaal een droom hebben, denk ik.
X: Heb jij een droom?
Y: Uuh. Ik weet het niet zo goed. Of misschien wel, maar zonder dat die droom heel scherp was afgelijnd. Ik had in mijn jonge jaren wel een gevoel waar ik naar toe wilde. Het was iets dat ik aanvoelde als het verlengde van wie ik was en wilde en kon zijn. Maar het was nooit echt zeer duidelijk. Het was wat vaag. Nochtans bleef dit altijd op de achtergrond hangen tijdens mijn loopbaan en heeft het mijn keuzes op bepaalde momenten mee bepaald. Anderzijds was er een stuk berekening als ik nadacht over een droom. Ik was uitgegaan van het idee dat een droom zich niet zondermeer realiseerde, maar alleen door er iets van jezelf voor in de weegschaal te leggen, dus te werken en desnoods een hele omweg te maken die misschien zelfs ver van je droom af stond. Ik dacht ook dat je er rijp moet voor zijn om een droom te mogen en kunnen realiseren. Ik geloofde dat dromen op een goede onderbouw dienden gebouwd te worden. Als je eerst voor jezelf en gezin gezorgd hebt, kan je verder gaan. Ik geloofde ook dat toeval niet bestaat op dit vlak. Ik verduidelijk mij. Als je ergens van iets doordrongen bent, bepaalt dit je denken en kijken, zelfs onbewust. Heb je een droom die je stilletjes koestert, dan speurt je geest, zelfs onbewust, voortdurend naar kansen om die te realiseren. Tegelijk moet je ook rekening houden met heel praktische zaken. Het kan zijn dat je met veel goesting iets wil ondernemen, maar je door omstandigheden in de verkeerde omgeving of bij de verkeerde mensen zit. Die omstandigheden kunnen maken dat je goesting vlug overgaat en je je bijvoorbeeld de maandagmorgen naar je werk moet slepen. Als je werk intrinsiek je energie geeft, moet je dit vooral onthouden. Volg je droom.
12:47 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
05-06-11
Sail away
X: Ik geloof niet in een god.
Y: Je bent niet alleen. Heel velen, zoniet de meerderheid, hier in het Westen zijn geëvolueerd naar een leven zonder het referentie-kader van een god. Ons verstand zegt ons dat er gerede twijfels zijn aan de zekerheden uit het verleden.
X: Ik heb eigenlijk ook geen god nodig in mijn leven. Het leven is zoals het is. Een creatie van de natuurwetten. We moeten er het beste van maken, het verblijf hier op aarde wat aangenaam maken voor onszelf en en ja, waarom ook niet, voor de ander.
Y: Ik geef je gelijk. Het leven op een aangename manier beleven, is een deugd of laten we misschien zeggen, een genade. Daar streven we naar. Maar is dat alles? Maakt dit het leven compleet, af? Is de gedachte - vóór het sterven gaan - dat je een aangenaam leven hebt gehad, de gedachte die je leven voor jou in zijn plooi doet vallen, de gedachte die jou doet verzoenen met het onverzoenbare van de dood?
X: Ik ben niet bezig met gedachten die ik eventueel zou hebben vóór het doodgaan. Je zoekt het gewoon te ver. Leven betekent niet aan de dood denken. Voluit leven, nu, vandaag. Zolang het nog kan.
Y: Zolang het nog kan, ja. We zijn er maar even. Als er al één gedachte is die velen diep in zich ‘dragen’, dan is het wel dat de tijd kostbaar is en ze moet ‘beleefd’ worden. Ik ben daar tenvolle mee akkoord. Maar waarom is er dat sterk besef van tijd bij zovelen? Heeft dit niet juist omdat we het permanente perspectief van de dood zien, al zeggen we dat niet met zoveel woorden?
X: Ja misschien zit daar wel iets in. Maar ik hou mij daar verder niet bezig. Ik heb andere - leukere - dingen te doen.
Y: Beperken we ons eigen dan niet tot een éénzijdig thema in ons leven: leven moet geleefd worden? Ben ik, jij, wij allen, mensen, niet in staat tot een completer, ja waarom niet goddelijker leven? Een leven in dimensies die door de kracht van de geest het ondenkbare denkbaar maken. Een hemel op aarde brengen. Een hemel waar ik wegvaar van mijn eigen eilandje, naar die ander. Zijn wij niet in staat naar een dieper streven, een mens-voltooiend streven?
X: Ik voel die behoefte niet hoor.
Y: Dit streven komt er niet zomaar. Het is een kwestie van er zich voor open stellen, denk ik. Blijkbaar hebben we allemaal ergens de capaciteit om diepere gronden op te zoeken en in onze geest te laten inwerken als we daar op oefenen. Onze geest vermag meer dan we vermoeden.
X: Waarom zou ik de moeite doen. Het brengt toch niets bij.
Y: Dat weet ik niet. Ik vind het wel belangrijk te weten dat die diepere grond in mijn leven er kan zijn. Dat het in mijn handen ligt die diepere grond op te graven. Het trekt mij zelfs aan, het zuigt mij aan. Ik weet niet waarom. Het is mij gegeven op pad te gaan naar die diepere, of ja goddelijke dimensie in mijn leven. En dat kan ik niet los zien van het wegvaren van mijn eigen eilandje naar de ander. Of God bestaat of niet bestaat is mij, is ons mensen, niet gegeven met wetenschappelijke zekerheid te bepalen. We zouden misschien zelf god moeten zijn om het antwoord te kennen. Trouwens het godsbewijs of anti-godsbewijs is, denk ik, de verkeerde vraag stellen in mijn leven. Niet de troon waarop God zit is mijn streven. Niet op Zijn plaats willen zitten is mijn ambitie. Laat mij wegvaren naar de Ander. Dit is mijn ware zending. Dit is mijn grote zendingsopdracht. Sail away.
21:26 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
22-04-11
Less is more
X: Ik ben in een leeftijd waarin men zegt dat men in zijn 'topjaren' zit. Nu moet je doorstoten. Alles dus voor de carrière. Maar ik heb ook jonge kinderen die ik graag zou zien opgroeien. Mijn vrouw geniet ook niet van mijn aanwezigheid. Het is heel moeilijk kiezen.
Y: Het is inderdaad een verscheurende keuze. Je bulkt van talent en energie. Voor jou ligt de wereld open. Het is juist de onverdroten overgave van mensen die zich volledig voor hun job hebben gegeven, die de wereld hebben veranderd.
X: Maar als ik kies voor mijn carrière, zal ik dan geen spijt hebben? Ik heb een vriend die zijn conclusies getrokken heeft en zijn carrière opgegeven heeft. Hij zegt te kiezen voor een andere waarde. De mens staat centraal bij hem.
Y: Ik kan je niet helpen bij die keuze. Het is jij en niet iemand anders die deze fundamentele keuze kan maken. De twee keuzes zijn waardevol. Het is de richting waarin jouw ogen kijken, en niet die van iemand anders, die bepalen waar je naar toe gaat. Jouw ogen kijken zoals jij bent, ten voeten uit.
X: Het blijft een verduiveld moeilijke keuze. Ik wil het beste uit mezelf halen, maar toch niet ten koste van mijn naasten. Je hebt me daarnet nog gezegd dat de "inprint" van de ouders het sterkst is op de leeftijd waarin mijn kinderen nu zitten. Ze zijn ook op een leeftijd dat je er zoveel plezier kan aan hebben.
Y: Misschien zijn er 'vensters' van kansen om toch een en ander met elkaar te verzoenen. Een weekendje weg. Een wandeling. De intensiteit van de aandacht is misschien ook belangrijker dan de duur van het samenzijn. Of misschien moet je ook eens kijken of er geen andere wegen zijn in je professionele loopbaan die misschien minder 'status' geven, maar je dan wel echt professionele voldoening kunnen geven, een stukje jouw steentje bij te dragen aan het 'maken' van deze wereld én tegelijk de mogelijkheid geven om meer andere waarden in je leven in te schakelen. Less is more.
22:20 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
01-04-11
Kruimeligheid, mededogen en nederigheid.
Het verhaal van de evolutie van de mens ('Moeder, vanwaar komen wij?') maakt ons inderdaad - zoals David Van Reybrouck het treffend formuleerde in een interview - bewust van 'onze kruimeligheid'. Dat besef noemt Van Reybrouck 'bevrijdend'. Maar het hoeft volgens hem niet te leiden tot defaitisme, wel tot medemenselijkheid en mededogen.
Misschien is geschiedenis voor de mens wel één grote les in nederigheid. Net daarom is historisch besef voor een tijd waarin de hoogmoed van de menselijke soort ongekende toppen scheert, zo belangrijk.
(Peter Peene, voorzitter Davidsfonds).
11:51 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
27-03-11
Niet hoop doet leven, maar liefde.
X: Het is om depressief van te worden. Welke toekomst hebben wij? Kijk nu bijvoorbeeld naar wat we gisterenavond zagen in de reportage op TV: er is 4 meter ijs verdwenen in 3 jaar op Spitsbergen. Wat staat er ons nog allemaal te wachten? Overstromingen, droogtes, honger, ziektes, migratie-stromen, crississen allerhande, onzekerheid over het bestaan voor alsmaar meer mensen.
Y: Ik ben ook geschrokken dat het zo’n vaart gaat. Ik heb ook geen pasklaar antwoord op wat je zegt. We gaan onbekende tijden tegemoet. Wat zal mijn en vooral jouw toekomst zijn? Ik weet het niet. Maar het is al goed dat je er aandacht voor hebt. Het is goed dat je bekommerd bent om wat er rond je gebeurt. Het ergste zou al zijn dat je al die signalen negeert en maar gewoon doorgaat alsof er niets aan de hand is.
X: Er zijn wel niet veel mensen rond mij die daarmee bezig zijn of daarover nadenken. Het kan dan ook niet anders dan dat de wereld in de problemen komt. Ik heb de indruk dat de meesten de problemen niet zien of niet willen zien.
Y: Ja, dat gevoel ken ik ook. Hoewel ik merk dat er steeds meer mensen die zich hierover zorgen beginnen te maken. Als je mensen erover aanspreekt, zie je dat er meer en meer zijn die daarmee bezig zijn. Je kan wél iets doen door er al over te spreken. Geloof me, mensen zullen meer en meer luisteren.
X: Maar dat de mensen meer en meer luisteren, zal op zich de zaak niet veel veranderen. Hoe kan dat nog goed komen? Het is te laat.
Y: Dat weet je niet of het te laat is. Je vertrekt daar van een zogezegde zekerheid dat het te laat zou zijn. Dat weet je echter nooit of het te laat is. Neem nu het echt gebeurde verhaal van die man die dagenlang in de jungle verloren gelopen was. Zijn dwaaltocht leek één spiraal naar beneden, naar het onvermijdelijke einde: steeds op dezelfde plaats terug komen, niet kunnen eten en slapen, schoenen kapot, enzovoort. Verschillende keren kwam de wanhoop in hem op. Maar zijn verstand zei hem dat hij zich niet mocht overleveren aan de wanhoop. Hij moest zichzelf in de hand houden. Zichzelf in de hand houden betekent dat je je geest, je rede, boven de emotie stelt. Want vergeet niet, misschien onderschatten we nog te veel de kracht van de menselijke geest. Jezelf in de hand houden met je verstand betekent dat je niet denkt aan wat er op je zou kunnen afkomen, maar enkel op wat je in het hier en nu kan doen, je volgende logische, door de rede bedachte, stap. Dit betekent dat je mogelijke ‘doemscenario’s’ niet als uitgangspunt neemt. Het uitgangspunt is wel dat wat je hier en nu heel concreet doet, ertoe doet en een stap kan zijn naar een nog niet zichtbare oplossing. Het betekent doorzetten, zolang het verstand zegt dat er opties zijn. Wél, wat bleek? De verdwaalde man heeft het gehaald ondanks het feit dat hij eigenlijk in een situatie zat waarin hij niet wist of het ooit nog goed zou komen. Dus, laat je verstand het overnemen van je gevoel. Neem ‘doemscenario’s’ niet als uitgangspunt en leg de focus concreet op jouw volgende eerste logische stap die je kan zetten naar een nog niet zichtbare oplossing.
X: Het blijft toch wel zo dat de meeste wetenschappers het erover eens zijn dat de aarde nog nooit zo’n grote risico’s heeft gelopen. De statistieken van de overstromingen, droogtes enzovoort liegen er niet om.
Y: Dat is waar. De uitdagingen voor de mensheid zijn waarschijnlijk nog nooit zo groot geweest. Maar een verschil met vroeger is dat we nog nooit zo het gevoel gehad hebben met de mensen van gans de wereld verbonden te zijn. We zitten allemaal op hetzelfde schip, die blauwe planeet. We zijn met alsmaar meer ‘informatiekanalen’ verweven met elkaar. We kennen elkaars lotgevallen van over de ganse wereld alsmaar beter en sneller. Weet je, onze geest, waarover ik al sprak, wordt niet alleen ‘volwassener’, maar ook veel ‘ruimdenkender’. Onze geest kijkt meer en meer met de ogen van een vogel die hoog in de lucht boven de aarde zweeft. We kijken met ogen die de wereld omspannen. We kijken en denken meer en meer globaal. Wat we nu moeten doen is globaal handelen. Wat je doet, doet ertoe voor de globaliteit, voor de wereld, voor je buurman in de straat, voor de mens in de overgestroomde gebieden van Pakistan, voor de door droogte geteisterde regio’s van Oost-Afrika. Als dit “globaal zien” zich dus doorzet in “globaal denken” en uiteindelijk in “globaal handelen”, zullen we met vereende krachten over gans wereld de beste kans maken om de uitdagingen aan te kunnen. Denk dus globaal, laat mensen rond jou globaal denken en handelen.
X: Dat is volgens mij ‘wishfull’ thinking. Ik zie rond mij een andere realiteit. Mensen gaan voor de korte termijn geneugten. Ze consumeren, ze gaan voor de roes en de kick. Het verste dat ze kunnen denken is het eerstvolgende nieuwe speeltje, gsm, auto enzovoort. Ook ik doe daar soms aan mee.
Y: Ik zal niet ontkennen dat ik ook twijfel. Je ziet op het eerste zicht zoveel oppervlakkig consumentisme, zoveel destructief korte termijn handelen. Maar ook hier zou ik zeggen: je bent er nooit 100% zeker van dat de mensen werkelijk zo denken en zijn. Het is best mogelijk dat er zich stilletjes in de geesten van velen iets ontwikkelt, zoals bij jou, dat uiteindelijk zal leiden tot iets positiefs. Nee, we kunnen dit niet helemaal uitsluiten. Misschien zijn we reeds met velen, maar zien we het nog niet echt. En voor mij is dit voldoende. Meer hoef ik niet te weten. Zoals ik al gezegd heb, het allerbelangrijkste is dat je je met je logisch verstand focust op wat jij hier en nu als eerstvolgende stap kan zetten naar een oplossing.
X: Allemaal goed en wel, maar ik heb het gevoel dat ik er quasi alleen voor sta. Ik maak me ook niet populair bij mijn leeftijdsgenoten met dat belerend gedoe over een duurzame wereld. En het laatste wat ik wil hebben is dat ik er niet meer bij hoor.
Y: Ik begrijp dit heel goed, ook vanuit mijn eigen ervaring. Maar misschien zijn er wel tussenoplossingen. Als je er goed over nadenkt, weeral met je rede, vind je wel iets. Desnoods sluit je wat compromissen. Je bent dan niet meer 100% consequent bezig, maar dat is niet erg. Als je maar de richting waarin je wil stappen in het vizier blijft houden. En hier zou ik de zaken wat anders zien dan daarnet waar ik zei dat de concrete stappen hier en nu belangrijker zijn dan te piekeren over ‘doemscenario’s’. Hier is het net omgekeerd. Pieker niet over de vraag of jouw concrete stappen wel volledig in lijn liggen met wat je eigenlijk wilde realiseren. Als je maar nooit het doel uit het oog verliest. Het doel, bijvoorbeeld verantwoordelijk, globaal handelen, stippelt de (levens)lijn uit waarnaar je telkens terugkeert, met vallen en opstaan.
X: Maar wie zegt dat ik dit wil. Ik heb dat doel niet nodig. Ik wil nu leven, in het hier en nu en niet met een soort ‘ideaal’ doel.
Y: Begrijp me niet verkeerd, er is niets verkeerd met het leven in het hier en nu. De wereld, ondanks al de bedreigingen en ongelukken, is in veel opzichten nog echt een zalige ‘blauwe planeet’ waarin mensen cultuurpareltjes gelegd hebben. Het zou zonde zijn om hiervan niet te genieten. Het proeven van al de geneugten zal echter vlug omslaan in “katers”, in onprettig wakker worden uit de roezen, als er geen maat op staat. Zoals het op de bierflesjes staat: drink, maar met mate. En op de keeper beschouwd, als je ‘matigheid’ als deugd ontwikkelt bij jezelf (al was het maar om ‘katers’ te vermijden), ben je eigenlijk al op de goede weg. Want wie ‘matigheid’ aan de dag legt, is meteen ook ‘respectvol’ bezig. Respect voor je eigen lichaam in eerste instantie. Maar ook, globaal denkend, respect voor je dichte en verre buur. Niet matig zijn in de consumptie, is ultiem destructief voor het milieu en dus ook voor het leven van mensen aan de andere kant van de wereld. Onze levens zijn met elkaar verbonden, als met een touw. Hoe harder, wilder en driester wij er hier aan trekken, hoe meer het het leven van iemand aan het andere eind door elkaar wordt geschud. Matigheid is een goede deugd. Oefen je erin. En leer anderen daarin oefenen. Deugdzaam leven is het punt. Misschien moeten we de grote ‘idealen’ inderdaad wat relativeren. Daarin heb je gelijk. We hebben geleerd dat grote idealen, weliswaar goed bedoeld bij de aanvang, op den duur verblinden, verstarren en uiteindelijk afglijden. We leven in het hier en nu, maar dan wel op een kwalitatieve én duurzame manier en met een oog op verantwoordelijkheid en globaal zien, denken en handelen.
X: Nu ben ik toch wat verwonderd van wat je zegt. Schrijf jij dan jouw ‘idealen’ af? Was jij niet diegene die leefde voor bepaalde hogere doelen, vooral christelijk geïnspireerd?
Y: Nu je mij dat zegt, vraag ik me inderdaad af of in mijn leven geen ‘shift’ is gebeurd, een onbewuste verandering in mijn denken. Of is het nog steeds dezelfde bewogenheid, maar in een ander ‘neutraler’ kleedje? Ik zou geneigd zijn om dit laatste te zeggen. Er is inderdaad, nu ik erover nadenk, steeds een bewogenheid geweest, die mij in beweging zette, die richting gaf aan mijn voeten, die de weg bepaalt die ik volg. Of om het zo te zeggen, een wind die mij voortdreef. En die bewogenheid is er, en blijft er nog steeds. Als je stappen zet, is beweging nodig, is een wind nodig die je in beweging zet, is een inspiratie nodig die je over het evenwichtspunt brengt nodig voor je eerste en volgende stappen. Leef dus vanuit een inspiratie, een bewogenheid die je voortstuwt over de grenzen van je eigen kortzichtige ‘ik’ waarvan we vandaag zoveel voorbeelden zien. Ook ik bezondig mij daaraan. Wat nodig is, is een inspiratie die we moeilijk onder woorden kunnen brengen, maar waarbij we aanvoelen dat het woord ‘liefde’ of ‘mededogen’ heel dicht in de buurt ligt. En inspiratie is er overal, dichtbij en verder af. Een inspirerende mens in je omgeving. In de geschiedenis zijn er veel goede ‘leermeesters’, zoals Gandhi. En ja, uiteindelijk zal er een dag komen dat we in onze contreien zeggen dat Jezus een goede leermeester was, al zagen we dat niet meer door de verblindende associaties met wantoestanden in de kerk. Leef vanuit inspiratie diep in jezelf en wees inspiratie voor de velen waarvan we denken dat ze deze ook zouden kunnen gebruiken. Later kunnen we er nog eens verder nadenken wat die ‘wind’ met het leven van ons allen samen kan doen. Maar nu is maar één ding die telt: die eerste logische duurzame stap, heel concreet, hier en nu, heel bewust van het feit dat dit, ondanks alle aangekondigd onheil rond ons, nu het belangrijkste is. En weet dat dit jouw daad van liefde is. Ik zou het bondig willen samenvatten met een uitdrukking die ik steel van een franse filosoof: niet hoop doet leven, maar liefde.
20:48 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
09-03-11
Choose your love, love your choice
Z: Ik weet niet wat ik wil in het leven. Er zijn zoveel zaken die ik wil. Het maakt mij een beetje radeloos. Ik kan niet kiezen.
X: Ik begrijp dat. Er zijn in de moderne maatschappij zoveel keuze-mogelijkheden. Het voordeel is dat je er zeker jouw ding in zal vinden. Het nadeel is dat 'kiezen' ook een stukje 'verliezen' is. Kiezen voor iets betekent dat je het goede van andere opties laat liggen.
Z: Ik wil in dit leven zoveel mogelijk proeven van alles. Het is zoals een snoepwinkel. Ik geraak niet uitgekeken op al dat lekkers en moois. Het is gemakkelijk zeggen dat je van sommige zaken moet afblijven als ze voor je neus liggen.
X: Maar misschien moet je eens de vraag stellen of je niet met andere ogen naar al dat moois moet kijken. Het is inderdaad aanlokkelijk, het blinkt, het verleidt. De wereld heeft inderdaad zoveel moois te bieden dat kan geproefd en geplukt worden. Maar als alle bloemen van de wereld voor jou alleen geplukt worden, blijft er wel een woestijn achter. Men zegt wel dat je in je leven nooit achter je mag kijken en alleen vooruit. Maar er is één uitzondering, namelijk op je sterfbed. Ik kan mij inbeelden dat je dan eens achter je kijkt. Als wat je achter laat geen woestijn maar een oase is, zal jouw leven samenvallen. Als je in je leven bloemen aanschouwt hebt in al hun schoonheid, maar hebt laten voortbloeien, zal leven niet eindigen maar in zijn plooi vallen, zal het onverzoenbare verzoend worden.
Z: Dit is nogal vaag, zweverig en 'etherisch' wat je zegt. Typisch voor jou trouwens. Ik heb daar niets aan om ergens tot het inzicht proberen te komen wat ik in het leven wil doen.
X: Wat ik wil duidelijk maken, is dat het antwoord zoeken op die vraag niet zoiets is als een gerecht kiezen uit een uitgebreide menukaart. Het antwoord zal je eerder vinden als je bereid bent de vrijheid om te kiezen, om alles te proeven deels op te geven en wat je gegeven is als waarde op zich te beschouwen. Niet de ruime menukaart is de echte waarde, de waarde is in wat je wordt aangeboden.
Z: Maar is dat niet wat masochistisch? Nu moet je toch niet overdrijven. Als er verdorven voedsel voor je neus wordt gezet, ga je de kok toch niet feliciteren.
X: Akkoord. Dat je bepaalde keuzes maakt in je leven, is normaal. Uiteindelijk zijn de verschillende keuzes van mensen wat de maatschappij ook zo divers maakt. Maar je moet wel durven kiezen. Je moet durven gaan voor een keuze. Uiteindelijk is het durven gaan voor een engagement in iets waarin je je op het eerste zicht als persoon in terugvindt. Het kan iets zijn waarin je op basis van je jeugdervaringen, aanvoelt talent te hebben. Het kan iets zijn dat bij jou passie oproept. Het kan iets zijn waar je jouw fundamentele waarden in terugvindt.
Z: Als ik het goed begrijp moet je je keuze dus afstemmen op wat ik ben, wat ik denk, wat mijn talenten en waarden zijn. Maar dat weet ik niet. Daar ligt juist het probleem.
X: Denk er toch nog eens goed over na of daar het probleem ligt. Is het wel zo dat je jezelf niet kent, je talenten of waarden? Laat je deze oefening in zelfkennis niet ondersneeuwen in de roes die het aanzicht van de snoepwinkel opwekt?
Z: Moet je dan echt leven als een kluizenaar, weg van alle goeds van deze wereld?
X: Ik denk het niet. Je kan proeven. Wat je kiest, daar proef je dan met volle teugen van. Je apprecieert de vrucht die je gegeven is. Je proeft van je keuze. Zoek de passie in je keuze. En de goede nasmaak van deze vrucht van je keuze zal wel het gevoel van gederfd plezier in alle andere dingen in het leven doen vergeten. Of zoals het gezegde zegt: choose your love and love your choice.
10:48 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
08-03-11
Inventiviteit, wijsheid en meer.
Etienne Vermeersch vreest niet zozeer de dood, dan wel de wanhoop. Hij is angstig om te sterven met de idee dat de mensheid het probleem van de overbevolking niet zal opgelost krijgen. De overbevolking is de grootste uitdaging van de mens. Wetenschappers voorspellen dat we in 2050 met 9 miljard mensen zullen zijn indien er niets fundamenteels verandert. Het is onwaarschijnlijk dat de aarde deze last zal kunnen dragen. Zoals een expert het stelde, zijn er maar twee uitwegen: ofwel de dood van zovele mensen door oa ondervoeding ofwel het beperken van de geboorte.
Z: Wordt het probleem van de overbevolking niet overroepen? Zal men niet oplossingen vinden, bijvoorbeeld door betere landbouwtechnieken waardoor er meer voeding kan geproduceerd worden? De inventiviteit van de mens is toch bijna grenzeloos.
X: De mens heeft inderdaad bewezen zeer inventief te zijn. Maar is die grenzeloos? Is dit niet te optimistisch? Akkoord dat de wetenschap ons heel ver heeft gebracht. Maar leert dezelfde wetenschap ons juist niet dat er beperkingen zijn, bijvoorbeeld in wat de aarde kan dragen. Zullen we op de wetenschap vertrouwen zolang deze ons de 'goed' boodschap brengt, terwijl we de 'slechte' boodschappen van de wetenschappers als ongeloofwaardig beschouwen?
Z: Wetenschap leert ons veel, maar ook niet alles. Het is niet 100% bewezen dat alles naar de maan gaat. Het zijn 'onheilsprofeten' die ons willen doen geloven dat het de verkeerde kant op gaat. Het verleden heeft trouwens geleerd dat de mens uit zijn fouten leert.
X: Leert de mens niet eerder uit 'catastrofes' dan uit 'fouten'? Bewijst de geschiedenis van de mens niet eerder dat we onze levenswijzen en ons denken pas aanpassen als, om het zo te zeggen, het kalf al verdronken is? Is de 'wijsheid' van de mens niet eerder de wijsheid van het dier dat met 'vallen' en 'opstaan' doorziet dat bepaald gedrag eerder destructief dan constructief is?
Z: Nee, wij zijn juist door de natuur begiftigd met een 'vooruitzienend' verstand. Wij kunnen ons met onze menselijke geest buiten onszelf plaatsen. Wij hebben een zelfbewustzijn. Wij kunnen met onze hersenen ook inbeeldingen maken van wat zich in de werkelijkheid niet of nog niet voordoet. Dit laat ons toe te anticiperen en ons gedrag aan te passen.
X: Ja, misschien zijn onze hersenen op dit vlak anders dan bij een dier. Maar zijn wij ook in staat om met deze 'hogere' hersencapaciteit de juiste keuzes te maken? Een keuze wordt ook medebepaald door de 'aard van het beestje'. De mens is misschien op dit vlak niet anders dan de andere 'beestjes'. Bewijst de geschiedenis ook niet dat de mens doorgaans "laag bij de grondse keuzes" maakt. Keuzes worden dan bepaald door oerinstincten die eigen zijn aan ieder levend wezen en vooral afgestemd op de 'survival of the fittest'.
Z: Ja, maar daarmee is nog niet gezegd dat het dier in de mens de overhand zal nemen op het zuiver menselijke en hogere verstand. De mens heeft toch bewezen dat hij zijn afkomst kan overstijgen bijvoorbeeld in zijn 'verklaring voor de rechten van de mens'. Trouwens dit hogere verstand was nu niet de essentie van wat de mens nodig heeft om de overbevolking op te lossen, maar zijn inventiviteit.
X: Voor mij zullen de twee nodig zijn en zal er nog zelfs iets meer nodig zijn: de wijsheid dat het nogal lichtzinnig is om op de onmetelijke inventiviteit te rekenen van de mens. De wijsheid dat het voorzorgsprincipe hier moet gehanteerd worden. Als de kans dat er problemen ontstaan door overbevolking een redelijke (wetenschappelijk ondersteunde) waarschijnlijkheid heeft, neem je voorzorgen. In een context waarin men met velen minder middelen zal moeten delen, brengt het voorzorgsprincipe automatisch ook een zijnsvraag mee. Mijn bestaan staat niet meer los van de ander, want mijn bestaan bepaalt het bestaan van de ander. De middelen die ik mij toeëigen gaan rechtstreeks ten koste van een ander. We zullen inventief moeten zijn om met minder meer te kunnen doen. We zullen wijs moeten zijn in het besef dat dit niet zal volstaan. We zullen meer dan wijs moeten zijn om dit besef ook om te zetten in concrete stappen naar het effectief delen van de beperkte middelen. Die wijsheid+ begint bij ieder individu.
We moeten nu de omschakeling beginnen naar nieuwe technologie, die een andere opleiding vereist. Ook al zal die transformatie een langdurig proces zijn. (Gunther Pauli, in Trends 5 mei 2011)
17:14 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
Kleinkinderen
Als mijn kleinkinderen mij zouden zeggen 'Jij wist dat soorten aan het verdwijnen waren, maar je hebt niets gezegd en niets gedaan', dan zou ik me schuldig voelen (David Attenborough in DS 3/12/2012).
17:02 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
Mening tegen onverschilligheid
Ik verplicht mezelf om over alles een mening te hebben, alleen al omdat me dit behoedt voor onverschilligheid (M.Hendrickx in DS 3/12/2012)
16:59 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
Passie voor wat maatschappij nodig heeft
Mensen naar wie ik opkijk, zijn altijd mensen met een enorme overgave en passie om het menselijk bestaan proberen te verbeteren. Onlangs was ik in India in Mumbai. Het eerste wat ik daar heb gedaan, is het huis van Ghandi bezoeken.' 'Dokter Paul Janssen heeft ook een enorme impact op mij gehad. Weet je wat hij geregeld tegen me zei? Wat je ook doet, vraag je altijd af wat de maatschappij nodig heeft. En natuurlijk Steve Jobs van Apple.' 'Maar het hoeven geen bekende mensen te zijn. Ik kijk ook op naar gewone mensen die nooit opgeven, ook al hebben ze het moeilijk. … 'Voor mij draait het niet om titels. Er zijn veel wetenschappers die veel beter zijn dan ik. Het enige wat voor mij telt, is de vraag wat ik voor de maatschappij kan doen om ze beter te maken. Weet je wat ik jammer vind? Dat de mensen de rollen te vaak omkeren en er constant op hameren dat de maatschappij ervoor moet zorgen dat zij het goed hebben.' (Rudi Pauwels, ceo Biocartis, in DS 3 december 2012)
Als bedrijven enkel aan winst denken, zullen ze niet lang blijven bestaan (R.Branson in de Tijd 3/12/2012)
16:58 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
27-11-11
Als de tijd zijn stroom versnelt.
Als tussen licht en donder de tijd zijn stroom versnelt,
zijn wij in U verzonken, ons hart raakt niet ontsteld ...
Die lange nacht, die winter
doorstaan wij met geduld:
wij leven ongehinderd,
de dagen zijn vervuld ...
Uw licht komt na de nacht.
(gelezen)
12:41 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
19-11-11
Limieten en utopie
Bereid u voor op extremer weer. VN-klimaatpanel voorspelt meer hittegolven. Het wordt hoog tijd dat de wereld plannen opstelt om grote natuurrampen het hoofd te bieden. Want door de klimaatverandering neemt de kans op extremer weer toe. (DS 19/11/2011).
"De consensus in het westen is dat een opwarming met twee graden een haalbare kaart is. Die twee graden betekent echter honger voor 400 miljoen mensen in het Zuiden, watertekort voor 3 miljard mensen en wereldwijde vissterfte. Dat is onaanvaardbaar. Daarom voeren we dit najaar actie rond de klimaatverandering." (gelezen op site 11 11 11 - http://www.11.be/11/campagne-2011
Want ik had honger en jullie gaven mij te eten, ik had dorst en jullie gaven mij te drinken. Ik was een vreemdeling, en jullie namen mij op, 36 ik was naakt, en jullie kleedden mij. Ik was ziek en jullie bezochten mij, ik zat gevangen en jullie kwamen naar mij toe.” 37 Dan zullen de rechtvaardigen hem antwoorden: “Heer, wanneer hebben wij u hongerig gezien en te eten gegeven, of dorstig en u te drinken gegeven? 38 Wanneer hebben wij u als vreemdeling gezien en opgenomen, u naakt gezien en gekleed? 39 Wanneer hebben wij gezien dat u ziek was of in de gevangenis zat en zijn we naar u toe gekomen?” 40 En de koning zal hun antwoorden: “Ik verzeker jullie: alles wat jullie gedaan hebben voor een van de onaanzienlijksten van mijn broeders of zusters, dat hebben jullie voor mij gedaan.” (Matteüs 25:31-46)
Het neo-kapitalistisch systeem heeft zijn limieten bereikt. ... We zijn in onze diverse gesprekken met specialisten al enkele weken op zoek naar een oplossing. ... Ik heb de indruk dat we telkens uitkomen in een soort van utopisch denken ... (gehoord op klara - Trio).
17:52 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
06-11-11
Rust
Boven alle bergtoppen
is rust,
in alle boomkruinen
merk je
nauwelijks een zucht;
de vogeltjes zwijgen in het bos.
Wacht maar, weldra
rust jij ook.
(Goethe)
17:03 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
04-11-11
Uitzicht
Geef me water
Dan maak ik dit venster
Voor je schoon
met grote halen veeg ik
de stilte van je af
We kijken samen
zie je?
Niets wordt weer iets
Lucht raakt grond
Grond wordt uitzicht
uitzicht inzicht
Geef me water
Dan toon ik je hoop,
Uitzicht op de dag
Waar het ergste voorbij is
En het mooiste
Weer moet komen
(gelezen op kortrijkse begraafplaats)
21:12 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
Savoir-vivre
Journalisten hebben de neiging om evenementen te dramatiseren, door steeds een gevoel van imminent gevaar te creëren, schrijft de Duits-Nederlandse filosoof Peter Sloterdijk in de liberale Zwitserse krant Tages Anzeiger. Hij verwijst naar de vertellingen in de Decamerone, een middeleeuws allegorisch meesterwerk dat stilistisch tot het mooiste proza uit de Italiaanse literatuur behoort. De prachtige verhalen moesten de bevolking afleiden van de gesel van de pest die het toenmalige Firenze trof.
Sloterdijk neemt het op voor het recht op goed nieuws:
‘Deze poëzie die dateert uit de tijd van de pest eiste dat mensen zeiden: La vita è bella, zelfs als de rampenboodschappers daar niet van wilden weten. In de somberste uren die de mensheid kende en waarin zelfs het evangelie niet langer bestand was tegen de negatieve gevolgen van slecht nieuws, namen deze verhalen een para-evangelische functie op zich.
Zij verspreidden de gedachte dat ondanks al wat fout gaat in de wereld er nog altijd een savoir-vivre bestaat die de wereld een nieuw begin kan bieden....
Boven op de bergen van Firenze werd een mensenrecht vastgesteld dat ouder is dan alle andere- het recht op nieuws dat beter is dan de ware stand van zaken, het recht op verhalen die aantonen dat de intelligente wereld nooit ten onder kan gaan aan rampspoed en ruïnes. Het recht op poëzie voor de noodlijdenden. Het recht om nieuws te horen dat iemand niet tot wanhoop drijft.’ (express.be)
10:36 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
02-11-11
Innerlijke stem
Het was daar, in de natuur, dat mijn innerlijke stem voor het eerst in me weerklonk. En zo luid. Waw! Vandaag probeer ik die stem nog altijd te volgen. Vertrouwen is essentieel om op de juiste weg te blijven. Het is een cadeau, maar ook iets wat je moet leren. Daarom voed ik mijn kinderen spiritueel op. Aan mijn zoon Zekye leg ik het zo uit: of je het nu God noemt of iets anders, er is een krachtige energie die deze hele kosmos draaiende houdt en waarmee je je gewoon moet verbinden. Vergelelijk het met de oplader van je gsm. 's Avonds, voor het slapengaan, plug je in en 's ochtens ben je helemaal opgeladen. Ik doe het door te mediteren en te bidden. Zo blijf ik verbonden met de aarde, de kosmos, de energie en die innerlijke kracht die liefde heet. Als je die connectie hebt, wordt het leven zo mooi! Ik moet niet overtuigd worden van geluk of positieve energie, het zit gewoon helemaal in me. I love life! En tot ik erbij neerval ga ik er alle uithalen. (Manou Gallo, Zap Mama, in DS 29/10/2011)
14:53 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
31-10-11
7 mia mensen. Ethisch kruispunt. Stilte. Utopia truimphans.
Nu is de tijd waarin ethiek nooit zo sterk aanwezig was ...
Een inschatting maken van de economische, politieke en ecologische aspecten van de demografische explosie is onwaarschijnlijk complex. De vraag die zich op een intuïtieve manier het sterkst opdringt, is ongetwijfeld: hoeveel mensen kan de aarde aan? ... We kunnen er maar een cijfer op kleven, als we eerst bepalen wat voor leven al die mensen mogen leiden. We kunnen zeker niet met zijn allen leven als jager-verzamelaars. Vrij snel zouden we alle wilde dieren opsouperen. Evenmin kunnen we leven als de gemiddelde Amerikaan. De som van miljarden Amerikaanse ecologische voetafdrukken is veel te hoog. Fundamenteel gaat het hier om ethische keuzes.
1) De mensheid in leven houden, ook nadat de huidige zeven miljard overleden is, is een eerste keuze. We denken niet veel verder dan enkele generaties. Wie ligt wakker van de toestand van onze planeet in 2150? Onze ethiek steunt fundamenteel op wederkerigheid: 'Alles wat gij wilt dat de mensen voor u doen, doet dat ook voor hen' (Matteus 7:12). Impliciet verstaan we onder die mensen diegenen die nu leven. Als ik iets voor die mensen doe, ga ik ervan uit dat ze ten gepasten tijde iets terug doen, voor mij of de mijnen. Wie leeft in de 22ste eeuw kan geen wederdienst bewijzen. Als we het waardevol vinden dat de menselijke soort blijft leven, moet onbaatzuchtigheid een ethische kernwaarde zijn.
2) De tweede ethische keuze ligt voor de hand: welke levenskwaliteit willen we de komende generaties bieden? Wat is dat overigens, levenskwaliteit? Het is een van de belangrijkste vragen die we kunnen stellen. Welk economisch model zorgt ervoor dat mensen een waardevol leven kunnen leiden? En wat betekent dat, 'waardevol'? Toen Socrates de gifbeker dronk, keek hij terug op een geslaagd leven. Hij had nochtans nooit in zijn leven een auto gehad, noch een gsm of een laptop. Zijn kinderen droegen als baby geen wegwerpluiers en hijzelf had geen Armani-pak. Hgh definition-televisie kende hij ook niet, evenmin als skivakanties. Ethiek was nooit eerder zo sterk aanwezig in ons alledaagse leven als nu. Wie weet dat men veel meer mensen kan voeden met planten, dan met het vlees waarin we een groot deel van die planten investeren, kan er niet omheen: onze dagelijkse voedingskeuzes spelen in de hele demografische context een essentiële rol. Helaas weerspiegelt zich dat niet in de kookboeken die de eerste zeven plaatsen innemen van de bestsellerlijsten. Mobiliteit is een ander voorbeeld. Ooit beschouwt men ons autogebruik als een van de grote absurditeiten van deze tijd. Wandelen en fietsen zijn superieur, niet het minst vanuit moreel oogpunt. Niettemin staan honderden miljoenen Chinezen en Indiërs te popelen om ook in de file te staan. De wijze van productie en consumptie van energie is zonder meer een van de grote ethische uitdagingen waar we voor staan.
3) Een derde keuze gaat over de verdeling van rijkdom. De sleutel om de levenskwaliteit van een paar miljard mensen, geboren en ongeboren, te verbeteren is in handen van vrouwen. Ze kunnen die sleutel slechts hanteren als ze geen honger lijden, als ze onderwijs kunnen volgen en aan gezinsplanning doen. Dat alles is onmogelijk als ze arm zijn. Wij in het westen moeten de moed opbrengen om overheden te kiezen en te steunen die bereid zijn om de welvaart en rijkdom te verdelen. In ontwikkelingslanden dienen we diegenen te bestrijden die de emancipatie van vrouwen verhinderen.
Economen als Jeffrey Sachs rekenden uit dat dit alles mogelijk is en dat het niet eens zo duur hoeft te zijn. Nummer zeven miljard is welkom, uiteraard. Maar het is makkelijk en goedkoop, zelfs cynisch, om haar welkom te heten als we haar niets kunnen bieden. Ze moet op zijn minst naar school kunnen gaan en zelf kunnen kiezen met wie en wanneer ze kinderen wil, en hoeveel. Veel geluk, nummer zeven miljard.
Prof.Ethiek Johan Braeckman in DS 31 oktober 2011.
----------
Sommige praktijken bij Lehman Brothers stootten me heel erg tegen de borst. Hoe een stel schooljongens daar een beetje zat te spelen met de cijfers op hun Excel-sheets, zonder zich ook maar een klein beetje bewust te zijn van de impact van hun acties op de echte economie, de mensen en de jobs. De kloof tussen de werkelijkheid, de acties van individuen en de perceptie was gigantisch. (Sony Kapoor in Jobat).
----------
... met een utopische dimensie. Raakpunt tussen religie en ethiek.
Zitten we in een nieuw tijdsgewricht?
“In het huidige levensgevoel zit een element waarvan ik geloof dat het wijdverbreid is en dat het in de individuele levensgevoelens van bijna alle mensen is doorgedrongen, meer dan in 1914, meer dan in 1945, en meer dan in 1968. Ook toen ging het telkens om een tijdsgewricht waarin het gevoel overheerste dat er iets moest veranderen. Vandaag is dat gevoel nog pregnanter: er moet iets veranderen, zo kan de loop der dingen niet doorgaan. Dat innerlijke gevoel, dat het zo niet verder kan, verbindt zich met het appel ‘jij moet je leven veranderen’ – ofschoon het niet evident is dat jij toevallig de juiste persoon bent voor een verandering.
‘Je moet je leven veranderen’ betekent vooral dat de absolute imperatief van onze tijd tot je spreekt en je confronteert met een sublieme ethische wet. Dat is doorslaggevend. Het gaat niet om een privézaak. Net zoals de monnik aan zee op het schilderij van Caspar David Friedrich staan we aan de oceaan van de ecologische catastrofe en we kijken uit op een wereld die vroeg of laat ons en onze medemensen zal verzwelgen als we onze modus vivendi niet wijzigen. Dus in die imperatief steekt ook een element van dreiging, datgene wat de donkere kant van de religies in beweging zet. Maar nog belangrijker is het element van overbelasting, van overvraging, wat maakt dat we onze imperatief beter formuleren als ‘je moet van nu af aan iets doen, wat je eigenlijk niet kan’. Dat is ook het onderscheid tussen God en duivel, want God is diegene die altijd iets volkomen onmogelijks van je verlangt, terwijl de duivel een pedagoog is die de mensen altijd exact daar afhaalt, waar ze toevallig zijn beland.”
Aan die eisen kan je nooit beantwoorden, je schiet altijd tekort.
“Altijd! SØren Kierkegaard die het onderscheid tussen ethiek en religie juist aan dat criterium ophing, zei dat ethische eisen in de regel in een vervulbare vorm zijn geformuleerd, terwijl het voor religies typisch is dat ze de mensen met absurde eisen confronteren. We moeten wennen aan de gedachte dat we tegenover God altijd en per definitie ongelijk hebben, terwijl we ons toch moeten verantwoorden. Dat is nu eenmaal de vorm van de absurde overvraging, die toch onvoorwaardelijk wordt gehandhaafd.”
“Ik stel dan ook voor dat we het onderscheid dat Kierkegaard maakt tussen het ethische en het religieuze opheffen, doordat we het ethische zelf ‘absurd’ en buitensporig verklaren. We moeten het onderscheid tussen het religieuze en het ethische ongedaan maken, en aan het ethische zelf alle eigenschappen toekennen die voorheen bij de religie hoorden. Alleen zo kunnen we de nieuwe vorm van de absolute imperatief begrijpen. Als we van de ethiek maar een voldoende verheven opvatting hebben, kan de noodzakelijke religieuze absurditeit er in vervat worden. Want als ik zeg dat je je leven moet veranderen, dan eis ik van de mens iets wat hij eigenlijk niet kan. Om het te kunnen, zou hij een nieuwe mens moeten worden die doet waartoe de oude mens niet in staat was.”
Die verticaliteit werd in de loop van de geschiedenis op verschillende wijzen uitgedrukt zoals met de wapenspreuk ‘Plus est en vous’ of met Goethes verzekering dat ‘Wer immer strebend sich bemüht, den können wir erlösen’.
Uit interview JP Rondas met Duitse filosoof Peter Sloterdijk
-------
No life is as complete as a life of choice.
-------
“Your time is limited, so don’t waste it living someone else’s life. Don’t be trapped by dogma — which is living with the results of other people’s thinking. Don’t let the noise of others’ opinions drown out your own inner voice. And most important, have the courage to follow your heart and intuition. They somehow already know what you truly want to become. Everything else is secondary.” [Stanford commencement speech, June 2005] (Steve Jobs)
--------
Tijd voor utopisch denken en handelen.
--------
We moeten weigeren ons door de stroming te laten meeslepen.
Wie verdrinkt kan de anderen niet redden.
Mahatma Gandhi
---------
Welk spiritueel, religieus denken? Stilte.
Redelijkheid van de spiritualiteit in de economie terugbrengen.... De laatste jaren was de rationaliteit van de economie en de redelijkheid van de spiritualiteit... Eenzijdige consumptie-maatschappij... Kunnen we denken aan andere vormen van consumptie waarbij het sociale meer vooropstaat en de mens zichzelf niet voorbij holt. ... Daardoor zijn we in een vacuum terecht gekomen.... Vroeger was dit vacuum er niet.... Men vertrok vanuit een metafysische, spirituele context ... De omkering nu is fataal. ... Hoe terug uit het vacuum komen? ... Ghandi: An attitude of silence ... Is niet iets wat je anderen 'aanpraat' ... Is een open milde aandacht voor wat er is ... kwaliteitsvolle aandacht waarbij dat het oordeel uitgesteld wordt, waarbij ruimte ontstaat om de meerstemmigheid waar te nemen ... vanuit een stiltebron ... spirit ... leefstroom ... iets wat opwelt in mensen .... waar je niet met het denken de klauw kan op leggen ... iets wat altijd aan het denken ontsnapt ... waar je voelt, iets is inspiratiebron ... dit is iets wat energie geeft, capaciteit geeft, vermogen om te luisteren ... daarop inzetten is heel belangrijk .... spiritualiteit begint bij de confrontatie met zichzelf ... de mens wil vrij zijn ... hij zoekt zich te ontplooien ... de drang naar stilte is daarmee in verband te brengen ... hoe kan ik opnieuw mezelf zijn ... de roep naar erkenning ... men ervaart hierin een zekere dynamiek ... men voelt dat men zich opgeroepen voelt om een andere kijk te krijgen op de andere ... minder vooroordelen ... serener .... het pad der ouderen bewandelen, het pad van de wijsheid ... stiltebron is nooit buiten jezelf ... zolang het van binnenuit nooit herkend wordt, heeft het geen betekenis ... de wisselwerking tussen innerlijke ruimte en buitenruimte ... als dat zodanig bij elkaar kan komen, of versmelten, dat er geen verschil meer is tussen binnenruimte en buitenruimte, dan ontstaat dat momentum van diepe stilte-ervaring ... het is geen escapisme ... het stille komt vanuit een gedrevenheid ... het gaat ook het sociale herformuleren ... men gaat vanuit een regelmatig terugkomen tot de stilte, andere prioriteiten stellen ... het klinkt contradictorisch, maar men gaat door te vertrekken van zichzelf, de kans krijgen om in het sociale en het economische zichzelf niet meer zo centraal stellen ... men gaat de betrokkenheid op de andere als een geschenk ervaren ... dat is niet meer 'celui qui me dérange', maar diegene die mij de essentie van het bestaan gaat waarborgen, door de coöperatie met de andere ...
Klara 29/10/2011 Naar een betere, stillere samenleving. Naar aanleiding van CultUur van de Stilte morgen, een samenwerking van de vzw's Locus voor lokaal cultuurmanagement en Waerbeke, sociaal-culturele beweging rond stilte & leefkwaliteit. Met stiltecoördinator Dirk Sturtewagen en filosoof-econoom Hendrik Opdebeeck, oprichter van het SPES-forum voor meer spiritualiteit in samenleving en economie.
http://internetradio.vrt.be/radiospeler/v2_prod/wmp.html?qsbrand=31&qsODfile=/internetradio_master/productiesysteem2/programma_od/31_KL111029FTRI.xml
--------
Ik-onomie versus we-conomie
11:19 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
28-10-11
Universele troost
In dat boek toont hij aan dat wetenschappers hoegenaamd geen behoefte hebben aan een Schepper. Het hele universum, inclusief het allerprilste begin ervan, zal ooit volledig door de wetenschap kunnen worden verklaard. De theorie waarmee kosmologen dat hopen klaar te spelen, is de snaartheorie. Daarvan gelooft Hawking dat het ooit de langverwachte Theorie van Alles zal zijn, die in één formule op een T-shirt zal passen. Een beetje zoals E = mc². ... De mens is zo klein in vergelijking met het universum dat die handicap van geen enkele kosmische betekenis is. (DS 26/10/2011 nav lezing Stephen Hawking in Leuven). http://dagkrant.kuleuven.be/?q=node/10169
Wat heeft in het Licht van het universum wél betekenis?
00:58 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
16-10-11
Toekomst is trager, behoedzamer, ascetischer, duurzamer, kwaliteitsbewuster.
Verlies inhalen door nog sneller te rijden lukt niet meer. De toekomst van het geld is traag. ... De economische groei van de volgende jaren zal structureel klein zijn. Daarom is het veel verstandiger om in duurzame producten te beleggen. ... Het is bekend dat Noels een asceet is. Hij houdt geen grote sier. ... Minder winst, minder groei, meer levenskwaliteit. ... Er zitten systeemfouten in de hele sector, waardoor het gedrag van de mensen die er werken niet altijd is wat je van hen mag verwachten. Op de snelweg mag je niet trager rijden dan 70 en niet sneller dan 120. Maar als er mist hangt, mag je hopen dat iedereen zijn snelheid laat zakken, desnoods tot 70. Daar heb je geen toestemming voor nodig van een controle-orgaan. Zelfdiscipline zou moeten volstaan. Maar als iedereen 120 blijft rijden, omdat hij bang is dat de andere bestuurders anders sneller op hun bestemming zijn, gebeuren er ongevallen. Bovendien wordt het dan wel heel moeilijk om als enige te waarschuwen dat we beter 70 kunnen rijden... Ik heb het adagio gevolgd dat je de wereld moet verbeteren door te beginnen bij jezelf... Ik zie het leven niet als een maximalisatie van inkomen, maar als een maximalisatie van kwaliteit en vrijheid. ... Zo hebben we een schuldgedreven groei gecreëerd, waarvoor we de rekening naar de volgende generaties doorschoven. Alsof je de winter uitschakelen omdat je de zomer verkiest. Maar vroeg of laat wreekt de natuur zich. Dat is wat nu gebeurt. ... De jonge generatie gelooft veel in trage, maar duurzame groei. Ze maken inkomensmaximalisatie ondergeschikt aan hun levenskwaliteit. (Geer Noels in DS van 30/9/2011).
After The Haircut ! Wat na het Grote Financiële Sterven ? Het alternatief van de Britse econoom Tim Jackson (Uni Surrey en voormalig voorzitter van de Britse Sustainable Development Commission). In zijn boek "Welvaart zonder Groei. Economie voor een eindige planeet" (Uitg. Jan Van Arkel i.s.m. Oikos, denktank voor sociaal-ecologische verandering) beschrijft Jackson hoe ons huidige economische systeem inzet op de evolutionaire kenmerken van de mens, die ons naar de afgrond voeren (egoïsme en vernieuwing). Een nieuw economisch systeem moet zich richten op de andere kenmerken die ons net zo goed een evolutionair voordeel hebben geboden: altruïsme en traditie.(klara 22/10/2011)
18:02 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
Religare
Een mens kijkt uit over de horizon, met zijn geest.
En kijkt dan terug naar het hier en nu.
Vragend. Wat nu? Waarom? Zijn wij hier bij toeval? Zijn wij alleen?
Zijn geest speurt de horizon af naar het antwoord.
Een niet wetenschappelijke (want onbevredigende) maar spirituele zoektocht.
Een zoektocht naar verbinding: verbinding met de bestaansreden, met een Andere.
Religare = verbinden.
Religie
Religie is verbinden.
Verbinden met onze geest, spiritus.
We zijn verbonden met de mensen naast ons.
We zijn verbonden met de wereld.
We zijn verbonden met de aarde.
We zijn verbonden met het zonnestelsel.
We zijn verbonden met het universum.
We zijn verbonden met alles wat was, is en zal zijn.
We zijn een - bij leven actieve - cel van een groot lichaam.
Het lichaam is niets zonder zijn cel. De cel is niets zonder het lichaam.
Het lichaam wordt bepaald door hoe de cellen evolueren. Goedaardig of kwaadaardig.
Het Al krijgt via het venster van de geest, spiritus van de mens een naam, God.
17:40 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
29-09-11
Geleende aarde, geleend leven
Aarde is voor dit jaar opgebruikt. Sinds gisteren moet de mensheid het rooien met natuurlijke grondstoffen die er eigenlijk niet zijn. Global Footprint Network berekent jaarlijks de ecologische voetafdruk van de mensheid. Daaruit blijkt dat de datum waarop we de grondstoffen hebben uitgeput telkens vroeger op het jaar komt: in 2000 was dat nog begin november, nu dus eind september. (Metro 28/9/2011)
De financiële crisissen: de consumenten in de US leven op krediet, de Europese lidstaten leven op krediet.
Ooit moet dit terugbetaald worden.
02:21 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
Empathie, excelleren, essentie, één.
Empathie : leven is mededogen. Wij, mensen. Jij, mens. Eén strijd tegen onvrijheid, beperkingen.
Excelleren: leven is geest. Die waait. Creatie, schepping, weten, begrijpen, voelen. Vrijheid.
Essentie: leven is streven naar echtheid. Ongebonden, onthechting, waarde.
Eén: leven is één. Eén met de ander. Eén met alles. Eén met het Al.
02:16 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
07-09-11
Gevangene van de hoop
We zijn de gevangene van de hoop (desmond tutu) - de tijd 7/9/2011
16:16 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
26-08-11
Volg hart en intuïtie
“No one wants to die. Even people who want to go to heaven don’t want to die to get there. And yet death is the destination we all share. No one has ever escaped it. And that is as it should be, because Death is very likely the single best invention of Life. It is Life’s change agent. It clears out the old to make way for the new. Right now the new is you, but someday not too long from now, you will gradually become the old and be cleared away. Sorry to be so dramatic, but it is quite true.
“Your time is limited, so don’t waste it living someone else’s life. Don’t be trapped by dogma — which is living with the results of other people’s thinking. Don’t let the noise of others’ opinions drown out your own inner voice. And most important, have the courage to follow your heart and intuition. They somehow already know what you truly want to become. Everything else is secondary.” [Stanford commencement speech, June 2005]
(Steve Jobs)
16:47 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
14-08-11
Uiteindelijk
"Uiteindelijk zijn we er toch maar om mekaar te helpen", zei de buurvrouw na wat geklaag over de dagelijkse ongemakken en zwaarte van de oude dag en de wrevelingen met haar oude ziekelijke man die haar daarnet op straat - bezorgd en ongerust als hij was - was komen opzoeken.
18:05 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
05-08-11
Samen telt
Wanneer 10 procent van een bevolking een onwrikbaar principe huldigt, zal dat geloof onvermijdelijk door de meerderheid van de maatschappij worden geadopteerd. Dat is de conclusie van een onderzoek van wetenschappers aan het Rensselaer Polytechnic Institute in de Verenigde Staten. De onderzoekers merken op dat het resultaat van de studie belangrijke implicaties kan hebben voor de inzichten in de impact van sociale interacties, gaande van de verspreiding van innovatie tot politieke bewegingen.
"Wanneer een opinie door minder dan 10 procent van de bevolking wordt gedeeld, is er geen enkele zichtbare vooruitgang in de verspreiding van de ideeën," merkt Boleslaw Szymanski, hoofd van het Social Cognitive Networks Academic Research Center (SCNARC) aan het Rensselaer Polytechnic Institute, op in het webmagazine ScienceDaily. "Wanneer echter de grens van 10 procent wordt doorbroken, verspreiden de ideeën zich als een lopend vuur."
Szymanski merkt op dat de recente gebeurtenissen in Tunesië en Egypte volgens een dergelijk patroon zijn geëvolueerd. "In die landen waren dictators decennia lang aan de macht, maar op enkele weken tijd werden ze verdreven," voert hij aan. "Mensen houden er niet van een onpopulaire opinie en zoeken lokaal altijd naar een consensus. Naarmate veranderings-agenten echter meer mensen kunnen overtuigen, begint een steeds grotere groep zijn eigen opinie in vraag te stellen, om uiteindelijk het nieuwe inzicht te adopteren, waardoor de verspreiding steeds sneller gaat."
De onderzoekers voegen er aan toe dat de grens van 10 procent in elke situatie en elk maatschappelijk gebied gehandhaafd blijft. Wel wil men onderzoeken of het principe ook overeind blijft in gepolariseerde maatschappijen, zoals de tegenstelling tussen democraten en republikeinen in de Verenigde Staten. (express.be)
----------
"Koen is niet meer gelovig.
Zuster Fillet: 'Zegt hij.'
Koen Fillet: 'Ik denk dat ik het nooit geweest ben.'
Zuster Fillet: En toch, als ik je bezig zie met je kinderen, als ik hoor hoe je leeft, dan bespeur ik een geloof in christelijke waarden.
Koen: Dat gaat over waarden, niet over de godgedachte. Ik heb normen die ik deel met u, tante Mariette, maar dat maakt me daarom nog geen gelovige.
Zuster: Dat is juist. Maar de basis van de waarde waar je mee leeft en die je doorgeeft, was wel geinspireerd.
Koen: Ik zie geen enkele reden om aan te nemen dat er een God is. ...
Wat is de grootste inidividuele kracht van de Fillets?
Zuster: Mijn grootse kracht? Toch wel alles wat met mijn roeping te maken heeft. Dat staat in mij geschreven. Mijn kracht is mijn werk en mijn zending, geleid door de Jezus Christus in wie ik geloof.
Koen: Ik zou het niet weten. Als je de vraag zou stellen 'waarom zou je morgen nog graag leven', dan zou ik antwoorden: uit nieuwsgierigheid. In een banale eerste laag heet dat: ik zou nog graag de krant van morgen lezen. Maar in een tweede, diepere laag: ik wil weten hoe het met mijn kinderen en met de mensheid verder loopt.
Zuster: Dat is toch ook een soort geloof in de groei en het verloop van het leven?
Koen: Maar niet vanuit uw inspiratie, tante Mariette. En dan heb ik nog die derde laag, die van de twijfelaar. Welk belang ligt er in het feit dat ik wil weten wat er met mijn kinderen gebeurt? Want zij vragen zich vervolgens af wat hun kinderen staat te wachten. En over vier miljard jaar ontploft de zon, dat weten we nu al. Ik denk dan: al goed dat het afgelopen is na de dood, stel je voor dat het zou doorgaan.
Zuster: De liefde gaat altijd maar door, Koen.
Koen: Ja, maar je bent er dan niet meer bij, hé.
Zuster: Juist wel. Ik geloof dat vast.
Koen: Om te geloven in het leven na de dood, moet je geloven in een ziel. Ik noem dat zelfbewustzijn. Nu, volgens mij is zelfbewustzijn een product van onze hersenen. Maar als die dood zijn: wel zelfbewustzijn. Of weg ziel, zeg maar.
Zuster: Jij situeert het in de hersenen, dat is niet de plek waarin ik het stop.
Koen: Ik vrees dat ik met een lelijk woord 'materialist' mag worden genoemd. Materie is er het eerst, en daar is de geest een product van. De stap die u zet, geloven in een leven na de dood, kan ik daarom niet zetten.
Zuster: En daar verschillen we van mening, maar dat maakt voor de rest weinig uit. Wij horen samen, dat telt." DS begin juli 2011
-------------
We moeten inderdaad evenwicht zoeken. Geen extremen. De wereld is uit zijn evenwicht. - Keynes+Greenspan(Bernanke) leiden tot deze crisis. Tijd voor andere gidsen en nieuwe koers. Tering naar de nering+orthodoxie (Geert Noels op twitter).
------------
En dus blijven we aanmodderen met een steeds grotere aanstormende kater als gevolg. Misschien kunnen we onszelf alvast trakteren op een boekje over 'happynomics'. Die groeiende discipline roept op het geluk niet enkel in economische welvaart te zoeken, maar in zaken als sociale contacten, kortere files en een eenvoudiger leven. Het klinkt een beetje wuft, maar het belooft de nieuwe rage te worden. Het kan onze materiële verarming minder pijnlijk pijnlijk helpen maken. ('Komt er einde aan de welvaartsgroei?', De tijd 20/8/2011)
------------
Wat mij brengt bij een post van de futuroloog Stowe Boyd over zijn toekomstscenario's, op de blog Underpaid Genius.
- Scenario 1 is eigenlijk afkomstig van Umair Haque. Die auteur roept op concepten te herdenken zoals "BBP", "de onderneming", "zakenbanken", "kredietratings", "banen", "regering" enz. In het teken van de eudaimonia - de antiek-Griekse notie van het leven dat waard is geleefd te worden.
Haque wil de grote ondernemers en de politici overtuigen van andere vormen van ondernemen en de samenleving organiseren, op manieren die meer duurzaam zijn.
Dit doet me wat denken aan de ideeën van Geert Noels die recent opperde dat vermogens weer traag moeten worden (zie de post van Rik Dhoest en de reactie van Noels in de discussie onderaan de blogpost).
- Scenario 2: Stowe Boyd vindt die hoop heel verdienstelijk maar onrealistisch. Hij roept mensen op zelf anders te gaan leven: ga in stadscentra wonen eerder dan in voorsteden, werk samen met anderen, kweek zelf dingen, ruil diensten en goederen of koop zaken die plaatselijk worden gemaakt of verbouwd. Op die manier valt scenario 3 (zie volgend punt) makkelijker te overleven. (hij spreekt er niet over, maar in die stroming is doorgaans ook belangstelling voor alternatieven voor het klassieke fiatgeld, zoals gemeenschaps'munten', Bitcoin-achtige ruilmiddelen, en uiteraard ook goud).
- Scenario 3: wat er nu aan het gebeuren is, volgens Boyd en anderen. De economie blijft sputteren, de politiek zit vast in de greep van nieuwe ideologische gevechten, en we verzeilen in een wereldwijde depressie. Een combinatie van mismanagement van het financiële systeem, onbekwame politieke leiders en toenemende milieu- en klimaatrampen leiden de komende jaren of decennia tot oorlog en rampspoed. Wateroorlogen brengen honderden miljoenen mensen op de been en grensoorlogen worden uitgevochten over een derde van een snel uitdrogende planeet: Oost- en Noord-Afrika, Midden-Oosten, Zuid-Azië.
India en Pakistan mobiliseren hun kernarsenaal. Handelspopulisme betekent het einde van de Europese Unie, de vrijhandel wordt verketterd en het Chinese model wordt met bewondering besproken: een gesloten staatseconomie die vanuit een machtig centrum wordt gestuurd. (www.tijd.be)
---------------
And so even though we face the difficulties of today and tomorrow, I still have a dream. It is a dream deeply rooted in the American dream.
I have a dream that one day this nation will rise up and live out the true meaning of its creed: "We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal."
I have a dream that one day on the red hills of Georgia, the sons of former slaves and the sons of former slave owners will be able to sit down together at the table of brotherhood.
I have a dream that one day even the state of Mississippi, a state sweltering with the heat of injustice, sweltering with the heat of oppression, will be transformed into an oasis of freedom and justice.
I have a dream that my four little children will one day live in a nation where they will not be judged by the color of their skin but by the content of their character.
I have a dream today!
I have a dream that one day, down in Alabama, with its vicious racists, with its governor having his lips dripping with the words of "interposition" and "nullification" -- one day right there in Alabama little black boys and black girls will be able to join hands with little white boys and white girls as sisters and brothers.
I have a dream today!
I have a dream that one day every valley shall be exalted, and every hill and mountain shall be made low, the rough places will be made plain, and the crooked places will be made straight; "and the glory of the Lord shall be revealed and all flesh shall see it together."2
This is our hope, and this is the faith that I go back to the South with.
With this faith, we will be able to hew out of the mountain of despair a stone of hope. With this faith, we will be able to transform the jangling discords of our nation into a beautiful symphony of brotherhood. With this faith, we will be able to work together, to pray together, to struggle together, to go to jail together, to stand up for freedom together, knowing that we will be free one day.
11:52 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
03-07-11
De innerlijke weg
"En trouwens, Dehaene vindt dat hij nog een missie te vervullen heeft. 'Mijn drive is manieren te vinden om toch nog een gemeenschappelijk belang te zoeken. Die atomisering van de samenleving bekommert mij enorm. We zullen echt op zoek moeten gaan naar samenwerkingsverbanden en structuren om die nieuwe realiteit vorm te geven.'
Die nadruk op het samenlevingsaspect, zegt Dehaene, komt voort uit zijn geloof dat het hier met dit leven niet eindigt. 'Ik geloof dat dit leven overgaat in iets waar dat onderscheid tussen gemeenschap en individu helemaal is weggewerkt. Zonder dat ik concreet kan formuleren wat dat is. De Kerk noemt het de gemeenschap van de heiligen. Ook als rationele mens bepaalt dat mijn leven en denken, zonder dat ik daarvoor alle grote rituelen en instellingen nodig heb. Mijn engagement naar de samenleving zie ik als iets wat uiteindelijk in het hiernamaals zal uitmonden. Enfin, ik zou er toch moeite mee hebben dat niet als een continuïteit te zien.'
(Jean Luc Dehaene in de Tijd van 2 juli 2011).
09:54 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
25-06-11
Als een zalm die tegen de stroom naar zijn bron zwemt
X: Er staat vandaag een overlijdensbericht in de krant van iemand die twee maanden vóór mij geboren is.
Y: Ja. Dat doet inderdaad nadenken. Ik denk soms dat wij eigenlijk uiteindelijk maar een naam zullen zijn ergens in een genealogisch register.
X: Inderdaad. De eerste generatie zal ons misschien nog herinneren, de tweede al veel minder, om uiteindelijk ergens alleen de grote vergetelheid in te gaan.
Y: Van die gedachte wordt je niet bepaald vrolijk.
X: Ja. Maar toch moeten we proberen voorbij die gedachte te gaan, verder te kijken. En dan vooral ‘figuurlijk kijken’ met onze geest. Niet met onze rationele, cartesiaanse geest. Maar met ons innerlijk oog, onze spiritus.
Y: Wat bedoel je?
X: We moeten misschien met ons innerlijk oog, met onze spiritus die eerder oog heeft voor synthese doordringen in een ander bewustzijn. De wetenschap geeft ons daartoe een voorzet. Als men vandaag een soort van hitparade van meer en meer gebruikte termen in het fundamenteel wetenschappelijk onderzoek zou oplijsten, doe ik een gok dat men woorden als ‘energie’, ‘altijddurende beweging’, ‘andere dimensies’, ‘onberekenbaar’ en ja zelfs ‘mysterie’ meer en meer zal zien opduiken. De grenzen van het denkbare, het rationele denken worden bereikt. Over hoe men dan nog ‘inzicht’ kan krijgen in de werkelijkeheid, zal misschien enkel nog kunnen met andere ogen. Ogen die uit het samenleggen van de puzzle-stukjes, netjes gedisecteerd met onze analytische, rationale geest, de diepere grond doen oplichten.
Y: Ik begrijp niet goed waar je naar toe wil.
X: Uit het samengaan van de analyse van de wetenschap en de synthese vanuit een beschouwende, eerder op ervaring en gevoel gebaseerde, geest zal misschien duidelijk worden dat alles met alles verbonden is en dat grenzen eigenlijk niet bestaan. Dat de grens van de dood, geen grens is en enkel een perceptie met een ‘paardebril’. Ook de grens van de dood, zal dan misschien blijken geen grens te zijn. Leven en leven na de dood, zijn niet van elkaar te onderscheiden. Alles is met alles verbonden.
Y: Als er geen grenzen zijn, hoe moet je je dan de werkelijkheid zonder grenzen voorstellen?
X: Misschien moeten we niet spreken in vormen van materie. De wetenschap laat duidelijk blijken dat alle materie, zoals ook het menselijk lichaam, onherroepelijk onderhevig is aan die ene grote natuurwet van de ‘entropie’. Materie is een tijdelijk min of meer geordend geheel dat fundamenteel gedoemd is terug af te breken en te vervallen in zijn oorspronkelijke vorm, namelijk chaos. Negatief gezegd is destructie, verval, de niet te keren richting van alle materie, dus ook de mens. Wij proberen met alle middelen, zoals de geneeskunde, fitness, schoonheidsmiddelen enz. die natuurwet te bevechten. Maar dit is in se een hopeloze strijd. Uiteindelijk verzinken we in het onherroepelijke verval, die wij dan dood noemen.
Y: Wat je zegt over het verval is niet van aard dat het mij opbeurt.
X: Vrolijk zijn is één ding. Innerlijke rust is een ander ding. Het is dit laatste die je moet onthouden. Innerlijke rust is iets wat je kan overvallen. Innerlijke rust kan bijvoorbeeld opborrelen als je niet zozeer je aandacht richt op het verval van de materie, de dood enz... maar je aandacht naar iets anders draineert, kanaliseert. Hier ook geeft de wetenschap een voorzet. Wetenschap spreekt in haar fundamenteel onderzoek steeds meer van ‘energie’, ‘anti-materie’ … . Misschien moet onze aandacht als niet-wetenschapper, als leek, ook meer gaan naar die ‘energie’, ‘anti-materie’. Dan komen we misschien uit bij een andere invalshoek waarbij ‘zijn’ niet los kan gezien worden van we gemakshalsve ‘energie’ noemen. Zegt de wetenschap ook niet dat de oerknal iets was als een onvoorstelbaar intens moment ‘energie’, ter grootte van een erwt? Energie zonder grenzen in tijd en ruimte. Energie in beweging. Energie in verschillende verschijningsvormen. Energie die in zijn particuliere vorm verschijnt, misschien zelfs zelfbewustwordend, als ‘mens’. Energie die echter ook een generieke vorm heeft. Alle energie is één geheel. Zonder onderscheid. Gebundeld. Zonder begin en einde. Als een samenspel tussen delen en het geheel. Het deel bestaat niet los van een geheel, het geheel is er enkel door zijn delen. De primaire verschijningssvorm van het leven op aarde, begrensd door tijd en ruimte, schakelt naar een nieuwe verschijnsvorm waarin deze grenzen wegvallen.
Y: Kan je mij dat verduidelijken want ik heb moeite om te volgen.
X: Wij spreken klassiek van geboorte en dood als één mooie tijdslijn. Onze analytische geest maakt deze analyse afgaand op wat we zien en ervaren en vanuit ons ‘mensoog’ gezien. Velen maken dan bijvoorbeeld een vervolg op die lijn door te spreken over een leven na de dood. Wel te verstaan duidelijk in de tijd gescheiden door het kantelmoment van de dood. Het denken in termen van tijd en beperking van tijd wordt gerespecteerd. Maar eigenlijk beperken we met ons analytische ‘mensoog’ het zicht, het inzicht. Vertelt ons ‘mensoog’ alles over de werkelijkheid? Is ons ‘mensoog’ wel zo betrouwbaar als deze ons ‘leert’ dat er een beperking in tijd en ruimte bestaat. Een kritische blik, ingegeven vanuit wetenschappelijke bevindingen, leert ons dat dimensies niet beperkt zijn tot tijd en ruimte en er dus meer is. Er is de wetenschappelijke bevinding dat wij uiteindelijk een hoog ‘sterrestof’-gehalte hebben en uiteindelijk uit een zelfde bron komen die wij enkel kunnen bevroeden met alle capaciteiten van onze geest. De geest zwemt als een zalm stroomopwaarts naar de plaats vanwaar hij ooit ontsprong. Soms moeten we zoals de zalm die uit zijn vertrouwde wateromgeving hoog in de lucht opspringt om een waterval te overwinnen, onze geest met al onze kracht uit onze vertrouwde omgeving laten opspringen en op een hoger niveau tillen. En dan zullen we ooit de plaats bereiken waar de queeste, de strijd niet gewonnen, maar zijn voltooiing krijgt. Het inzicht dat het ‘mensoog’ ons weliswaar praktische hulp bezorgt, maar niet het heil. Dat heil, het inzicht van grenzeloosheid, enkel met ‘Gods’ oog’ te zien is. En bijna kwam het woord liefde in mijn mond. Maar dit woord is mij vandaag nog te moeilijk, te ongrijpbaar om hierover iets zinnigs te kunnen zeggen en het een plaats te kunnen geven. Wat niet belet dat ik er mij vandaag ondertussen in kan oefenen, omdat dit het meest appellerende levensproject is, ooit beschreven.
12:31 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
11-06-11
Spiritueel worden
X: We kunnen misschien hier wel een diepgaand gesprek hebben over ondermeer spiritualiteit en religie, maar ik heb de indruk dat de meeste mensen anders daartegenaan kijken of dit anders beleven. Soms lijkt mij dit gesprek wat hoogdravend.
Y: Ik kan daar in komen. Je bent in je eigen wereldje bezig en je hebt geen idee, laat staan voeling, met de wereld van andere mensen.
X: Het lijkt mij dan ook dat de relevantie van wat we hier bespreken, zeer beperkt is. De wereld draait gewoon anders dan dat wat we er in onze gedachtewereld van voorstellen.
Y: Ik denk dat je gelijk hebt. Maar moet dit ons ervan weerhouden hierover na te denken en van gedachte te wisselen? Of moeten we gewoon met de mainstream meegaan en er ons naar schikken? Of gewoon niet nadenken en spreken?
X: Nee, maar we moeten ons bewust zijn dat het redelijk vrijblijvend is en misschien een soort van aangename tijdvulling onder gelijkgezinden.
Y: Ja. Onaangenaam zijn deze gesprekken niet. Ikzelf heb daar veel aan. Het is als een geestelijk fitnessoefening, zoals de fysieke fitness. Het geeft een goed gevoel, ja zelfs soms een soort van ‘runnershigh’. Maar het is voor mij ook een ‘verrijking’. Ik ben overtuigd dat ik iets kan bijleren van de ander, een nieuw inzicht verwerven. Om het zo te zeggen wil ik inzichten van anderen stelen. Oneerbiedig gezegd zie ik de anderen soms als ‘sparring partners’ in geestelijke oefeningen.
X: Maar het blijft een beetje een ‘egotripperij’ en, ik herhaal, weinig relevant. Trouwens, met permissie, ik heb soms de indruk dat je je soms verliest in je gedachtewereld en totaal onbegrijpelijk bent. Je slaat soms gewoon stappen over in je redenering en gaat ervan uit dat de ander die zomaar kan raden.
Y: Ja, ik denk dat ik soms ‘gevoel’ probeer onder woorden te brengen, eerder dan heel duidelijk opgebouwde en onderbouwde redeneringen. Ik denk dat het de aard van het beestje is. Het probeert via wat het leest, wat het hoort en wat het observeert tot inzichten te komen die ergens lijken zinnig te zijn. Hoe eigenaardig ook, is er ook iets van een spelelement in deze continue oefening. Spelenderwijs je weg zoeken.
X: Dat lijkt mij veel op een kind dat in zijn hoek zijn spelletje speelt.
Y: Ja, het kind is nooit ver weg geweest. Het is ook nooit helemaal weggeduwd. Ik heb het ergens steeds een beetje zijn gang laten gaan.
X: Dit stemt mij een beetje tot meewarigheid.
Y: Maar misschien is die conclusie ook een beetje te kort door de bocht. De frisse kijk van een kind, niet bezwaard met allerhande levenservaringen, kan geestelijk verfrissend zijn. Om maar te zeggen dat dit kan helpen voor ondermeer de verwonderingservaring. Verwondering kan de geest oplichten. Het perspectief wordt anders. De verwondering over het leven, over het lichaam, over de materie, over jouw geest enz. De evidenties vallen weg. Je interne wereld wordt plots anders. Waar de omgeving grotendeels bepaalde hoe jij dacht en jou soms op sleeptouw nam, heb jij nu met die verwonderde kijk het gevoel het stuur over te nemen en maak je afstand van de buitenwereld.
X: Excuseer, ik heb geen verwondering nodig om mij een persoonlijke mening te vormen over de wereld die niet noodzakelijk overeenstemt met wat de doorsnee mensen hierover denken. Wat je zegt over verwondering is zuiver intellectueel, maar niet de realiteit.
Y: Een persoonlijke mening vormen behoeft inderdaad geen verwondering. Maar als ik het over verwondering heb, heeft dit niet te maken met meningen of overtuigingen die veelal gestoeld zijn op harde logische redeneringen, maar wel op ervaringen. Ik ben overtuigd dat men niet alleen bestaat uit een verzameling meningen en overtuigingen. Er is ook de vaak onbewuste en onuitgesproken innerlijke kijk op de wereld, mensen en het leven. Hoe sta ik tegenover de andere mensen. Is de andere mijn vijand of mijn lotgenoot. Geloof ik in de goedheid of slechtheid van de mens. Ben ik optimist, ben ik pessimist. Hoe kijk ik naar de wereld. Inzicht in deze innerlijke wereld vereist afstand nemen om beter te kunnen observeren. Verwondering kan daarbij helpen. Verwondering helpt dus je kijk scherper te stellen op de minder zichtbare kant van jezelf en de wereld. Je gaat vanaf dan wel meer op de tast, op het gevoel, op de ervaring. Het helpt niet alleen meer om met logische redeneringen te werken. Je zal soms beelden nodig hebben om inzichten te verwerven. Zo kan het inleven in het beeld van de vogel die in het hooggebergte rondzweeft en de wereld onder zich gade slaat, jouw innerlijke kijk veranderen. Inzicht is iets anders dan weten. Weten doe je door wetenschappelijk onderzoek bijvoorbeeld.
X: Ik geloof in niets anders dan wat we kunnen weten. Op gevoel afgaan is een te groot risico op dwaling. Het is trouwens gemakkelijk. Weten vereist soms hard zwoegen. Inzichten hebben trouwens weinig praktisch nut.
Y: Ben je zeker dat jouw gevoel je niet meer kan vertellen dan je rationeel werkend verstand? In het westen ervaart men dat de economie en de geestelijke gezondheid niet meer is zoals vroeger. Statistieken allerhande tonen rekenkundig aan dat er een probleem is. Maar wat er in de hoofden van de mensen hier in het westen omgaat, is voor de wetenschappers moeilijker te doorgronden. Is het angst, is het de vermoeidheid van een ouder wordende bevolking, is het de op zichzelf en zijn eigen behoeften gefocuste westerse mens. Misschien zal het gevoel nodig zijn om hierin wijs te geraken.
X: Wat heeft dat nog te maken met verwondering?
Y: Verwondering is afstand nemen van het gebeuren. Vogelperspectief. Los komen met je geest van de beslommeringen, de maalstroom, de ratrace, het doemdenken. We onderschatten misschien de mogelijkheden van de geest te veel. De geest is een prachtig instrument gebleken om wetenschappelijke bevindingen te doen. Maar is de geest ook niet tot meer in staat. Een innerlijk oog. Het ervaart de werkelijkheid achter de werkelijkheid. Daarin zal niet zozeer het analyserende en onderscheidende van de wetenschap spelen, maar het synthetiserende, het samenvallende de boventoon nemen. Daarin zullen individu en groep niet los staan van elkaar. Natuur en individu en groep zijn één. De individuele mens is wat de groep is, is wat de natuur is. Het innerlijk oog, introspectie zal misschien ook leren dat we als mensen iets hebben dat niet in dit plaatje, in die synthese past. Een residu. Een restwaarde. In de eerste plaats is die restwaarde een gevoel van een tekort. Het besef van de beperkingen van het leven, soms de angst, soms de zinledigheid, noodlottigheid. Maar kan dezelfde geest het tekort niet omzetten in volheid? Via relativering, naar uiteindelijk vrede met het tekort. Misschien deint het uit in het zoeken en beijveren van de droom van een leven zonder tekorten. Ja, soms loopt dit uit in vreugde, gedeelde vreugde, verbondenheid, lotsverbondenheid.
X: Je geeft mij het ongemakkelijke gevoel dat je hier toch echt aan het zweven bent zoals je zelf goed beschrijft met die vogel hoog in de bergen. Ik blijf toch liever met mijn twee voetjes op de grond. Daar heb ik tenminste iets aan. Geef mij maar het plezier van een goede komische film in plaats van jouw diepzinnige vreugde, vrede enzovoort.
Y: Ik kan je goede komische films aanraden. Ik zal niet ontkennen dat komische films mij ook veel deugd doen. Maar het is vooral het samen lachen die mij het meeste plezier geeft. Het samen navertellen. De lach is de compagnon van de verwondering. Zij doet ook jou afstand nemen van de drukte en gekte. Relativering. Neem de lach dus in zekere zin ernstig. Ze licht je geest op, verlicht jouw bestaan. En dat is wat ik precies bedoel. Verlichting. Licht brengen of beter gezegd licht ervaren. Lichter maken zodat je kan zweven. De geest kan dit. Laat de geest dus via de lach gerust haar werk doen. Je wordt in je lach stilletjes spiritueel. Of zeggen ze soms niet van iemand die anderen aan het lachen kan brengen, hij is ‘spiritueel’. Spiritueel worden. In doen en in denken. Geestig. Goddelijk.
17:14 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
Volg je droom
X: Ik heb net een telefoon gehad met één van mijn kinderen. Ik zit er mee in want ze gaat naar Amerika en ze heeft niets geregeld. Ik ben vanacht om 4 uur wakker geworden en heb uiteindelijk op het internet een goede verblijfplaats voor haar gezocht.
Y: Ik zie je zuchten. Op de koop toe moet je de dag nadien weer in de hectische beroepswereld scherp staan en vechten voor je plaats en je bestaan. Misschien weten we juist door wat we doen ondermeer voor onze kinderen, waarom we hier zijn.
X: Je zegt daar iets. Ik hoorde recent een man op de radio die naar zijn pensioen uitkeek omdat hij dan verlost zou zijn van zijn werk. Dat was het enige waar hij naar uitkeek. Triestig hé.
Y: Inderdaad. Ergens moeten we allemaal een droom hebben, denk ik.
X: Heb jij een droom?
Y: Uuh. Ik weet het niet zo goed. Of misschien wel, maar zonder dat die droom heel scherp was afgelijnd. Ik had in mijn jonge jaren wel een gevoel waar ik naar toe wilde. Het was iets dat ik aanvoelde als het verlengde van wie ik was en wilde en kon zijn. Maar het was nooit echt zeer duidelijk. Het was wat vaag. Nochtans bleef dit altijd op de achtergrond hangen tijdens mijn loopbaan en heeft het mijn keuzes op bepaalde momenten mee bepaald. Anderzijds was er een stuk berekening als ik nadacht over een droom. Ik was uitgegaan van het idee dat een droom zich niet zondermeer realiseerde, maar alleen door er iets van jezelf voor in de weegschaal te leggen, dus te werken en desnoods een hele omweg te maken die misschien zelfs ver van je droom af stond. Ik dacht ook dat je er rijp moet voor zijn om een droom te mogen en kunnen realiseren. Ik geloofde dat dromen op een goede onderbouw dienden gebouwd te worden. Als je eerst voor jezelf en gezin gezorgd hebt, kan je verder gaan. Ik geloofde ook dat toeval niet bestaat op dit vlak. Ik verduidelijk mij. Als je ergens van iets doordrongen bent, bepaalt dit je denken en kijken, zelfs onbewust. Heb je een droom die je stilletjes koestert, dan speurt je geest, zelfs onbewust, voortdurend naar kansen om die te realiseren. Tegelijk moet je ook rekening houden met heel praktische zaken. Het kan zijn dat je met veel goesting iets wil ondernemen, maar je door omstandigheden in de verkeerde omgeving of bij de verkeerde mensen zit. Die omstandigheden kunnen maken dat je goesting vlug overgaat en je je bijvoorbeeld de maandagmorgen naar je werk moet slepen. Als je werk intrinsiek je energie geeft, moet je dit vooral onthouden. Volg je droom.
12:47 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
05-06-11
Sail away
X: Ik geloof niet in een god.
Y: Je bent niet alleen. Heel velen, zoniet de meerderheid, hier in het Westen zijn geëvolueerd naar een leven zonder het referentie-kader van een god. Ons verstand zegt ons dat er gerede twijfels zijn aan de zekerheden uit het verleden.
X: Ik heb eigenlijk ook geen god nodig in mijn leven. Het leven is zoals het is. Een creatie van de natuurwetten. We moeten er het beste van maken, het verblijf hier op aarde wat aangenaam maken voor onszelf en en ja, waarom ook niet, voor de ander.
Y: Ik geef je gelijk. Het leven op een aangename manier beleven, is een deugd of laten we misschien zeggen, een genade. Daar streven we naar. Maar is dat alles? Maakt dit het leven compleet, af? Is de gedachte - vóór het sterven gaan - dat je een aangenaam leven hebt gehad, de gedachte die je leven voor jou in zijn plooi doet vallen, de gedachte die jou doet verzoenen met het onverzoenbare van de dood?
X: Ik ben niet bezig met gedachten die ik eventueel zou hebben vóór het doodgaan. Je zoekt het gewoon te ver. Leven betekent niet aan de dood denken. Voluit leven, nu, vandaag. Zolang het nog kan.
Y: Zolang het nog kan, ja. We zijn er maar even. Als er al één gedachte is die velen diep in zich ‘dragen’, dan is het wel dat de tijd kostbaar is en ze moet ‘beleefd’ worden. Ik ben daar tenvolle mee akkoord. Maar waarom is er dat sterk besef van tijd bij zovelen? Heeft dit niet juist omdat we het permanente perspectief van de dood zien, al zeggen we dat niet met zoveel woorden?
X: Ja misschien zit daar wel iets in. Maar ik hou mij daar verder niet bezig. Ik heb andere - leukere - dingen te doen.
Y: Beperken we ons eigen dan niet tot een éénzijdig thema in ons leven: leven moet geleefd worden? Ben ik, jij, wij allen, mensen, niet in staat tot een completer, ja waarom niet goddelijker leven? Een leven in dimensies die door de kracht van de geest het ondenkbare denkbaar maken. Een hemel op aarde brengen. Een hemel waar ik wegvaar van mijn eigen eilandje, naar die ander. Zijn wij niet in staat naar een dieper streven, een mens-voltooiend streven?
X: Ik voel die behoefte niet hoor.
Y: Dit streven komt er niet zomaar. Het is een kwestie van er zich voor open stellen, denk ik. Blijkbaar hebben we allemaal ergens de capaciteit om diepere gronden op te zoeken en in onze geest te laten inwerken als we daar op oefenen. Onze geest vermag meer dan we vermoeden.
X: Waarom zou ik de moeite doen. Het brengt toch niets bij.
Y: Dat weet ik niet. Ik vind het wel belangrijk te weten dat die diepere grond in mijn leven er kan zijn. Dat het in mijn handen ligt die diepere grond op te graven. Het trekt mij zelfs aan, het zuigt mij aan. Ik weet niet waarom. Het is mij gegeven op pad te gaan naar die diepere, of ja goddelijke dimensie in mijn leven. En dat kan ik niet los zien van het wegvaren van mijn eigen eilandje naar de ander. Of God bestaat of niet bestaat is mij, is ons mensen, niet gegeven met wetenschappelijke zekerheid te bepalen. We zouden misschien zelf god moeten zijn om het antwoord te kennen. Trouwens het godsbewijs of anti-godsbewijs is, denk ik, de verkeerde vraag stellen in mijn leven. Niet de troon waarop God zit is mijn streven. Niet op Zijn plaats willen zitten is mijn ambitie. Laat mij wegvaren naar de Ander. Dit is mijn ware zending. Dit is mijn grote zendingsopdracht. Sail away.
21:26 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
22-04-11
Less is more
X: Ik ben in een leeftijd waarin men zegt dat men in zijn 'topjaren' zit. Nu moet je doorstoten. Alles dus voor de carrière. Maar ik heb ook jonge kinderen die ik graag zou zien opgroeien. Mijn vrouw geniet ook niet van mijn aanwezigheid. Het is heel moeilijk kiezen.
Y: Het is inderdaad een verscheurende keuze. Je bulkt van talent en energie. Voor jou ligt de wereld open. Het is juist de onverdroten overgave van mensen die zich volledig voor hun job hebben gegeven, die de wereld hebben veranderd.
X: Maar als ik kies voor mijn carrière, zal ik dan geen spijt hebben? Ik heb een vriend die zijn conclusies getrokken heeft en zijn carrière opgegeven heeft. Hij zegt te kiezen voor een andere waarde. De mens staat centraal bij hem.
Y: Ik kan je niet helpen bij die keuze. Het is jij en niet iemand anders die deze fundamentele keuze kan maken. De twee keuzes zijn waardevol. Het is de richting waarin jouw ogen kijken, en niet die van iemand anders, die bepalen waar je naar toe gaat. Jouw ogen kijken zoals jij bent, ten voeten uit.
X: Het blijft een verduiveld moeilijke keuze. Ik wil het beste uit mezelf halen, maar toch niet ten koste van mijn naasten. Je hebt me daarnet nog gezegd dat de "inprint" van de ouders het sterkst is op de leeftijd waarin mijn kinderen nu zitten. Ze zijn ook op een leeftijd dat je er zoveel plezier kan aan hebben.
Y: Misschien zijn er 'vensters' van kansen om toch een en ander met elkaar te verzoenen. Een weekendje weg. Een wandeling. De intensiteit van de aandacht is misschien ook belangrijker dan de duur van het samenzijn. Of misschien moet je ook eens kijken of er geen andere wegen zijn in je professionele loopbaan die misschien minder 'status' geven, maar je dan wel echt professionele voldoening kunnen geven, een stukje jouw steentje bij te dragen aan het 'maken' van deze wereld én tegelijk de mogelijkheid geven om meer andere waarden in je leven in te schakelen. Less is more.
22:20 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
01-04-11
Kruimeligheid, mededogen en nederigheid.
Het verhaal van de evolutie van de mens ('Moeder, vanwaar komen wij?') maakt ons inderdaad - zoals David Van Reybrouck het treffend formuleerde in een interview - bewust van 'onze kruimeligheid'. Dat besef noemt Van Reybrouck 'bevrijdend'. Maar het hoeft volgens hem niet te leiden tot defaitisme, wel tot medemenselijkheid en mededogen.
Misschien is geschiedenis voor de mens wel één grote les in nederigheid. Net daarom is historisch besef voor een tijd waarin de hoogmoed van de menselijke soort ongekende toppen scheert, zo belangrijk.
(Peter Peene, voorzitter Davidsfonds).
11:51 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
27-03-11
Niet hoop doet leven, maar liefde.
X: Het is om depressief van te worden. Welke toekomst hebben wij? Kijk nu bijvoorbeeld naar wat we gisterenavond zagen in de reportage op TV: er is 4 meter ijs verdwenen in 3 jaar op Spitsbergen. Wat staat er ons nog allemaal te wachten? Overstromingen, droogtes, honger, ziektes, migratie-stromen, crississen allerhande, onzekerheid over het bestaan voor alsmaar meer mensen.
Y: Ik ben ook geschrokken dat het zo’n vaart gaat. Ik heb ook geen pasklaar antwoord op wat je zegt. We gaan onbekende tijden tegemoet. Wat zal mijn en vooral jouw toekomst zijn? Ik weet het niet. Maar het is al goed dat je er aandacht voor hebt. Het is goed dat je bekommerd bent om wat er rond je gebeurt. Het ergste zou al zijn dat je al die signalen negeert en maar gewoon doorgaat alsof er niets aan de hand is.
X: Er zijn wel niet veel mensen rond mij die daarmee bezig zijn of daarover nadenken. Het kan dan ook niet anders dan dat de wereld in de problemen komt. Ik heb de indruk dat de meesten de problemen niet zien of niet willen zien.
Y: Ja, dat gevoel ken ik ook. Hoewel ik merk dat er steeds meer mensen die zich hierover zorgen beginnen te maken. Als je mensen erover aanspreekt, zie je dat er meer en meer zijn die daarmee bezig zijn. Je kan wél iets doen door er al over te spreken. Geloof me, mensen zullen meer en meer luisteren.
X: Maar dat de mensen meer en meer luisteren, zal op zich de zaak niet veel veranderen. Hoe kan dat nog goed komen? Het is te laat.
Y: Dat weet je niet of het te laat is. Je vertrekt daar van een zogezegde zekerheid dat het te laat zou zijn. Dat weet je echter nooit of het te laat is. Neem nu het echt gebeurde verhaal van die man die dagenlang in de jungle verloren gelopen was. Zijn dwaaltocht leek één spiraal naar beneden, naar het onvermijdelijke einde: steeds op dezelfde plaats terug komen, niet kunnen eten en slapen, schoenen kapot, enzovoort. Verschillende keren kwam de wanhoop in hem op. Maar zijn verstand zei hem dat hij zich niet mocht overleveren aan de wanhoop. Hij moest zichzelf in de hand houden. Zichzelf in de hand houden betekent dat je je geest, je rede, boven de emotie stelt. Want vergeet niet, misschien onderschatten we nog te veel de kracht van de menselijke geest. Jezelf in de hand houden met je verstand betekent dat je niet denkt aan wat er op je zou kunnen afkomen, maar enkel op wat je in het hier en nu kan doen, je volgende logische, door de rede bedachte, stap. Dit betekent dat je mogelijke ‘doemscenario’s’ niet als uitgangspunt neemt. Het uitgangspunt is wel dat wat je hier en nu heel concreet doet, ertoe doet en een stap kan zijn naar een nog niet zichtbare oplossing. Het betekent doorzetten, zolang het verstand zegt dat er opties zijn. Wél, wat bleek? De verdwaalde man heeft het gehaald ondanks het feit dat hij eigenlijk in een situatie zat waarin hij niet wist of het ooit nog goed zou komen. Dus, laat je verstand het overnemen van je gevoel. Neem ‘doemscenario’s’ niet als uitgangspunt en leg de focus concreet op jouw volgende eerste logische stap die je kan zetten naar een nog niet zichtbare oplossing.
X: Het blijft toch wel zo dat de meeste wetenschappers het erover eens zijn dat de aarde nog nooit zo’n grote risico’s heeft gelopen. De statistieken van de overstromingen, droogtes enzovoort liegen er niet om.
Y: Dat is waar. De uitdagingen voor de mensheid zijn waarschijnlijk nog nooit zo groot geweest. Maar een verschil met vroeger is dat we nog nooit zo het gevoel gehad hebben met de mensen van gans de wereld verbonden te zijn. We zitten allemaal op hetzelfde schip, die blauwe planeet. We zijn met alsmaar meer ‘informatiekanalen’ verweven met elkaar. We kennen elkaars lotgevallen van over de ganse wereld alsmaar beter en sneller. Weet je, onze geest, waarover ik al sprak, wordt niet alleen ‘volwassener’, maar ook veel ‘ruimdenkender’. Onze geest kijkt meer en meer met de ogen van een vogel die hoog in de lucht boven de aarde zweeft. We kijken met ogen die de wereld omspannen. We kijken en denken meer en meer globaal. Wat we nu moeten doen is globaal handelen. Wat je doet, doet ertoe voor de globaliteit, voor de wereld, voor je buurman in de straat, voor de mens in de overgestroomde gebieden van Pakistan, voor de door droogte geteisterde regio’s van Oost-Afrika. Als dit “globaal zien” zich dus doorzet in “globaal denken” en uiteindelijk in “globaal handelen”, zullen we met vereende krachten over gans wereld de beste kans maken om de uitdagingen aan te kunnen. Denk dus globaal, laat mensen rond jou globaal denken en handelen.
X: Dat is volgens mij ‘wishfull’ thinking. Ik zie rond mij een andere realiteit. Mensen gaan voor de korte termijn geneugten. Ze consumeren, ze gaan voor de roes en de kick. Het verste dat ze kunnen denken is het eerstvolgende nieuwe speeltje, gsm, auto enzovoort. Ook ik doe daar soms aan mee.
Y: Ik zal niet ontkennen dat ik ook twijfel. Je ziet op het eerste zicht zoveel oppervlakkig consumentisme, zoveel destructief korte termijn handelen. Maar ook hier zou ik zeggen: je bent er nooit 100% zeker van dat de mensen werkelijk zo denken en zijn. Het is best mogelijk dat er zich stilletjes in de geesten van velen iets ontwikkelt, zoals bij jou, dat uiteindelijk zal leiden tot iets positiefs. Nee, we kunnen dit niet helemaal uitsluiten. Misschien zijn we reeds met velen, maar zien we het nog niet echt. En voor mij is dit voldoende. Meer hoef ik niet te weten. Zoals ik al gezegd heb, het allerbelangrijkste is dat je je met je logisch verstand focust op wat jij hier en nu als eerstvolgende stap kan zetten naar een oplossing.
X: Allemaal goed en wel, maar ik heb het gevoel dat ik er quasi alleen voor sta. Ik maak me ook niet populair bij mijn leeftijdsgenoten met dat belerend gedoe over een duurzame wereld. En het laatste wat ik wil hebben is dat ik er niet meer bij hoor.
Y: Ik begrijp dit heel goed, ook vanuit mijn eigen ervaring. Maar misschien zijn er wel tussenoplossingen. Als je er goed over nadenkt, weeral met je rede, vind je wel iets. Desnoods sluit je wat compromissen. Je bent dan niet meer 100% consequent bezig, maar dat is niet erg. Als je maar de richting waarin je wil stappen in het vizier blijft houden. En hier zou ik de zaken wat anders zien dan daarnet waar ik zei dat de concrete stappen hier en nu belangrijker zijn dan te piekeren over ‘doemscenario’s’. Hier is het net omgekeerd. Pieker niet over de vraag of jouw concrete stappen wel volledig in lijn liggen met wat je eigenlijk wilde realiseren. Als je maar nooit het doel uit het oog verliest. Het doel, bijvoorbeeld verantwoordelijk, globaal handelen, stippelt de (levens)lijn uit waarnaar je telkens terugkeert, met vallen en opstaan.
X: Maar wie zegt dat ik dit wil. Ik heb dat doel niet nodig. Ik wil nu leven, in het hier en nu en niet met een soort ‘ideaal’ doel.
Y: Begrijp me niet verkeerd, er is niets verkeerd met het leven in het hier en nu. De wereld, ondanks al de bedreigingen en ongelukken, is in veel opzichten nog echt een zalige ‘blauwe planeet’ waarin mensen cultuurpareltjes gelegd hebben. Het zou zonde zijn om hiervan niet te genieten. Het proeven van al de geneugten zal echter vlug omslaan in “katers”, in onprettig wakker worden uit de roezen, als er geen maat op staat. Zoals het op de bierflesjes staat: drink, maar met mate. En op de keeper beschouwd, als je ‘matigheid’ als deugd ontwikkelt bij jezelf (al was het maar om ‘katers’ te vermijden), ben je eigenlijk al op de goede weg. Want wie ‘matigheid’ aan de dag legt, is meteen ook ‘respectvol’ bezig. Respect voor je eigen lichaam in eerste instantie. Maar ook, globaal denkend, respect voor je dichte en verre buur. Niet matig zijn in de consumptie, is ultiem destructief voor het milieu en dus ook voor het leven van mensen aan de andere kant van de wereld. Onze levens zijn met elkaar verbonden, als met een touw. Hoe harder, wilder en driester wij er hier aan trekken, hoe meer het het leven van iemand aan het andere eind door elkaar wordt geschud. Matigheid is een goede deugd. Oefen je erin. En leer anderen daarin oefenen. Deugdzaam leven is het punt. Misschien moeten we de grote ‘idealen’ inderdaad wat relativeren. Daarin heb je gelijk. We hebben geleerd dat grote idealen, weliswaar goed bedoeld bij de aanvang, op den duur verblinden, verstarren en uiteindelijk afglijden. We leven in het hier en nu, maar dan wel op een kwalitatieve én duurzame manier en met een oog op verantwoordelijkheid en globaal zien, denken en handelen.
X: Nu ben ik toch wat verwonderd van wat je zegt. Schrijf jij dan jouw ‘idealen’ af? Was jij niet diegene die leefde voor bepaalde hogere doelen, vooral christelijk geïnspireerd?
Y: Nu je mij dat zegt, vraag ik me inderdaad af of in mijn leven geen ‘shift’ is gebeurd, een onbewuste verandering in mijn denken. Of is het nog steeds dezelfde bewogenheid, maar in een ander ‘neutraler’ kleedje? Ik zou geneigd zijn om dit laatste te zeggen. Er is inderdaad, nu ik erover nadenk, steeds een bewogenheid geweest, die mij in beweging zette, die richting gaf aan mijn voeten, die de weg bepaalt die ik volg. Of om het zo te zeggen, een wind die mij voortdreef. En die bewogenheid is er, en blijft er nog steeds. Als je stappen zet, is beweging nodig, is een wind nodig die je in beweging zet, is een inspiratie nodig die je over het evenwichtspunt brengt nodig voor je eerste en volgende stappen. Leef dus vanuit een inspiratie, een bewogenheid die je voortstuwt over de grenzen van je eigen kortzichtige ‘ik’ waarvan we vandaag zoveel voorbeelden zien. Ook ik bezondig mij daaraan. Wat nodig is, is een inspiratie die we moeilijk onder woorden kunnen brengen, maar waarbij we aanvoelen dat het woord ‘liefde’ of ‘mededogen’ heel dicht in de buurt ligt. En inspiratie is er overal, dichtbij en verder af. Een inspirerende mens in je omgeving. In de geschiedenis zijn er veel goede ‘leermeesters’, zoals Gandhi. En ja, uiteindelijk zal er een dag komen dat we in onze contreien zeggen dat Jezus een goede leermeester was, al zagen we dat niet meer door de verblindende associaties met wantoestanden in de kerk. Leef vanuit inspiratie diep in jezelf en wees inspiratie voor de velen waarvan we denken dat ze deze ook zouden kunnen gebruiken. Later kunnen we er nog eens verder nadenken wat die ‘wind’ met het leven van ons allen samen kan doen. Maar nu is maar één ding die telt: die eerste logische duurzame stap, heel concreet, hier en nu, heel bewust van het feit dat dit, ondanks alle aangekondigd onheil rond ons, nu het belangrijkste is. En weet dat dit jouw daad van liefde is. Ik zou het bondig willen samenvatten met een uitdrukking die ik steel van een franse filosoof: niet hoop doet leven, maar liefde.
20:48 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
09-03-11
Choose your love, love your choice
Z: Ik weet niet wat ik wil in het leven. Er zijn zoveel zaken die ik wil. Het maakt mij een beetje radeloos. Ik kan niet kiezen.
X: Ik begrijp dat. Er zijn in de moderne maatschappij zoveel keuze-mogelijkheden. Het voordeel is dat je er zeker jouw ding in zal vinden. Het nadeel is dat 'kiezen' ook een stukje 'verliezen' is. Kiezen voor iets betekent dat je het goede van andere opties laat liggen.
Z: Ik wil in dit leven zoveel mogelijk proeven van alles. Het is zoals een snoepwinkel. Ik geraak niet uitgekeken op al dat lekkers en moois. Het is gemakkelijk zeggen dat je van sommige zaken moet afblijven als ze voor je neus liggen.
X: Maar misschien moet je eens de vraag stellen of je niet met andere ogen naar al dat moois moet kijken. Het is inderdaad aanlokkelijk, het blinkt, het verleidt. De wereld heeft inderdaad zoveel moois te bieden dat kan geproefd en geplukt worden. Maar als alle bloemen van de wereld voor jou alleen geplukt worden, blijft er wel een woestijn achter. Men zegt wel dat je in je leven nooit achter je mag kijken en alleen vooruit. Maar er is één uitzondering, namelijk op je sterfbed. Ik kan mij inbeelden dat je dan eens achter je kijkt. Als wat je achter laat geen woestijn maar een oase is, zal jouw leven samenvallen. Als je in je leven bloemen aanschouwt hebt in al hun schoonheid, maar hebt laten voortbloeien, zal leven niet eindigen maar in zijn plooi vallen, zal het onverzoenbare verzoend worden.
Z: Dit is nogal vaag, zweverig en 'etherisch' wat je zegt. Typisch voor jou trouwens. Ik heb daar niets aan om ergens tot het inzicht proberen te komen wat ik in het leven wil doen.
X: Wat ik wil duidelijk maken, is dat het antwoord zoeken op die vraag niet zoiets is als een gerecht kiezen uit een uitgebreide menukaart. Het antwoord zal je eerder vinden als je bereid bent de vrijheid om te kiezen, om alles te proeven deels op te geven en wat je gegeven is als waarde op zich te beschouwen. Niet de ruime menukaart is de echte waarde, de waarde is in wat je wordt aangeboden.
Z: Maar is dat niet wat masochistisch? Nu moet je toch niet overdrijven. Als er verdorven voedsel voor je neus wordt gezet, ga je de kok toch niet feliciteren.
X: Akkoord. Dat je bepaalde keuzes maakt in je leven, is normaal. Uiteindelijk zijn de verschillende keuzes van mensen wat de maatschappij ook zo divers maakt. Maar je moet wel durven kiezen. Je moet durven gaan voor een keuze. Uiteindelijk is het durven gaan voor een engagement in iets waarin je je op het eerste zicht als persoon in terugvindt. Het kan iets zijn waarin je op basis van je jeugdervaringen, aanvoelt talent te hebben. Het kan iets zijn dat bij jou passie oproept. Het kan iets zijn waar je jouw fundamentele waarden in terugvindt.
Z: Als ik het goed begrijp moet je je keuze dus afstemmen op wat ik ben, wat ik denk, wat mijn talenten en waarden zijn. Maar dat weet ik niet. Daar ligt juist het probleem.
X: Denk er toch nog eens goed over na of daar het probleem ligt. Is het wel zo dat je jezelf niet kent, je talenten of waarden? Laat je deze oefening in zelfkennis niet ondersneeuwen in de roes die het aanzicht van de snoepwinkel opwekt?
Z: Moet je dan echt leven als een kluizenaar, weg van alle goeds van deze wereld?
X: Ik denk het niet. Je kan proeven. Wat je kiest, daar proef je dan met volle teugen van. Je apprecieert de vrucht die je gegeven is. Je proeft van je keuze. Zoek de passie in je keuze. En de goede nasmaak van deze vrucht van je keuze zal wel het gevoel van gederfd plezier in alle andere dingen in het leven doen vergeten. Of zoals het gezegde zegt: choose your love and love your choice.
10:48 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |
08-03-11
Inventiviteit, wijsheid en meer.
Etienne Vermeersch vreest niet zozeer de dood, dan wel de wanhoop. Hij is angstig om te sterven met de idee dat de mensheid het probleem van de overbevolking niet zal opgelost krijgen. De overbevolking is de grootste uitdaging van de mens. Wetenschappers voorspellen dat we in 2050 met 9 miljard mensen zullen zijn indien er niets fundamenteels verandert. Het is onwaarschijnlijk dat de aarde deze last zal kunnen dragen. Zoals een expert het stelde, zijn er maar twee uitwegen: ofwel de dood van zovele mensen door oa ondervoeding ofwel het beperken van de geboorte.
Z: Wordt het probleem van de overbevolking niet overroepen? Zal men niet oplossingen vinden, bijvoorbeeld door betere landbouwtechnieken waardoor er meer voeding kan geproduceerd worden? De inventiviteit van de mens is toch bijna grenzeloos.
X: De mens heeft inderdaad bewezen zeer inventief te zijn. Maar is die grenzeloos? Is dit niet te optimistisch? Akkoord dat de wetenschap ons heel ver heeft gebracht. Maar leert dezelfde wetenschap ons juist niet dat er beperkingen zijn, bijvoorbeeld in wat de aarde kan dragen. Zullen we op de wetenschap vertrouwen zolang deze ons de 'goed' boodschap brengt, terwijl we de 'slechte' boodschappen van de wetenschappers als ongeloofwaardig beschouwen?
Z: Wetenschap leert ons veel, maar ook niet alles. Het is niet 100% bewezen dat alles naar de maan gaat. Het zijn 'onheilsprofeten' die ons willen doen geloven dat het de verkeerde kant op gaat. Het verleden heeft trouwens geleerd dat de mens uit zijn fouten leert.
X: Leert de mens niet eerder uit 'catastrofes' dan uit 'fouten'? Bewijst de geschiedenis van de mens niet eerder dat we onze levenswijzen en ons denken pas aanpassen als, om het zo te zeggen, het kalf al verdronken is? Is de 'wijsheid' van de mens niet eerder de wijsheid van het dier dat met 'vallen' en 'opstaan' doorziet dat bepaald gedrag eerder destructief dan constructief is?
Z: Nee, wij zijn juist door de natuur begiftigd met een 'vooruitzienend' verstand. Wij kunnen ons met onze menselijke geest buiten onszelf plaatsen. Wij hebben een zelfbewustzijn. Wij kunnen met onze hersenen ook inbeeldingen maken van wat zich in de werkelijkheid niet of nog niet voordoet. Dit laat ons toe te anticiperen en ons gedrag aan te passen.
X: Ja, misschien zijn onze hersenen op dit vlak anders dan bij een dier. Maar zijn wij ook in staat om met deze 'hogere' hersencapaciteit de juiste keuzes te maken? Een keuze wordt ook medebepaald door de 'aard van het beestje'. De mens is misschien op dit vlak niet anders dan de andere 'beestjes'. Bewijst de geschiedenis ook niet dat de mens doorgaans "laag bij de grondse keuzes" maakt. Keuzes worden dan bepaald door oerinstincten die eigen zijn aan ieder levend wezen en vooral afgestemd op de 'survival of the fittest'.
Z: Ja, maar daarmee is nog niet gezegd dat het dier in de mens de overhand zal nemen op het zuiver menselijke en hogere verstand. De mens heeft toch bewezen dat hij zijn afkomst kan overstijgen bijvoorbeeld in zijn 'verklaring voor de rechten van de mens'. Trouwens dit hogere verstand was nu niet de essentie van wat de mens nodig heeft om de overbevolking op te lossen, maar zijn inventiviteit.
X: Voor mij zullen de twee nodig zijn en zal er nog zelfs iets meer nodig zijn: de wijsheid dat het nogal lichtzinnig is om op de onmetelijke inventiviteit te rekenen van de mens. De wijsheid dat het voorzorgsprincipe hier moet gehanteerd worden. Als de kans dat er problemen ontstaan door overbevolking een redelijke (wetenschappelijk ondersteunde) waarschijnlijkheid heeft, neem je voorzorgen. In een context waarin men met velen minder middelen zal moeten delen, brengt het voorzorgsprincipe automatisch ook een zijnsvraag mee. Mijn bestaan staat niet meer los van de ander, want mijn bestaan bepaalt het bestaan van de ander. De middelen die ik mij toeëigen gaan rechtstreeks ten koste van een ander. We zullen inventief moeten zijn om met minder meer te kunnen doen. We zullen wijs moeten zijn in het besef dat dit niet zal volstaan. We zullen meer dan wijs moeten zijn om dit besef ook om te zetten in concrete stappen naar het effectief delen van de beperkte middelen. Die wijsheid+ begint bij ieder individu.
2010
Mensheid is de God met duizend ogen
“Ex oriente Lux? Heb ik met dit alles geprobeerd aan te tonen dat het licht uit het Oosten komt en dat het heil en de toekomst van de westerse beschaving in het Oosten te vinden is? Een Engelse spreuk zegt: “Too far east is west” – loop je steeds door in de richting van het oosten, dan kom je vanzelf weer in het westen terecht. Het betekent dat er uiteindelijk maar één beschaving is: de beschaving van de wereld. Wel zijn er veel verschillen in intonaties – en het postmodernisme legt het zwaarste accent op die verschillen – maar uiteindelijk zijn we allemaal mensen en delen we een gemeenschappelijke dieptestructuur. Daarom moet elke wereldbeschouwing een beschouwing zijn die betrekking heeft op de hele wereld. De zon komt inderdaad nog altijd op in het oosten, maar ze nestelt zich daar niet. Ze verlaat het Morgenland en begeeft zich naar het Middagland van India en de islam. Uiteindelijk komt ze aan het Avondland. Ze integreert in haar licht alles wat des mensen is. Daarom was de Aufklärung als specifiek Europees verschijnsel in feite enkel een lokale gebeurtenis; maar evengoed was de ‘Untergang des Abendlandes’ slechts de kroniek van een bedreigd gehucht. Vanuit een mondiaal perspectief heeft het geen zin zich af te vragen waar het culturele zwaartepunt van de wereld ligt, het ligt in wezen overal.
Zo is de wereldkunst de kunst van de wereld: de Chinese schilderkunst van de draak, de islamitische kunst van het kristal, de westerse kunst van de verbeelding … het is allemaal taal van de mensheid. Zo is de wereld van de religie onze confrontatie met het bestaansmysterie: natuurmystiek in China, transcendente mystiek in het boeddhisme, zuiver monotheïsme in de islam, universele liefde in het christendom.
De bijdrage van het Oosten bestaat vooral in de sacraliteit van de natuur in het taoïsme, en de zuivere mystiek van het boeddhisme: dit zijn lichtbundels die schijnen in onze westerse nacht. Want de westerse cultuur heeft precies in die domeinen haar gebreken. Dit betekent niet dat deze dimensies er niet voorkomen, maar ze leiden er een verkommerd bestaan. Als ik op mondiaal niveau wil leven met een wereldwijde blik van eerbied en liefde, dan moet ik de zwakke dimensies in mijn eigen leven uitbouwen. Meer kan ik niet doen, want de groei van een cultuur is een uiterst langzaam verlopend proces, maar ik kan een kei in de rivier verleggen. Eenmaal komt de tijd dat de wereldvrede van ons zal eisen dat wij meer ontwikkelen dan een legalistische tolerantie; want de splijtende krachten van de wereld zijn niet het fundamentalisme, maar evenzeer de logica van haat en wraak. De mechanismen van onderdrukking zullen zich handhaven zolang wij geloven in de valse stelling dat kennis recht geeft op macht. We mogen nooit uit het oog verliezen dat elke religie de taak heeft, niet de waarheid te verdedigen met de wapens in de vuist, maar de liefde te prediken vanuit de eigen diepe ontroerbaarheid door de noden van vele mensen.
Een Japanse spreuk zegt: ‘Het kan de berg niet schelen langs waar je hem beklimt’, alleen op het klimmen komt het aan. En wat is er natuurlijker dan dat iedereen opklimt vanuit het dal waarin hij geboren is? Als de verschillende culturen, religies en filosofieën elkaar dan ontmoeten op de top van de berg, zullen ze zich realiseren dat ze al altijd hetzelfde doel hebben nagestreefd.
‘Ego mundi civis esse cupio, ik verlang een burger van de wereld te zijn’, zei Erasmus. Laten we dat verlangen met hem delen. De wereld is echter geen abstractie, het is de levende mensheid : huid en haar kunnen verschillen, de kledij kan anders zijn, de taal vreemd en de godsdienst onbegrijpelijk … maar alle mensen hebben hetzelfde hart, vol hoop en dromen, vol lijden en pijn, vol liefde en verdriet, maar vanuit zovele ogen kijkt mij het Grote Mysterie aan: de mensheid is de God met duizend ogen.’
Oosterse filosofie, van Ulrich Libbrecht (pag.177-178)
Wij, Parthen en Meden en Elamieten, wij bewoners van Mesopotamië, Judea en Kappadocië, van Pontus en Azië, van Phrygië en Pamphylië, Egypte en de landstreken van Libië in de buurt van Cyrene, wij hier vertoevende Romeinen, wij Joden en Proselieten, Kretenzen en Arabieren: wij allen horen hen in onze eigen taal de grote daden van God verkondigen (Hand. 2, 9-11).
13-04-2010, 08:25:43
Universum, spiritualiteit en liefde
De geest is het verhevenste deel van de mens.
…
Als tegenwoordig van spiritualiteit wordt gesproken is het meestal om … het misschien voor het onbegrensde ontvankelijk deel van ons innerlijke leven aan te duiden.
….
We zijn eindige wezens die ontvankelijk zijn voor het oneindige. … Betrekkelijke wezens die ontvankelijk zijn voor het absolute. Die ontvankelijkheid is de geest zelf. De metafysica bestaat in het denken van die ontvankelijkheid; de spiritualiteit in het ervaren, toepassen en beleven ervan.
…
Het absolute is de wind, de geest het raam. … Zet de ramen open! Zet het ego open …
…
Als we het ‘absolute’ opvatten in de gewone betekenis van het woord, namelijk dat wat onafhankelijk van elke voorwaarde, elke betrekking en elk gezichtspunt bestaat – bijvoorbeeld de verzameling van alle voorwaarden (de natuur) en van alle betrekkingen (het universum), die ook de verzameling van alle mogelijke of werkelijke gezichtspunten (de waarheid) omvat -, valt nauwelijks in te zien hoe het bestaan van het absolute ontkend kan worden.
…
In zijn meest geprononceerde vorm raakt het geestelijke leven aan de mystiek.
…
In mystiek zit weliswaar mysterie, maar dat zijn slechts woorden en woorden bewijzen niets. In de wereld is het mysterie het grootst. In de geest, zodra deze zichzelf vragen stelt of afstand neemt van het gewone dagelijkse leven. Mysterie van wat? Mysterie van het zijn: mysterie van alles! Ook op dat punt heeft Wittgenstein de juiste woorden gevonden: ‘Niet hoe de wereld is, is het mystieke, maar dat zij is.’ Het is altijd weer de vraag naar het zijn. (Waarom is er eerder iets dan niets?), behalve dat het geen vraag meer is. Een antwoord? Ook niet. Maar een ervaring, een gewaarwording, een zwijgen. … ‘Van dat, waarover niet kan worden gesproken, moet men zwijgen’, schrijft Wittgenstein.
…
Stilte, tegenover de werkelijkheid, klinkt zuiverder. Stilte van de gewaarwording. Stilte van de aandacht (Simone Weil: ‘De absoluut zuivere aandacht is gebed’; maar het is tot niemand gericht en vraagt niets). Stilte van de contemplatie. Stilte van de werkelijkheid. Het is de geest van de haiku’s … Er is alleen nog maar het bewustzijn: er is alleen nog maar de waarheid. ‘Meditatie’, zei Krishnamurti, ‘is het zwijgen van het denken’.
…
We zijn in het Al, en dat valt, eindig of niet, aan alle kanten buiten ons: de grenzen van het Al, zo die bestaan, liggen definitief buiten ons bereik. Het omhult ons. Het bevat ons. Het stijgt boven ons uit. Een transcendentie? Nee, omdat we ons erin bevinden. Maar een onuitputtelijke, onbepaalde immanentie met zowel onzekere als onbereikbare grenzen. … Het is wat iedereen kan ervaren door ’s nachts naar de sterren te kijken. Er is een beetje aandacht en stilte voor nodig … We bevinden ons in het universum; we maken deel uit van het Al of van de natuur. En als we die immensiteit die ons bevat in ogenschouw nemen, worden we ons, door het verschil, het best bewust van onze eigen kleinheid … het ego wordt eindelijk op zijn plaats gezet … Het ik is een gevangenis … Hij beschrijft het als ‘een gevoel van onverbrekelijke eenheid met het grote Al en van deel uitmaken van het universum’. Op de manier van een golf of een waterdruppel in de oceaan … Meestal is het inderdaad slechts een gevoel. Maar het gebeurt wel eens dat het een ervaring is, een aangrijpende ervaring, dat wat de Amerikaanse psychologen tegenwoordig een ‘altered state of consciousness’ noemen, een veranderde bewustzijnstoestand. Ervaring van wat? Ervaring van de eenheid, zoals Swami Prajnanpad zegt: het is jezelf een met alles voelen.
…
De eeuwigheid is er nu. Ik ben erin. Ze is rondom mij in de schittering van de zon. Ik ben erin zoals de vlinder die in de van licht verzadigde lucht zweeft. … De mysticus is gevoelig voor een innerlijk licht ..
‘Ik zag niets nieuws, maar ik zal alle gebruikelijke dingen in een nieuw en wonderbaarlijk licht, in dat wat, denk ik, het ware licht is. Ik nam van het leven in zijn totaliteit de buitensporige pracht en de blijheid waar, die al mijn pogingen ze te beschrijven tartten. Ieder menselijk wezen dat over de veranda liep, elke mus in zijn vlucht, elke in de wind trillende twijg, was integrerend deel van het geheel, als gevat in die tomeloze extase van blijheid, betekenis en levensroes. Ik zag dat die schoonheid overal aanwezig was … Ten minste één keer zal ik in de grauwheid van mijn levensdagen in het hart van de werkelijkheid hebben gekeken, getuige van de waarheid zijn geweest.’ (Margaret Montague)
…
De mystieke ervaring wordt door een bepaald aantal opschortingen of uitschakelingen gekenmerkt.
1. Het mysterie en de evidentie – alles is nieuw.
Opschorting van de vertrouwdheid, de banaliteit, de herhaling… Het is alsof alles opnieuw nieuw, bijzonder, vreemd, verbazingwekkend is, natuurlijk niet irrationeel, maar onverklaarbaar en onbegrijpelijk, als het ware voorbij elke rede (de rede maakt er deel van uit; hoe zou ze het kunnen omvatten?).
2. Geen vragen
Opschorting van de vraagstellingen, van de vragen, van de problemen
3. Volheid
Opschorten van gemis. … Gewoonlijk brengen we onze tijd door met achter iets aan te rennen wat we niet hebben, wat we missen, wat we zouden willen verkrijgen of bezitten … We leven niet, zal Pascal in navolging van Seneca zeggen, we hopen te leven … Maar er zijn – soms, zelden – ogenblikken van genade, waarin je niet langer wat dan ook begeert behalve dat wat is (het is geen hoop meer maar liefde) of dat wat je doet (het is geen hoop meer maar wil), momenten waarop niets je ontbreekt, waarin er niets meer te hopen is, niets meer om naar terug te verlangen, waarin het probleem van het bezitten zich niet meer voordoet (er is geen hebben meer, er is allen maar het zijn en het handelen), en het is wat ik de volheid noem. … Wie van ons heeft nooit een ogenblik van volheid gekend? … als je sport beoefent (het wonder van de ‘tweede adem’: als er alleen nog maar het zuivere vermogen om hard te lopen is), of als je een kunstwerk van doen hebt (wat een volheid, soms, als je naar Mozart luistert!) of als je een schitterend landschap ziet (wie zou de Alpen of de oceaan willen bezitten?) of eenvoudiger, rustiger, tijdens een wandeling of een voettocht … U loopt buiten. U zit lekker in uw vel. Het was begonnen als een afleiding of als een oefening: een paar uurtjes vullen, een paar grammetjes kwijtraken … Vervolgens is het iets anders geworden. Het is als een subtieler, ingrijpender en verhevener plezier. Een avontuur, maar een innerlijk avontuur. Een ervaring, maar een spirituele ervaring. Vergeten de overtollige kilo’s. Vergeten de verveling of de angst. U hebt geen doel meer, u hebt het al bereikt, laten we zeggen dat u het voortdurend , bij elke stap, bereikt: u loopt.
4. Eenvoud
Opschorting van de innerlijke dualiteit, van de voorstelling (in de dubbele betekenis: idee en schouwspel), van de hele komedie van het mij: afschaffing van het ego. Het is wat ik de eenvoud noem. U doet niet meer alsof u bent wat u bent, noch iets anders … Er is nog slechts het bewustzijn. … Er is nog slechts het handelen (het lichaam in act). … U leeft, u voelt, u handelt. Er is slechts een ‘stroom van waarnemingen’, zou Hume zeggen, slechts een handelen, maar zonder acteur, slechts een leven maar zonder ander subject dan het leven zelf. Er is slechts een ervaring, zou Wittgenstein zeggen (‘Elke ervaring is van de wereld en heeft geen subject nodig’). Het is wat de boeddhisten het anatman noemen (geen ik, geen zich: alleen maar een proces zonder subject en doel), …
Eenvoud van aandacht. ‘Als u in een activiteit verdiept bent, welke dan ook, voelt u dan enigerlei ego?’ vraagt Prajnanpad. ‘Nee, er is geen scheiding meer’. Er is immers alleen maar activiteit.
5. Eenheid
Opschorting van de dualiteit, dus ook en opnieuw van het ego: er is alleen nog maar alles, en de eenheid van alles.
6. Stilte
Dezelfde spirituele ervaring schakelt ook de taal uit, het betoog, de rede. Anders zou er geen eenheid zijn. We zijn slechts door het denken – door onszelf – van alles gescheiden. Laat het ego los, stop met denken: het al blijft. … Opschorting van de monologue intérieur, van het op argumenten en concepten berustende denken. … Ik hoef niet verduidelijken dat die opschorting van de rede niets irrationeels heeft … De stilte is alles wat er rest als je zwijgt – dat wil zeggen alles.
7. De eeuwigheid
Er is iets wat nog verbazingwekkender, nog sterker is. Wat zich in de ervaring waarvan ik spreek aandient is ook, een misschien vooral, de opschorting van de tijd, of liever van dat wat we gewoonlijk als tijd beschouwen. … Het heden is er, en er is niets anders. Het verdwijnt nooit: het gaat door. Het verandert voortdurend; dat betekent dus dat het niet ophoudt. Alles is heden: het heden is alles. Alles is waar. Alles is eeuwig, hier en nu eeuwig! Dat was gezien door Spinoza, wiens verbazingwekkende uitspraak ik al heb geciteerd: ‘We voelen en ervaren dat we eeuwig zijn.’ Dat was door Wittgenstein gezien: ‘Als je onder eeuwigheid niet oneindige tijdsduur, maar ontijdelijkheid verstaat, dan leeft hij eeuwig die in het heden leeft.’ Is het dan verbazingwekkend dat het begrip dood hem onverschillig laat? Hij is al gered … Hoe zou de eeuwigheid nog toekomstig kunnen zijn? Hoe zouden we die kunnen verwachten of bereiken? We zijn er immers al. Eeuwigheid van het heden: tegenwoordigheid van de eeuwigheid. … Zolang je een verschil maakt tussen de eeuwigheid en de tijd, ben je in de tijd. Zolang je een verschil maakt tussen het absolute en het betrekkelijke, ben je in het betrekkelijke.
8. Sereniteit
Hoe zouden we niet angstig kunnen zijn? Het is de prijs die we voor het Niet, de toekomstigheid en het ego moeten betalen. Maar als het Niet niet bestaat? Als er geen ego is? Als er alleen maar het heden is? Dan rest de sereniteit, die het zijn-in-het-heden van het bewustzijn en van alles is. Carpe diem? … Carpe aeternitatem zou juister zijn – behalve dat er niets te plukken en alles te beschouwen valt. … Sereniteit is geen ledigheid; het is handelen zonder vrees, dus ook zonder verwachting. Waarom niet? Het is niet de hoop die tot handelen aanzet, het is de wil. Het is niet de hoop die het willen oproept; het is het verlangen en de liefde. We komen niet weg uit de werkelijkheid. We komen niet weg uit het heden. Het is de geest van de gevechtssporten. Degene die op de overwinning hoopt, is als verslagen (ten minste door de vrees voor de nederlaag). Alleen degene die op niets hoopt is vrij van vrees. Daardoor is hij moeilijk te verslaan en onmogelijk te onderwerpen. Men kan hem van zijn overwinning beroven, niet van zijn strijd. Het handelen maakt deel uit van de werkelijkheid, die door het handelen verandert, zoals de golf deel uitmaakt van de oceaan. Het gaat er niet om van het handelen af te zien. Het komt erop aan sereen te handelen. … Het is wat ik het geluk in act noem, dat niets anders is dan de act zelf als geluk. Op wat zou degene kunnen hopen die in het heden leeft en wie het aan niets ontbreekt? Wat zou hij kunnen vrezen? De werkelijkheid (waarvan hij deel uitmaakt) is voor hem voldoende en bevredigt hem volledig.
9. Aanvaarding
Dat wat wordt beleefd, in die ervaring die ik probeer te beschrijven, is ook de opschorting van de waardeoordelen, het tussen haakjes zetten van de idealen en de normen, bijvoorbeeld het mooie en het lelijke, het goede en het slechte, het rechtvaardige en het onrechtvaardige. … Wijsheid van de aanvaarding, zegt Prajnanpad. ‘No denial’: afwijzing noch ontkenning. … Het komt erop aan tegen alles wat is, tegen alles wat er gebeurt ja te zeggen. Maar het is het ja van de aanvaarding (alles is waar, alles is werkelijk), niet van de instemming (‘alles is goed’) … er is slechts de eeuwige noodzakelijkheid van het worden … Oordelen is vergelijken; en zeker, dat moeten we in het gewone leven vaak doen. Het is de grondslag van de moraal. … Het is het tegenovergestelde van een nihilisme. Het gaat er niet om de moraal af te schaffen, maar vast te stellen dat de moraal slechts menselijk is, dat hij onze moraal is, en niet die van het universum of van het absolute. …Maar haar lijden en haar dood zouden dat wat ze heeft ervaren niet tenietdoen, dat wat ze ‘aanvaarding’, ‘instemming’ en ‘begrip’ noemt, en wat op liefde lijkt.
10. Onafhankelijkheid
Aanvaarding en bevrijding gaan samen …
Maar wat mij van het lezen van de Bijbel is bijgebleven is ….wat hij over mens en het leven hier op aarde zegt. Denk aan de barmhartige Samaritaan … Die was geen jood , die was geen christen. Van zijn eventuele geloof en van zijn verhouding tot de dood is niets bekend. Hij is gewoon de naaste van zijn naaste: hij legt mededogen en naastenliefde aan de dag. En hem, niet een priester of een leviet, stelt Jezus ons uitdrukkelijk ten voorbeeld. Er is mij van bijgebleven dat wat de waarde van een mensenleven uitmaakt niet is dat de persoon in kwestie al dan niet God en in een leven na de dood gelooft. ….wat de waarde van een mensenleven uitmaakt is niet het geloof, niet de hoop, het is de hoeveelheid liefde, compassie en rechtvaardigheid waartoe we in staat zijn! Denk eens aan het loflied op de naastenliefde in de Eerste Brief aan die van Korinthe. Het is het heel mooie geschrift waarin Paulus spreekt van wat later de drie theologale deugden genoemd zullen worden, geloof, hoop en naastenliefde. De grootste van de drie, legt Paulus uit, is de liefde. Ik kan een gave voor talen en voor profetieën hebben, een geloof dat bergen kan verzetten, als ik de liefde niet heb, ben ik niets. Vervolgens zegt Paulus nog in het kort: al het overige zal voorbijgaan, alleen ‘de liefde zal niet voorbijgaan’.
André Comte-Sponville, De geest van het atheïsme
Recherche de la vérité bouddhiste
La vie est dhukka, dit le Bouddha. L’origine de la dhukka est la soif, c’est-à-dire le désir. Il existe un moyen de supprimer la dhukka … C’est la cessation complète de cette soif en la délaissant, en y renonçant, en s’en libérant, en s’en débarrassant. Cela ne signifie évidemment pas la fin objective de la vieillesse, de la maladie, des malheurs, de la mort, mais la capacité que peut acquérir l’individu de les observer comme des éléments extérieurs qui ne sont plus source de violence émotionnelle. Il ne s’agit pas de les nier, mais de s’en détacher dans une distance salutaire de soi à soi.
…
Le Bouddha a fait de la méditation la voie d’accès privilégiée à la connaissance de la vraie nature des choses et au nirvana. … Elle est … une mise en condition de l’esprit, une manière de le ‘calmer’ face aux perturbations extérieures et intérieures. Elle ne consiste pas à chasser les pensées qui jaillissent en soi, mais à les observer de manière détachée, dans un état de calme mental, pour aller au-delà de leurs apparences et avoir ainsi directement la vision profonde de tout ce qui existe. Il s’agit d’appréhender, ou plutôt d’expérimenter au plus profond de soi, la non-permanence de toute chose et de toute sensation. … Il leur rappelle la nécessité de rester ‘plein d’attention et d’énergie’ …
1. L’attention au corps. …
a. la respiration
b. la conscience du corps
c. la position de son corps
d. contemplation et la claire compréhension de ce qui l’entoure directement (sa robe, son bol …)
e. il considère son corps ‘de la plante des pieds jusqu’au sommet de la tête
2. conscience aux sensations
a. prendre conscience des sensations agréables et dégagréables
3. contemplation de l’esprit (désirs, passions, illusions …
4. contemplation des objets mentaux : les désirs des sens, la malveillance, le remords, le doute … ainsi que les formes, les sensations, les odeurs, les goûts, les sons.
Recherche de la vérité chrétien
Jesus ne prétend pas avoir découvert cette vérité par le raisonnement, pas plus qu’il n’entend la transmettre par un enseignement rationnel. Contrairement aussi au Bouddha, il ne prétend pas avoir découvert cette vérité à travers une longue pratique introspective. … Il le ‘révèle’, il en témoigne par sa propre présence. … Quelle est la vérité ultime que Jésus entend révéler ? Elle tient en trois mots : Dieu est amour….. Amour est le nom propre de Dieu, ‘son essence’ … Dès lors, tout doit être mesuré, apprécié, discerné à l’aune de l’amour. … La vérité ne réside pas, dit-il, dans le formalisme de la Loi, dans le respect intangible des règles de pureté ou dans celles du shabbat.
….
Va vers toi-même et deviens libre.
Le Bouddha, Socrate et Jésus s’accordent donc pour affirmer que l’homme ne naît pas libre, qu’il le devient. …
Apprends à aimer
L’amour christique
L’amour dont il parle, l’agapè, se calque sur le modèle divin : c’est un amour de pure bienveillance. L’amour christique n’est plus un sentiment naturel ni un sentiment partagé, il devient véritablement un commandement universel qui nous enjoint d’aimer tout être humain comme Dieu l’aime…. Puis André Comte-Sponville montre que l’amour du prochain … est un ‘idéal’ auquel il faut tendre, un idéal de sainteté qui guide et éclaire. … A l’aune de cet amour, l’enseignement du Christ apparaît dans sa singularité : l’acte de d’adoration explicite n’est pas nécessaire pour que l’esprit humain soit en liaison avec Dieu, pour qu’il soit mû par l’Esprit qui ‘souffle ou il veut’. Tout homme qui agit de manière vraie et aimante est relié à Dieu, source de toute bonté. …A l’inverse, l’absence de religion n’empêchera pas un homme d’être vrai, juste et bon. Le message du Christ valide cette observation universelle en lui donnant un fondement théologique : de manière ultime, adorer Dieu, c’est aimer son prochain. … ‘En vérité je vous le dis, dans la mesure ou vous l’avez fait à l’un de ces plus petits de mes frères, c’est à moi que vous l’avez fait (Matthieu, 25, 34-40)
La compassion bouddhiste
Cette compassion – karuna en sanskrit – se définit comme une infinie bonté, une capacité à vivre la souffrance d’autrui et à lui tendre la main pour l’aider à sortir du cycle du samsara (dans la version Mahayana du Bouddhisme). … L’une des conséquences qui découlent de la pensée du Bouddha est un profond respect pour les animaux et la nature dans sa totalité. … Cette compassion est décrite comme un sentiment de profonde empathie….le point de départ du processus qui le conduira à son Eveil.
Frédéric Lenoir, Socrate, Jésus, Bouddha, Trois maîtres de vie
Herman De Dijn schreef een boek over de filosoof Baruch Spinoza (1632-1677). Een leeswijzer voor wie zich wil wagen aan het gedachtegoed van de filosoof.
Het heelal kent geen doelgerichtheid. Het is gewoon wat het is. Wij zijn niet gewild in dat heelal. De werkelijkheid waarvan wij deel uitmaken, wordt door ijzeren wetmatigheid bestuurd. Voor wie er nog aan zou twijfelen: er bestaat geen persoonlijke god, en evenmin persoonlijke onsterfelijkheid.
Dit inzien, aanvaarden en daarin rust vinden is ons enige heil. Ook al is dat illusieloze heil voor weinigen weggelegd. Voor die weinigen leidt de ontluistering tot een nieuwe luister. Zij vinden door de totale onttovering heen een nieuwe betovering. Die bestaat uit een liefde tot God die samenhangt met het begrijpen van God: amor intellectualis Dei.
Als u nu nog verder leest, dan wil u meer weten over de man die in de zeventiende eeuw in Nederland dit vreemde, provocerende wereldbeeld ontvouwde, lenzen sleep om in zijn levensonderhoud te voorzien en zich dood hoestte voor hij vijfenveertig werd. Hij leefde voorzichtig en dacht gevaarlijk.
Zelden is in de westerse wijsbegeerte zo'n samenhangende poging ondernomen om alles te denken in één verband, om alles te duiden en te begrijpen als deel uitmakend van één werkelijkheid.
Spinoza noemde die werkelijkheid God of Natuur: het was voor hem de oergrond waaruit alles voortkomt. Die oergrond kan ons niet beminnen. Dan zou het geen oergrond zijn. Dan zou God God niet zijn. Alhoewel God zich noodzakelijk uitdrukt in een wereld van dingen, behoort die wereld niet tot het wezen van God. De dingen kunnen niet zonder God, hun grond. Maar de grond heeft de dingen niet nodig om te bestaan.
Die God bezit oneindig veel ‘attributen' waarvan wij er alleen twee kennen: denken en uitgebreidheid. Ook mijn lichaam en mijn geest zijn een uitdrukking van God, een verschijningswijze, een modus: ik behoor tot God, maar ik ben God niet. Ik ben God in de mate dat hij zich heeft ontvouwd in een verschijningswijze: Deus quatenus modificatus.
Heil
Er zijn drie vormen van kennis: de eerste soort ontstaat in de imaginatio, de verbeelding. Ze is ontoereikend, maar wel nodig voor het hebben van ideeën. Kennis van de tweede soort, rationele kennis, is wel adequaat. Begrijpen bijvoorbeeld dat een lijn lengte is zonder breedte (de definitie van Euclides) is een voorbeeld daarvan.
De hoogste vorm van weten is de intuïtieve kennis (scientia intuitiva). Deze kennis is niet tegengesteld aan rationele kennis, maar overstijgt ze. Ze bestaat uit het juiste inzicht in God, in de volledige werkelijkheid. Ze brengt geen nieuwe informatie aan. Het gaat eerder om een ervaring, een verwondering die een eindpunt is, die niet meer leidt tot verder vragen en verder zoeken. Deze kennis overkomt de wijze mens, die zichzelf in zijn nietigheid (als eindig, doelloos wezen) en grootsheid (als deel van een oneindige werkelijkheid) ten volle aanvaardt.
Een tweede weg die naar het heil leidt, is die van de uitgezuiverde religie, het joods-christelijk geloof. Voor velen biedt dat de basis voor een goed, dus heilvol leven waarin rechtvaardigheid en naastenliefde centraal staan. Religie heeft voor Spinoza meer te maken met een manier van leven dan met waarheid. De kerken moeten onderworpen zijn aan de staat, maar hebben zeker een functie te vervullen. Zo kunnen nederigheid en berouw, die de wijze als ondeugden afwijst, zeer nuttig zijn voor een samenleving. Religie is nu eenmaal een sociale realiteit met impact op de politiek.
Raadselachtig
De Spinozakenner Herman De Dijn heeft op zijn emeritaat gewacht om ons dit boek te geven dat bestemd is als een leeswijzer voor het lezen van Spinoza zelf. Het is de vrucht van jaren omgang met de filosoof. Het is geen makkelijk boek. Het is compact en toch helder geschreven. Het laat het raadselachtige van dit denken overeind. Het toont de actualiteit en de relevantie ervan. Het is zo een boek dat jonge vorsers niet meer kunnen of willen schrijven, omdat het hen in de ratrace van hun academische carrière niets oplevert.
Maar ik geef toe dat je ook jaren nodig hebt om het te kunnen schrijven. Ik heb het hier niet samengevat, maar gepoogd enkele noties eruit over te brengen. Als ze u naar Spinoza zelf brengen, dan is dit hoekje in de krant nuttig geweest.
« Gevaarlijk denken », Luc Devoldere in DS 19/4/10
Het onmogelijke mogelijk maken
De Duitser Peter Sloterdijk is een van de meest gelezen filosofen van onze tijd. …. In het Duits verscheen alweer een nieuw geladen en krachtig werk: Du musst dein Leben ändern. Daarover praatte Jean-Pierre Rondas (Klara) met de schrijver-filosoof. …. Sloterdijk is eerder een antimonotheïst dan een atheïst, en hij heeft geen hoge pet op van wat hij de antichristelijke ‘bigotterie’ van Richard Dawkins en Daniel Dennett noemt. Ook in dit gesprek wil hij het christendom overstijgen door een wereldsysteem dat wel een andere naam moet hebben maar dat van dit christendom toch ook de wezenskenmerken moet behouden.
De titel Du musst dein Leben ändern is het begin van Rainer Maria Rilkes bundel uit 1908, Nieuwe Gedichten. Het andere deel.
“Ik liet mijn boek beginnen met het sonnet van Rilke Archaischer Torso Apollos, omdat die tekst goed laat zien hoe zijn – overigens beroemde – laatste zin ontstaat, namelijk uit de ontmoeting van de kunstenaar met een beeldend kunstwerk. Er wordt verteld dat Rilke, toen hij in Meudon woonde en daar werkte als privésecretaris van de grote beeldhouwer Auguste Rodin, nu en dan de verzameling van oudheden in het Louvre bezocht, en dat hij bij een van die bezoeken op een preklassiek of misschien wel klassiek Grieks beeld stootte, waarvan de oudheidkundigen aldaar meenden dat het om een Apollobeeld ging. Het had geen kop meer, geen armen of benen, geen genitaliën: het was dus in dat opzicht een perfecte torso. Bij Rodin leerde Rilke torso’s te beschouwen als kunstwerken op zich, niet zomaar als verminkte kunstwerken, maar veeleer als beelden met een bijzondere volmaaktheid. Men kijkt ernaar, niet met een gevoel van hoe jammer dat de kop of de ledematen ontbreken, maar met de bereidheid zich ook door zo’n schijnbaar verminkt kunstwerk een boodschap te laten overbrengen.”
De Apollo of de Dionysus kijkt namelijk terug, ook wanneer hij slechts een torso is zonder ogen.
“Inderdaad, hij heeft geen ogen nodig om terug te kijken, omdat het hele oppervlak van dat godenbeeld een en al oog is. Het heeft jou scherper in het vizier dan jij kan kijken. Wie ernaar kijkt wordt automatisch zelf geconfronteerd met een ontzettend sterke terugblik. Juist die ervaring verwoordt Rilke in zijn voorlaatste vers: ‘geen plek aan hem die jou niet ziet’. Maar het beeld ziet niet alleen, het hoort en spreekt ook. De beschouwer hoort een stem die van de steen uitgaat en die zegt: ‘je moet je leven veranderen’. Rilke laat het kunstwerk dus spreken, wat niet zo uitzonderlijk was rond de eeuwwende om 1900, toen de bourgeoisie nog intact was en het haar nog lukte zoiets als een volmaakte transformatie van de religie in kunst te volbrengen. In die ‘kunstreligie’ had de kunst zelf een verheven, ‘sublieme’ boodschap, die tegelijkertijd bedreigend was. Verheven is immers datgene wat het recht heeft jou te herinneren aan je sterfelijkheid of nakende dood.”
Je moet je leven veranderen, dat is zo’n herinnering.
“Het is een herinnering aan je diepste innerlijke gesteldheid, want mens zijn betekent altijd in het besef te leven dat men nog niet op zijn hoogtepunt staat. Dat is de idee waaraan in de kunstreligie en in elke vorm van verheven communicatie gestalte wordt gegeven, namelijk: er bestaat altijd iets waardoor ik overtroffen word, iets wat een ontzettende hoogte opwerpt wat mezelf tot een heel klein wezen reduceert. Tegenover dat verhevene reageerde de burger met wat Sigmund Freud het ‘oceanische gevoel’ noemde. De hele negentiende eeuw door heeft die cultureel aangelegde burger zich in dat oceanische gevoel door middel van kunstwerken geoefend. Tenslotte leidde dat ertoe dat een zenuwzieke zoals Rilke bij de ontmoeting met een Grieks godenbeeld het gevoel kon hebben dat het kunstwerk tot hem sprak: ‘je moet je leven veranderen’.”
Wat voor ‘moeten’ is dat?
“Het is een absolute imperatief waartegen geen verzet mogelijk is, omdat het bevel zowel vanbinnen als vanbuiten komt. In de veronderstelling dat de splitsing tussen buiten en binnen nog bestond, zou het kunstwerk alleen maar kunnen zeggen: ‘je zou je leven moeten veranderen’, en de ontvanger zou dan antwoorden: ‘misschien wel, maar ik heb er geen zin in’. Hier gaat het om een hoger, geïntensifieerd moeten dat met de eigen wil samengesmolten is. Ik kan mij er niet meer van onderscheiden, van dit vanbuiten komende moeten. Dit verlangen is zo intens dat het inderdaad volledig vanbinnen komt. Het komt neer op een onvoorwaardelijk verlangen deel te hebben aan een volmaaktheid, en dat precies is het grote begeren van de kunstreligie. Als me gezegd wordt ‘je moet!’, dan antwoordt in mij, automatisch en bijna gelijktijdig, een stem die zegt: ‘ja, ik wil!’
We kunnen dat mooi zien in de huidige situatie, waar de absolute imperatief Amerikaans en politiek is geworden. Anderhalf jaar geleden, toen Barack Obama zijn verkiezingscampagne opende, namen we in Europa met stijgende verbazing waar dat zich daar miljoenen mensen verzamelden rond een slogan die hier totaal onvoorstelbaar is: ‘Yes, we can!’ In mijn oren klinkt dat als het Amerikaanse antwoord op de absolute imperatief. Die mensen wachten niet tot iemand van buitenaf hen zegt dat ze moeten, maar ze merken vanzelf dat het zo niet verder kan. Het betere deel van de natie begreep dat een voortzetting van de politiek van George W. Bush voor het hele land en de hele wereld een morele en politieke catastrofe zou betekenen, en omdat ze daarvan doordrongen waren, verzamelden ze zich rond die slogan.”
Zitten we in een nieuw tijdsgewricht?
“In het huidige levensgevoel zit een element waarvan ik geloof dat het wijdverbreid is en dat het in de individuele levensgevoelens van bijna alle mensen is doorgedrongen, meer dan in 1914, meer dan in 1945, en meer dan in 1968. Ook toen ging het telkens om een tijdsgewricht waarin het gevoel overheerste dat er iets moest veranderen. Vandaag is dat gevoel nog pregnanter: er moet iets veranderen, zo kan de loop der dingen niet doorgaan. Dat innerlijke gevoel, dat het zo niet verder kan, verbindt zich met het appel ‘jij moet je leven veranderen’ – ofschoon het niet evident is dat jij toevallig de juiste persoon bent voor een verandering.
‘Je moet je leven veranderen’ betekent vooral dat de absolute imperatief van onze tijd tot je spreekt en je confronteert met een sublieme ethische wet. Dat is doorslaggevend. Het gaat niet om een privézaak. Net zoals de monnik aan zee op het schilderij van Caspar David Friedrich staan we aan de oceaan van de ecologische catastrofe en we kijken uit op een wereld die vroeg of laat ons en onze medemensen zal verzwelgen als we onze modus vivendi niet wijzigen. Dus in die imperatief steekt ook een element van dreiging, datgene wat de donkere kant van de religies in beweging zet. Maar nog belangrijker is het element van overbelasting, van overvraging, wat maakt dat we onze imperatief beter formuleren als ‘je moet van nu af aan iets doen, wat je eigenlijk niet kan’. Dat is ook het onderscheid tussen God en duivel, want God is diegene die altijd iets volkomen onmogelijks van je verlangt, terwijl de duivel een pedagoog is die de mensen altijd exact daar afhaalt, waar ze toevallig zijn beland.”
Aan die eisen kan je nooit beantwoorden, je schiet altijd tekort.
“Altijd! SØren Kierkegaard die het onderscheid tussen ethiek en religie juist aan dat criterium ophing, zei dat ethische eisen in de regel in een vervulbare vorm zijn geformuleerd, terwijl het voor religies typisch is dat ze de mensen met absurde eisen confronteren. We moeten wennen aan de gedachte dat we tegenover God altijd en per definitie ongelijk hebben, terwijl we ons toch moeten verantwoorden. Dat is nu eenmaal de vorm van de absurde overvraging, die toch onvoorwaardelijk wordt gehandhaafd.”
“Ik stel dan ook voor dat we het onderscheid dat Kierkegaard maakt tussen het ethische en het religieuze opheffen, doordat we het ethische zelf ‘absurd’ en buitensporig verklaren. We moeten het onderscheid tussen het religieuze en het ethische ongedaan maken, en aan het ethische zelf alle eigenschappen toekennen die voorheen bij de religie hoorden. Alleen zo kunnen we de nieuwe vorm van de absolute imperatief begrijpen. Als we van de ethiek maar een voldoende verheven opvatting hebben, kan de noodzakelijke religieuze absurditeit er in vervat worden. Want als ik zeg dat je je leven moet veranderen, dan eis ik van de mens iets wat hij eigenlijk niet kan. Om het te kunnen, zou hij een nieuwe mens moeten worden die doet waartoe de oude mens niet in staat was.”
Die verticaliteit werd in de loop van de geschiedenis op verschillende wijzen uitgedrukt zoals met de wapenspreuk ‘Plus est en vous’ of met Goethes verzekering dat ‘Wer immer strebend sich bemüht, den können wir erlösen’.
“Dat is dat mooie vers aan het einde van de Faust, dat door een engelenkoor geïntoneerd wordt, maar dat zelf een ‘secularisaat’ is van een duizend-, zelfs tweeduizendjarige geschiedenis van religieuze hoogspanning. Je mag niet vergeten dat het christendom de absurde religie par excellence is geweest, niet alleen met het geloof – ‘credo quia absurdum’ – maar vooral met zijn ethische imperatief. Die luidt: bemin je naaste zoals jezelf – een eis waarbij elk verstandig mens de zaal gillend zou moeten verlaten. Het christendom slaagde er merkwaardigerwijs tweeduizend jaar lang in de mensen in de zaal, in de kerk te houden. Wat die eis nog buitenissiger tot uitdrukking brengt, is dat de christenmens diegene is die een leven leidt dat in zijn uiterste consequentie een nabootsing – imitatio Christi – van de Godmens wil zijn. ”
Religies zijn dus een soort spirituele oefensystemen die tot doel hebben het individu geestelijk te ontwikkelen met behulp van ascese.
“Inderdaad. Met die formule treffen we de kern van de zaak. De oefening is de vorm waarin het onmogelijke in het mensenleven vaste voet krijgt. Het gaat er niet om dat men iets wat men makkelijk kan beter leert, maar wel dat iets wat in de grond niet mogelijk is, toch mogelijk wordt gemaakt. Meditatie is zo’n discipline die als doelstelling heeft het onmogelijke mogelijk te maken, in dit geval de individuatie – de insluiting van het individu in zijn eigen persoonlijkheid – weer op te heffen, om het individu als het ware terug te veranderen in het goddelijke vuur. Zolang ik individu ben, ben ik een stuk ijs dat van de goddelijke hitte gescheiden is, en zodra ik ophoud dat individu te zijn, versmelt ik met het algemene vuur en word ik een deel van het oervuur dat aan het fundament van de wereld laait. Dat zijn denkfiguren of retorische figuren waarmee de klassieke mystici probeerden de individuen te betrekken bij zo’n spel met het onmogelijke.”
Maar vandaag staan andere dingen op het spel.
“De absolute imperatief van onze tijd zegt zoals alle andere vroegere imperatieven dat je je leven moet veranderen, maar de implicatie is nu dat je een levensvorm moet vinden die verenigbaar is met de overleving van de mensensoort op deze aarde in een langer perspectief. Dat begint met mezelf te begrijpen als een wezen dat ik eigenlijk niet wil zijn, namelijk als tijdgenoot van zeven miljard andere mensen. Dat gedacht is zo schrikwekkend dat men ze ten enenmale nauwelijks kan denken. Ik zou zelfs beweren dat de christelijke eis een leven te leiden dat zoveel mogelijk gelijkvormig is met het leven van de Godmens niet veeleisender is dan de eis om een kosmopolitisch leven te leiden dat gebaseerd is op het inzicht dat we zeven miljard medeburgers hebben. Die twee proposities zijn, wat hun buitenissige inhoud betreft, aan elkaar gewaagd. Ze zijn even onmogelijk en daarom even verheven, even onontbeerlijk, en beide hebben dezelfde geestverruimende energie. Ze hebben de kracht in zich uit de mens iets te maken wat hij voordien niet was.”
En dat moet de mens oefenen?
“Zodra die imperatief op hem heeft ingewerkt, zodra hij hem echt heeft begrepen, zodra hij volledig doordrongen is van de evidentie van dit nieuwe onmogelijke dat mogelijk moet worden gemaakt, moet de mens proberen een medium te worden voor de overgang van het onmogelijke naar het mogelijke: dat is het nieuwe oefenfront. De stem die nu zegt dat we ons leven moeten veranderen, eist tegelijkertijd zoiets als de creatie van een wereldkliniek. We hebben behoefte aan een klinisch universalisme, want de aarde is ziek. Wie ze ziek maakte, is niet op elk punt duidelijk, maar alles bij elkaar weten we dat wij het waren. De aarde heeft aids opgedaan door onveilige seks met de mens. Nu moeten wij een wereldkliniek bouwen waarin we het immuunsysteem van de aarde herstellen. En dat kan alleen als we weer geocentrici worden. We moeten het gebaar herhalen dat Nietzsche zijn dolleman in Zarathustra liet voordoen: we moeten de aarde weer loskoppelen van de zon, de copernicaanse wending ongedaan maken, en de aarde weer in het middelpunt plaatsen. Dit is niets minder dan een contrarevolutie.”
(Interview Peter Sloterdijk in Tertio nr 483)
Voilà, entre bien d'autres, des critères inspirés par le principe de la coopératin commen fondement d'un paradigme unificateur préparant l'avènement de la plus formidable évolution à laquelle nous aspirons: celle de l'insurrection des consciences.... On ne mesure pas assez la puissance extraordinaire de la bienveillance. ....
Le cercle se resserre inexorablement: les causes de ces tragédies sont en chacun de nous. ... Par contrel, l'acceptation de cette réalité enclenche un examen, une introspection destinés à nous révéler à nous mêmes, nécessité impérieuse de la connaissance de soi. C'est alors qu'il devient évident que le changement de soit préexiste au changement de la société. ... "Connais toi toi-même" comme facteur essentiel pour que l'évolution positive du genre humain puisse avoir lieu.
Jean Marie Pelt en Pierre Rahbi in 'Le monde a-t-il un sens?' p 128
De ervaring in Thailand is intens (tot zeer intens) geweest. Ik kan nog niet alles verwerken en een plaats geven, maar het minste wat ik kan zeggen is dat dit geen gewone vakantie is geweest. Het was om te beginnen geen 'rust-vakantie'. Het was in zekere zin 'werken' en 'leven' maar op een andere manier en in een andere omgeving. Misschien is het dat dat ook mijn innerlijk leven aangezwengeld heeft. Er is ook het gevoel dat je met deze ervaring niet zomaar klaar bent en terug het gewone leven op dezelfde manier verder zet.
Zo heb je ervaren dat het mogelijk is om met hart en ziel voor één iets te gaan …
Zo heb je ervaren dat vrijheid is dat je kunt zijn in plaats van te moeten zijn
Zo heb je ervaren dat het mogelijk is om je kennis en ervaring ten dienste te stellen en nog uit te breiden …
Zo heb je ervaren dat het mogelijk is betrokken te zijn op een wijze dat je het nooit gedaan hebt …
Zo heb je ervaren dat wij alle mensen veel gemeenschappeljk hebben, onze dromen, onze verzuchtingen …
Zo heb je ervaren dat we teveel met onze neus op onze problemen zitten en best eens wat afstand doen
Zo heb je diepgang, perspectieven leren ervaren die je denken en oordelen kunnen beïnvloeden :
- is er wel sprake van een ik/wij tegenover zij of zijn we niet eerder allen samen mensen met dezelfde drijfveren, dromen en beperktheden ?
- wat hebben zij dat wij niet hebben : hardere struggle for life, onvrijheid, maar ook ‘don’t worry’, tijd, blijheid.
Zo heb je ervaren dat je spirituele leven kan groeien (door de confrontatie met het boeddhisme, de mogelijkheid om met wat afstand de zaken te bekijken, de lectuur ?). Als je kritische geest wat wijkt, komt er ruimte voor de spiritualiteit. Zelfs atheïsten beseffen dat de almacht van de ratio zijn grenzen heeft en de tijd is aangebroken om een andere zijde van de menselijke geest aan te spreken. Er is naast harde kennis en ratio, ook plaats voor ervaring en irrationaliteit. De mystiek en meditatie (het Boeddhisme is op dit vlak heel sterk) zouden methodes kunnen zijn die deze evolutie helpen. Het universele van de (kleine) mens, zijn verbondenheid … kunnen blijkbaar hierin ‘voelbaar’ (niet kenbaar) worden. Deze irrationele kant van de mens is niet gelijk aan een geloof in God. Wie zegt echter dat God niet in de liefde huist die een mysticus ervaart ? Waarom spreekt zelfs een atheïst van de ervaring van licht en liefde in een mystieke ervaring ? Mijn kritisch verstand is echter te beperkt en te klein om hiervan een absolute doorleefde ‘overtuiging’ te maken. Doch deze onkunde in het geloof wordt door Jezus blijkbaar met mededogen bekeken. Heeft Jezus niet gezegd dat God liefde is en het meest belangrijke in het leven de liefde is? Hij zegt ook dat de liefde eerst komt en niet een sterk geloof in God. Liefde is de kern van alles. Hij zegt ons dat als we liefhebben, zonder grenzen, wij eigenlijk God liefhebben. Dit lezen en begrijpen geeft een sterke indruk bij mij gelaten. Deze boodschap is de ware erfenis van het Christendom die uiteindelijk het leven van mensen kan doen schitteren. Ook atheïsten stellen de liefde als hoogste goed.
Zij geven echter vanwege de afwezigheid van een God geen plaats aan ‘hoop’, een andere deugd van het christendom. Ik vraag me echter af of een mens tot ‘bovenmenselijke’ liefde mogelijk is (bv.waar niets meer lijkt te helpen of rationeel enig nut kan hebben, bv.bij uitzichtloze situaties) als er niet ergens een ‘hoop’ is die komt van een buitenmenselijke liefde (dus Goddelijke Liefde). En precies deze bovenmenselijke liefde zal misschien vandaag nodig zijn met de uitdagingen waarvoor de wereld staat (Yes, we can). Het is een manier van leven (geen waarheid op zich), een manier van handelen die ook iets ‘spiritueels’ of ‘religieus’ heeft.
De ervaring is meer dan een reis of vakantie.
De voldoening is van een andere orde.
Enerzijds heeft de voldoening iets te maken met vervulling, zingeving. De dankbaarheid die je krijgt omdat je hen geholpen hebt, het besef dat je je steentje verlegd hebt ligt waarschijnlijk aan de bron van dit gevoel. Het is een antwoord op een sluimerende vraag naar het waarom. Is het zoeken naar een antwoord op de vraag ‘waarom’ egocentrisch, egoïstisch? Ja, indien daarmee materiële, fysische behoeftes zouden worden vervuld. Is het ook zo als daardoor het hogere zelf zich meer in harmonie voelt met alles, de wereld, de mensen, het universum en in een intensere verbondenheid komt? Is het voelen van verbondenheid, zoeken van verbondenheid egocentrisch?
Anderzijds is er verinnerlijking, een intenser innerlijk leven, ik zou bijna zeggen vreugde. Je geest ervaart harmonie.
Nadenken over vroeger en over morgen.
Over wat je gelooft,
wat voor jou essentieel en wat bijkomstig is.
Uitkijken om verder te groeien als mens.
Groeien is werken aan jezelf,
werken aan jou stukje betere wereld,
ontdekken van de wondere wereld rond ons.
Groeien is ook zoeken.
Zoeken naar waarheid, eerlijkheid, waarde, zingeving.
In dat zoeken zie je het werk van het unieke, prachtige werktuig dat de mens heeft,
onze hersenen, ons bewustzijn, onze ratio, onze geest.
Die geest, die ratio leert ons veel.
Ze bracht ons de wetenschap,
maar ook onze kritische, bevragende, zoekende geest.
Een nieuwe generatie van heel kritische, bevragende en zoekende geesten is opgestaan.
We maken daar ook deel van uit. We zijn kind van onze tijd.
Maar die geest, die ratio, dit kritisch verstand is ook beperkt.
Ze kan niet claimen een antwoord te geven op alle vragen of een invulling te geven aan het menselijke leven.
De beperktheid ligt niet zozeer in het feit dat er blijkbaar grenzen komen aan kenbare via de wetenschappelijke methode (blijkbaar valt meer en meer voor dat een antwoord een veelvoud vragen oproept).
De beperktheid van de kritische geest ligt ook en misschien vooral in het levensgevoel dat die zij lijkt op te wekken.
Je hebt het gevoel dat als de rationele, kritische geest allesomvattend wordt,
leven verkilt en beknot,
leeg maakt,
een stuk van zijn ziel ontneemt.
Ligt daar ook geen bron tot nihilisme, cynische, consumisme?
Is er naast de geest die rationeel en kritisch is,
ook geen beschouwende geest die leven geeft?
Een beschouwende geest die ongekende dimensies kan aftasten,
die afstand neemt van het gebeuren en de roezen van alle dag,
die rust vindt boven de zorgen van alledag,
die schoonheid herkent,
die de ervaring van de universele harmonie omhelst,
die over de angsten en negatieve zelfbeelden kan heen stappen,
die de beperkingen van het leven kan plaatsen en toch vrede kan vinden,
die zich kan inleven in anderen, zich verbonden kan voelen, zelfs met mensen veraf,
die zich niet opsluit maar open staat, luistert, ervaart, voelt.
Kortom een geest die sterker kan zijn dan materie.
Heeft de mens naast zijn kritische en beschouwende geest,
ook niet de eigenschap om lief te hebben?
Een zelfvergetende liefde,
een nederige liefde.
Een liefde die grenzen kan verleggen,
en diepere dimensies doet vermoeden.
Liefde voegt iets toe aan het leven.
Liefde creëert,
liefde geeft leven aan andere mensen.
Liefde die misschien zover gaat
zich open te stellen voor Diegene in wiens schoot je jouw leven geborgen lijkt te voelen.
Soms heb je de indruk dat wat liefde toevoegt
nooit meer teniet zal worden gedaan.
Waar de beschouwende geest in de geduldige oefening tot bloei komt,
komt de liefde uit een andere bron.
Misschien heeft het ergens te maken met een inspiratie,
een bezieling,
een geraaktheid,
een begeestering
door een mens als Jezus van Nazareth,
of het gelaat van een ander mens.
Leven is ‘groeien’ en is ‘worden’.
Groeien met jouw instrument van de geest.
Groeien is nog veel te weinig groeien in liefde.
Je laat je te weinig bezielen, begeesteren, raken.
1. Zoek regelmatig de STILTE op om jezelf/ziel/psyche/onbewuste te vinden (=mediteer) en oordeel niet.
2. GEEF iets, bedank of wens iets goeds toe aan de mensen die je ontmoet.
3. Wees bewust van de CONSEQUENTIES van je keuzes voor jezelf en anderen en luister naar je hart vooraleer je iets doet (=heb een goed Karma).
4. ACCEPTEER het heden zoals het is, verweer je niet, wees open en volg de weg van de minste weerstand van probleem naar opportuniteit.
5. Wees je bewust van je ware WENSEN, plant ze in je ziel/psyche tijdens het mediteren, neem AFSTAND van je gehechtheid aan het resultaat en laat de rest over aan het Zijn/het Leven/God.
6. Neem afstand van je gehechtheid om vrij te zijn en anderen vrij te laten, verwelkom ONZEKERHEID als de vrije weg naar oneindige MOGELIJKHEDEN.
7. Wees je bewust van het Zijn/de God in jezelf, identificeer je unieke TALENTEN en hoe je ze best ten dienste stelt van anderen, doe dat en ervaar TIJDLOOSHEID in het God worden (=volg je Dharma).
Bart Van Coppenolle in Forward over het boek 'De zeven spirituele wetten van succes'.
Klaren schijn
En soms komt Gij met groot licht
met zo'n klaren schijn
dat Gij mij overstelpt met zaligheid
en wij niet spreken, maar samen zijn.
Dan zeg ik, als duisternis weer stort
als regen, en de zwarte eenzaamheid,
het harde werk, de koude sneeuwbank
in de witte cel
mijn deel weer zijn:
O Christus, het is wel.
(Pater Franz Vandevelde, Pelly Bay, Canada, 1950).
Instrument van liefde
Maak mij, Heer,
tot een instrument van uw vrede:
laat mij liefde brengen waar haat is,
eenheid waar mensen verdeeld zijn,
vergiffenis schenken
aan mensen die zwak zijn;
laat mij hoop geven
aan wie niet meer hoopt,
geloof aan wie twijfelt;
laat mij licht brengen waar het duister is
en vreugde waar mensen bedroefd zijn.
Heer, help mij
om niet zozeer zelf gelukkig te zijn
als anderen gelukkig te maken;
niet zozeer om zelf begrepen te worden
als anderen te begrijpen,
niet zozeer om zelf getroost te worden
als anderen te troosten;
niet zozeer om bemind te worden
als te beminnen;
want als ik geef, zal mij gegeven worden;
als ik vergeef, zal mij vergeven worden;
als ik sterf, zal ik voor eeuwig leven.
(Franciscus van Assisië)
God, ik draag mijn hart niet hoog
en ook mijn ogen steken niet van trots.
ik ben niet uit op wat zo belangrijk lijkt
in mensenogen,
op grootse daden
die mijn kracht te boven gaan
en mij verheffen.
Nu ben ik verstild,
stil geborgen als een kind
op zijn moeders schoot.
Zo ben ik, uw kind,
en ik wacht in vertrouwen
op Uw komst, altijd.
(Een lied van een mens op tocht ... (Psalm 131), bidprentje n.M.)
Uit de droom
heeft de nacht
frisse dauw gesponnen
Alles is
als pas geschapen
uit goede handen
Het is nieuw
Het is hoop.
Nu
Care
Aandacht
Mededogen
Tijdloosheid en onbegrensdheid
Aanvaarding
Handelen
Tijd voor jezelf en voor de ander
Eet, drink, beweeg regelmatig
Lever toegevoegde waarde
Vrijheid is dat je kunt zijn in plaats van te moeten zijn (Magritte)
Voorzover mijn schilderijen waardevol zijn, laten ze zich niet ontleden. (Magritte)
In mijn werk vertrekt alles vanuit de zekerheid dat wij deel uitmaken van een raadselachtig universum. Dit hele mysterieuze universum is koud. (Magritte)
Of is het aan ons om warmte terug te kaatsen vanuit onze ziel en hogere zelf?
En toch kon Flew zelf dat eeuwige Niets niet volhouden tot zijn sterfbed. Sommigen geloven dat zijn hersenen stilaan verschrompelden, anderen zagen er een irrationele bevlieging in, nog anderen spraken gewoon van Alzheimer, toen hij in 2007 There is a God schreef (How the world’s most notorious atheist changed his mind).
De verklaring voor Flew’s verglijding naar deïsme, een onpersoonlijk goddelijk principe, kan nochtans veel simpeler zijn, op het lapidaire af. Hij bleef de instituties afgrondelijk verfoeien, christendom en islam waren in zijn ogen verwerpelijke aberraties, “almachtige oosterse despoten, kosmische Saddam Hoesseins”.
Maar de idee van een intelligentie, “iets” dat het heelal ordenend en evolutief samenhangend maakt, de “god” van Spinoza en Aristoteles, dat kon verdedigd worden. “Ik heb maar één tastbaar bewijs”, erkende Flew, “En dat is dat het klaarblijkelijk onmogelijk is om een naturalistische theorie te ontwikkelen voor het ontstaan van het DNA bij de eerste soort die zich kon voortplanten”. Eenvoudiger: er is een intelligent design, er zit een bewust ontwerp achter.
Het is dan ook een misvatting te gewagen van de “bekering” van Flew. Het gaat hooguit om de vervollediging van een rationalistische verklaring van leven en bestaan. Met als ultiem sluitstuk de toegeving dat de mens van binnen uit de verklaring voor het geheel van de schepping niet kan geven (alleen vanop afstand kan het geheel beschreven worden), en dus terugvalt op het axioma van bewuste en geleide ontwikkeling. Einstein zei het al: “Der Herrgott würfelt nicht”. Het hogere laat zich niet door gokgedrag leiden.
(De redactie 1/5/2010)
Meten is niet altijd weten, er is meer in de wetenschap (Mia Leijssen in Tertio 21/4/2010)
Meten is in
de wetenschap zeer belangrijk, maar niet alles dat
ongemeten blijft, is onwetenschappelijk. Het is een
wonderlijke ervaring om door de psychotherapie in
contact te komen met het Hogere Zelf.
De idee dat wat men niet aankan met de huidige
wetenschap, niet bestaat, vind ik arrogant.”
U las mystici, gewijde teksten
om u daarbij te oriënteren.
“Ik heb niet gezocht in het intellectuele domein. Ik
volg het pad van het hart en het verdiepen van bewustzijn.
Vanuit de ervaring, niet alleen door boeken,
voorbeelden en teksten, kom je dingen op het
spoor over innerlijkheid, transcendentie, God. De
ervaring is mijn diepste inspiratie. Bij mij groeide geleidelijk
het besef dat het goddelijke aanwezig is tijdens
een oprechte relatie met een cliënt.”
De bekendste
term vandaag daarvoor is ‘mindfulness’, een rage
die evenwel al eeuwen oud is. Ik noem het focussen,
je spitst de aandacht van je cliënt toe op het lichaam
als een bron van weten. De mens is ruimer dan het
verstand alleen.
Dat weten van
het lichaam kan leiden tot een groter intuïtief weten.
Dat is het moment waarop een wezen zich opent
tot meer dan het verstand kan bevatten. Door het
lichaam aan te spreken, ontstaan merkwaardige
vormen van helen, van genezen. Dat soort ervaring
neemt voor mensen vaak een spirituele vorm aan. Ik
zeg niet tegen mensen: ik zal u helpen om een spirituele
dimensie te openen. Wat dat voor de cliënt inhoudelijk
meebrengt, bepaalt hij of zij zelf. Het Hogere
Zelf vult men in vanuit zijn eigen achtergrond:
God, de natuur, de tao enzovoort.”
“Neen, ik wil mijn tijd niet belasten met zulke discussies.
Dan besteed ik mijn kostbare uren liever aan
meditatie of vrijwilligerswerk.”
Dichtbij
Waar je ook bent, ik zal het niet weten,
niet in tijd en afstand te meten.
Ik heb je bij me, diep in mij.
Daarom ben je zo dichtbij.
(overlijdensbericht J.Verstraelen)
23-02-2010
No man is an island
No man is an island
No man is an island entire of itself; every man
is a piece of the continent, a part of the main;
if a clod be washed away by the sea, Europe
is the less, as well as if a promontory were, as
well as any manner of thy friends or of thine
own were; any man's death diminishes me,
because I am involved in mankind.
And therefore never send to know for whom
the bell tolls; it tolls for thee.
John Donne
23-02-2010, 21:58:03
14-02-2010
Alles wat waar is
Alles wat waar is, kan zachtjes zijn.
Zachtjes rijpen de vruchten.
Bladeren vallen in stilte.
Stom bedekt sneeuw ze,
kalm vriest het meer dicht -
dood komt als slaap.
Bevruchting is zwijgend.
Zonnelicht schreeuwt niet.
Niemand hoort het, als de sneeuw verdwijnt.
Al het gras komt uit de aarde - stom.
Als bloesems opengaan, davert het niet.
Alles wat waar is, kan zachtjes zijn. Voor ons oor.
Geen mens kan horen wat de uil hoort.
(Heinz Kahlau)
14-02-2010, 16:26:03
Schipper in woelige zee
Vandaag hebben kinderen hun ouders nodig als schipper in die woelige zee van informatie waarin ze terechtkomen. (Peter Adriaenssens kinderpsychiater, humo 20/10/9)
Het enige dat we moeten vrezen is de vrees zelf (F.Roosevelt).
14-02-2010, 16:06:00
Aandacht
Gedurende mijn eerste jaar aan de univ gaf onze prof ons een vragenlijst. De laatste vraag was 'Hoe is de voornaam van de vrouw die de school kuist?' Eerlijk gezegd leek dat op een grap. Ik had de vrouw reeds enkele malen gezien. Ze was groot, blond, ongeveer 50 jaar oud, maar hoe kon ik haar naam weten? Ik diende mijn test in maar liet de laatste vraag onbeantwoord en iets voor het einde van de les vroeg een leerling of de laatste vraag meetelde voor de test. 'Natuurlijk!' antwoordde de prof. 'In jullie loopbaan zal je heel veel mensen ontmoeten. Allen zijn ze belangrijk. Ze verdienen uw aandacht al was het met een glimlach of een simpel gebaar.' Nooit heb ik deze les vergeten en leerde dat de voornaam van de vrouw Dorothy was. (Anoniem)
14-02-2010, 16:02:37
Interne dynamiek
We weten uit studies dat de lokale dynamiek veel belangrijker is dan de externe dynamiek. We ontwikkelen geen volk, een volk ontwikkelt zichzelf. Je kan de emancipatiebehoeften van mensen niet van buitenaf vast- of opleggen, je kan de doelstellingen die mensen zelf willen nastreven hoogstens vooruit helpen. (P Develter en B Vandenberghe MO mei 2009)
Ik geloof niet langer dat deze wereld vol uitbuiting, vernedering en pijn de enig mogeljke wereld is. Ik geloof dat waar we samen strijden voor rechtvaardigheid en menswaardigheid voor allen, we samen groeien tot een menselijke wereld van vrede en vreugde. (Jeanne Devos, DS 22/11/2009)
14-02-2010, 15:49:15
Bougeren
Wat is uw strategie om gelukkig te zijn? Vooral niet te hard proberen om 'gelukkig' te zijn. Geluk is absoluut en dus per definitie onhaalbaar. Ik ben al blij als ik af en toe tevreden ben. En ik ben goed in selectief vergeten. Dat maakt dat ik me veel van mijn gênantigheden en stommiteiten niet meer kan herinneren. Dat helpt. Maar zolang het 'bougeert', ben ik content. Komt u dan van de grond los? Neen, ik blijf nuchter. Ik kom uit de Westvlaamse klei, dan ben je voorbestemd om realistisch te zijn. Die nuchterheid is mij geografisch en genetisch doorgegeven. (Michiel Devliegher in DS)
----------------
Young people, go west, schreef wijlen Frans Verleyen ooit in Knack. Verleg grenzen, zoek nieuwe horizonten op. Dat was zijn boodschap. Er zit iets van dit in ons verhaal. Maar - zonder het te kunnen duiden - zegt iets dat er ook een verschil zit. Vandaar 'Go east'. We zien wel.
----------------------
Chan rath ther ! I love you! Sa Bai di mai? Hoe is het met jullie? Ik heb net een paar Thaise welkomstzinnetjes uit de blog van Griet neergepend. Alle blogs van de mensen die reeds in Thailand engelse les hebben gegeven, hebben we doorworsteld. Op één uitzondering na, waren ze allemaal zeer enthousiast. Maar wat zal het voor ons zijn?
Een goede acht maanden terug kreeg ik van Ann de volgende mail: "Hoi hoi hoi Alles kits? Wat zou je er van denken als ik eens zes (6) weken zou Engelse les gaan geven in één vande armste streken van Thailand aan kinderen?
3 weken vakantie worden gegeven door Deloitte , 3 zijn zelf te nemen en de kost voor transport wordt ook gedekt door deloitte?"
Wat zeg jij als je dit leest? Natuurlijk: ik ga met je mee! Hoelang denk je daarover na? Eerlijk: geen seconde.
Achteraf komen de vragen.
Waarom ga je naar links en niet naar rechts of omgekeerd? Waarom doe je dat en dat niet? Het pad van het leven loopt op het eerste zicht kronkelig en grillig en vol toevalligheden. Is dat wel helemaal juist? Volgt het pad ook niet de richting waarnaar je oog kijkt bij het spannen van de boog. De ogen waarmee je kijkt zijn bepaald door je genen, maar ook door je omgeving, je opvoeding, je familie, je vrienden, je studies .... Voor sommige zaken zal je oog hebben, zal je de kansen zien omdat je er 'van nature' op gericht bent. Andere soorten zaken gaan totaal aan je aandacht voorbij en zullen weer door anderen opgepikt worden. Lucky we are dat we deze kans kregen.
Na de onbezonnenheid komt het moment van berekening. De magie van het moment wordt ondergesneeuwd door praktische bezwaren. Wat met je werk? Wat met de kinderen? De ziektes die je er kan opdoen ... Oei, mijn engels staat niet echt op punt. Met enige planning, hulp van diverse mensen, lessen engels (met vallen en opstaan) en afspraken met de kinderen worden vele bezwaren weggewerkt. Op die manier blijft de 'window of opportunity' intact.
Op de trein terug van Brussel naar De pinte zit ik naast een jongeman. Hij leest een artikel over Angkhor Wat in Cambodja. Ik vraag hem uit welk tijdschrift dit artikel dit komt. Hij artikel gaat blijkbaar niet alleen over de historische site maar ook en vooral over hoe het mogelijk is dat de cambodjanen na slechts enkele jaren er in geslaagd zijn om de bladzijde van de rode khmers en hun 2 miljoen doden te vergeten en 'te vergeven'. Intrigerend.
14-02-2010, 15:40:37
Keuze of geen keuze?
Vrije wil is een illusie. Als je in de hippocampus van een rat een elektrode stopt, kun je met bijna honderd procent zekerheid voorspellen of het dier naar links of rechts zal lopen, enkel en alleen door zijn hersenactiviteit te meten voor hij aan het kruispunt komt. Vindt u dat geen vervelende gedachte? Neen. Het is niet omdat mijn vrije wil een illusie is, dat ik geen zin en vreugde in mijn leven zou ervaren ... De zogenaamde neurorevolutie zal het mechanische en deterministische mensbeeld alleen maar versterken. Vandaar dat ik ook een tegenreactie verwacht. Nog meer mensen zullen hun toevlucht nemen tot allerlei vormen van spiritualiteit, in de hoop dat er nog iets anders is. ... Concepten als goedheid en schoonheid verliezen ook hun betekenis, want het zijn slechts hersenreacties, die bovendien ten goede of ten kwade gestimuleerd kunnen worden. De concepten moeten misschien geherdefinieerd worden. Schoonheid is datgene wat bij mij persoonlijk in de hersenen het beloningscircuit maximaal stimuleert. ... Ook bij naastenliefde dus? Ja. En zo komen we weer uit bij fundamentele filosofische vragen: is het goede absoluut, zoals Kant zegt, of is het goede datgene wat voor het grootste deel van de bevolking leidt tot tevredenheid? ... Moraliteit is een constructie van de hersenen om ons sociaal te laten overleven. ... Mijn hypothese is dat God een fantoom is (neurochirurg dirk de ridder ds 6/2/10)
Je moet de menselijke geest ook niet overschatten. Experimenten wijzen uit dat we veel vaker dan we denken geleid worden door conditionering en automatisme. Al onze supermarkten zijn volgens die principes ingedeeld. (W Cole, therapeut, Weekend Knack okt 2009)
In een gesprek kort voor zijn dood zou Darwin hebben toegegeven dat hij soms 'overweldigd' werd door het idee dat in de levende natuur meer werkt dan alleen maar materie, dat de vaak wonderlijke fenomenen een gevolg en uitdrukking zijn van geest. Niet de genetische en moleculaire programmering ligt aan de basis van evolutie en mutaties, maar het is het 'strevende leven' zelf dat de veranderingen in moleculaire programmering teweegbrengt, zegt Van den Berg. Eerst het leven, dan de stof. Eerst de geest, dan de materie. (Tertio, 3/2/10)
Er zijn verschillende manieren om te toetsen of de beslissing die je wilt nemen de juiste is. Die van Gandhi is, zoals wel vaker, het meest radicaal. Stel je de armste, de meest hulpeloze mens voor die je ooit hebt gezien, zegt Gandhi. Is de stap die jij nu gaat zetten op de een of andere manier nuttig voor hem of voor haar? Als je die vraag met 'ja' kunt beantwoorden, is je beslissing de juiste. (Happinez, spirituele scheurkalender 2009)
We zijn allemaal slechts korte tijd op deze aarde. De vraag is of we onze tijd hier voornamelijk besteden aan de dingen die ons scheiden, dan wel of we ons inzetten en blijvend inspannen om gemeenschappelijke punten te vinden, te focussen op de toekomst die we voor onze kinderen willen en respect te tonen voor de waardigheid van alle mensen. (Barack Obama)
Ik ben een pessimist wat de menselijke natuur betreft. De mens heeft nood aan hulp van iemand anders, van een norm of van God. Hij komt niet op eigen kracht tot het goede. Als hij zich laat gaan, is de kans groter dat het kwade eruit komt in plaats van het goede. (H.Van Rompuy, DS 31/11/10)
Zijn alle creaties van de menselijke geest te reduceren tot het resultaat van een biologisch proces?
Heel waarschijnlijk is een dier zich niet echt bewust van de dingen zoals de mens. Een dier 'is' tevreden. Een mens 'ervaart' tevredenheid, geluk. Wij spreken over tevredenheid, geluk. Het is alsof wij onszelf overschouwen als toeschouwer. Alsof een ander persoon neerkijkt op ons. Wij 'ontdubbelen' als het ware onszelf. Tevredenheid of geluk wordt dan misschien vertaald in 'voldoening', 'vervulling' bij de toeschouwer. Als we tevreden zijn, zullen we zeggen dat het 'goed' is of was. Dat het een antwoord gaf op een sluimerende vraag die we altijd blijven stellen, waarom of hoe inhoud geven aan deze tijd op aarde. Het kan echter ook omgekeerd zijn: je ziet dat het leven één en al ontevredenheid en ongeluk was. Je 'ervaart' de tragiek in je leven. Je ervaart misschien dat leven inderdaad veelal drijft op de natuurwetten van velerlei slag waar je geen impact op hebt. Maar anderen zijn door bij toeval minder 'slachtoffer' van deze wetten en kunnen hun leven sturen naar 'voldoening'. Zijn zij niet diegenen die keuzes kunnen maken vanuit hun 'geweten'?
14-02-2010, 15:27:40
18-01-2010
Toekomst is morgen regen en hulp
Mijn dochter is gedoctoreerd in de 'futurologie' (studie van de toekomst). Zij heeft haar doctoraat behaald op basis van een studie van de impliciete toekomstvisie van de media. Na haar doctoraat heeft zij een jaar lang de wereld rondgereisd en gewone mensen geïnterviewd over hun toekomstvisie. Het meest frappante interview was dat van een berbervrouw in een maghreb-land. Op de vraag hoe ze de toekomst zag antwoordde ze: 'Ik hoop dat het morgen regent'. Na lang aandringen om toch haar visie op een langere termijn te geven antwoordde ze: 'Ik hoop dat het voldoende regent voor mijn kinderen'. (gehoord deze week).
Gevraagd naar een reactie van een priester in een vluchtelingenkamp in Haïti antwoordde hij: "Wij bidden elke dag dat de hulp vanuit het buitenland mag blijven komen". (nieuwsuitzending)
Haïti wordt de laatste jaren telkens opnieuw getroffen door orkanen. Er kunnen geen oogsten meer binnengehaald worden. Bomen worden gekapt vuur te maken voor het eten. Een generatie geleden was 80% nog bebost, nu nog 1%. De grond erodeert door de ontbossing en vruchtbare aarde vloeit naar de zee. De landbouwers die nog produceren moeten concurreren met buitenlandse (Amerikaanse) producten die gedumpt worden aan de helft van de prijs omdat sinds enkele jaren Haïti meegestapt is in de regels van de wereldhandelsorganisatie, zijnde de vrije wereldhandel. De maatschappij, de overheid, het land valt uiteen. (canvas uitzending 'Haiti vóór de ramp').
18-01-2010, 21:39:30
16-01-2010
Sacrale, menselijke persoon en verticaliteit
Maar als onder sacraal dat wordt verstaan wat een absolute waarde heeft of schijnt te hebben, dat wat zich onvoorwaardelijk opdringt, dat wat niet zonder heiligschennis of eerverlies geschonden kan worden (in de zin waarin wordt gesproken van het sacrale karakter van de menselijke persoon ..), kan waarschijnlijk geen enkele samenleving het zonder dat stellen. ... Laten we zeggen dat het van de menselijke soort het aspect is dat verticaliteit, het absolute of de wet inhoudt, een aspect waardoor we - dankzij de beschaving - iets anders en meer zijn dan dieren. (André Comte Sponville)
16-01-2010, 15:41:04
Saamhorigheid, delen, trouw, nihilisme en bron niet laten opdrogen.
Saamhorigheid is delen zonder te verdelen. ... Allen delen in hetzelfde genot, maar zonder het daarom te moeten verdelen. Als we die taart met vijf of zes man opeten, is het genoegen in geen enkel opzicht geringer dan wanneer je hem in je eentje zou opeten. Het wordt er juist groter door: het genoegen van ieder afzonderlijk, te midden van vrienden, wordt als het ware verdubbeld door het genoegen van allen tezamen. De buiken krijgen weliswaar een kleinere portie, maar de geesten beleven een groter genoegen, een grotere blijheid, die als het ware, paradoxaal genoeg, door het delen wordt vergroot. .... Geen samenhorigheid zonder trouw. .... Is het feit dat het geloof in God verdwijnt een reden om het kind met het badwater weg te gooien? Moeten we in dezelfde tijd dat we een God opgeven die maatschappelijk gezien overleden is (zoals Nietsche zegt) ook afzien van al die - morele, culturele, spirituele - waarden die in Zijn naam geformuleerd? Dat die waarden, historisch gezien, in de grote religies zijn ontstaan is niemand onbekend. ... Natuurlijk kunnen geloof en trouw samengaan... Maar je kunt ook het ene zonder het andere hebben. Dat onderscheid goddeloosheid (het ontbreken van geloof) van nihilisme (het ontbreken van trouw). ... De nihilistische barbarij heeft geen programma, geen project, geen ideologie. Ze heeft die niet nodig. Wie met die barbarij behept is, gelooft in niets: hij kent alleen maar geweld, egoïsme, minachting en haat. Hij is gevangene van zijn driften, domheid en gebrekkige ontwikkeling. .... Al meer dan 26 eeuwen geleden heeft de mensheid, in alle grote beschavingen die destijds bestonden, de grote waarden die ons in staat stellen samen te leven 'geselecteerd'. .... Door in cultureel opzicht conservatief te zijn kun je in politiek opzicht progressief zijn. .... Laten we het verleden niet overboord gooien. .... Blijven voortgaan voor het soort rivier dat de mensheid is, is de enige manier om de bron niet te laten opdrogen. .... Rijkdom is nooit voldoende geweest om een beschavig te vormen. Armoede nog minder. Er moet ook cultuur, verbeeldingskracht, geestdrift, creativiteit zijn, en zonder moed, werkzaamheid en inspanningen zal van dat alles niets tot stand komen. 'Het voornaamste gevaar dat Europa bedreigt, zei Husserl, is vermoeidheid. (André Comte Sponville)
Het is maar sinds kort dat ik het feit assumeer dat ik een christen atheïste ben. Oriana Fallaci heeft mij op dat spoor gebracht. Fallaci was door en door vrijzinnig, maar ze kon heel goed leven met de symbolen uit de katholieke (Italiaanse) geschiedenis. Geloof is een deel van de geschiedenis, ook van mijn geschiedenis. In onze streken is dat het
katholieke geloof. Dat heb ik natuurlijk altijd al geweten. Maar op een heel serene manier, zonder boosheid of verzet, beschrijft Fallaci hoe het katholicisme haar habitus, haar gevoel voor redelijkheid, gevoel voor schoonheid, voor ritme, voor menselijkheid mede heeft gemaakt en hoe anders dat zou geweest zijn in een ander geloof.3
Christen atheïst ben ik, ook al heb ik niet bij de nonnen op school gezeten, ook al heb ik steeds gedacht dat feministische theologie gewoon een tak van de geschiedenis (als vak, als discipline) is, ook al vind ik deze (UFSIA) campus verschrikkelijk, omdat hij mij herinnert aan wat in mijn Antwerpse jeugd Het Totaal Andere was (om niet te zeggen:
de vijand). Dit deel van mijn stad was voor mensen die niet mee waren met de moderne tijd. Een niet te betreden territorium van arrogante strijders voor een verloren zaak. Een achterhoede waar ik niets mee te maken wilde hebben. Maar toch besef ik dat ik, naast een kind van de Verlichting ook een christen atheïste ben. Ik weet dat de cultuur waarin ik leef hoe dan ook een christelijke cultuur is, ook al gaat er nog slechts 7 % van de mensen naar de mis4, ook al laat kardinaal Danneels
een ingestorte kerk achter en zijn de oude priesters overbelast als ze in zovele parochies tegelijk de gelovigen moeten bedienen. Het christendom is niet weg te denken, het is overal, en ik heb, door de uitdaging van de islam, ook veel meer waardering gekregen voor de evolutie van de christelijke cultuur dan ik vroeger had. Ik citeer Jacques Claes, emeritus hoogleraar van deze universiteit, uit zijn recente boek
Katholiek? Excuseer! Over Europa en zijn Christenen, p. 139:
Zelfs als het verhaal van bevrijding en vooruitgang religieus niet meer geslikt kan worden, blijft het ongemeen interessant, eigenlijk onmisbaar als cultureel instrument. Je kan ook zeggen als werkhypothese. Wie tenslotte wil geen toekomst, geen hoop dat het nieuwe kan? De hele westerse cultuur is er diep door getekend. (Magda Michielsen in 'Vol ongeloof. Zwijgen of spreken? http://www.moh.be/Vol%20ongeloof%20MM.pdf)
Wat laat de bron niet opdrogen? Waar halen we de geestdrift, verbeeldingskracht, creativiteit, de moed? Iets onvoorstelbaars? Iets buiten ons gewone denkpatroon? Met de hulp van de grote meesters?
16-01-2010, 15:35:53
Immateriële, consumptie ervaringen en relaties met anderen
Empirische studies van geluk hebben bewezen dat de voldoening die je haalt uit dingen kopen maar een kort leven beschoren is en voortdurend moet worden herhaald. Dat is sociaal, moreel en ecologisch verkwistend. Aan de andere kant geeft de consumptie van ervaringen (eerer dan dingen) een meer blijvende voldoening. De nieuwe diensteneconomie benadrukt de menselijke interactie meer dan de individualistische consumptie. In een extreme vorm zorgen luxehotels er nu zelfs voor dat hun rijke klanten zich, als ze dat willen, kunnen engageren voor lokale gemeenschapsprojecten. Die diensteneconomie zou kunnen zorgen voor hogere niveaus van algemeen welbevinden, omdat ze er de nadruk op legt dat mensen niet bestaan als afzonderlijke eilandjes, maar existentieel afhangen van hun relaties met anderen. (Harold James in de Tijd van 5 januari 2010).
16-01-2010, 15:20:40
Wat bewaren?
Hoe kan je nu conservatief zijn in Vlaanderen? Wat valt hier in godsnaam te behouden? Cultureel en intellectueel erfgoed is zo goed als onbestaande. Vlaamse schrijvers die langer dan tien jaar dood zijn, leest niemand nog. Met uitzondering van Willem Elsschot, gelukkig. En tradities hebben al helemaal niet. Wie gaat er nog naar de kerk? (R.Torfs, De tijd)
Laat niet zozeer de traditie jouw blik bepalen. Kijk zelf eens met jouw unieke en vrije ogen. Laat dan de wetenschap, de natuur, de mens tot je spreken. Ze schetsen je een beeld van onpeilbaarheid in de beperktheid van je bestaan. Het kennen, de waarheid is onpeilbaar.
16-01-2010, 15:15:51
Ecologie van het hart
We willen de atmosfeer zuiver houden om vrijer te kunnen ademen en onze groene planeet welvarend te houden. Ja, groen moet het doen.
Maar misschien is er een andere 'inconvenient truth', een waarheid die ons niet ligt. Want er bestaat ook iets als geestelijke en morele pollutie. Er is andere CO2-uitstoot die ons ademen hindert. Daar is de wildgroei van het geld, de ongebreidelde genieting en de verleiding van de macht. Een kanker is dat. 'Ja', zegt God, 'Ik heb dat wel zelf allemaal gemaakt - bezit, genot en macht. Ik heb ze jullie geschonken en het zijn mijn gaven.'
Jawel. Maar jullie hebben er afgoden van gemaakt waarvoor jullie wierook branden. Ze zijn jullie boven het hoofd gegroeid. Gaan filteren dus, dat moeten jullie, en de atmosfeer zuiver maken. De overtollige stikstof eruit, meer zuurstof erin. Filter die geldzucht door matigheid en vrijgevigheid. Filter het genot door zelfbeheersing. Filter de machtsdrang door de deemoed. (G. Danneels, DS 27/12/9)
16-01-2010, 15:12:03
Het concrete en verrijzenis
De geschiedenis, het concrete. Daarover gaat het in zijn meesterwerk ‘Jezus, het verhaal van een levende' uit 1974. In ‘Mensen als verhaal van God' schreef hij in 1989: ‘Als de levensweg van Jezus geen anticipatieve kenmerken van de verrijzenis vertoont, is zijn dood louter mislukking en het verrijzenisgeloof slechts vrucht van menselijk verlangen. Dan is Pasen een ideologie.' Voor Schillebeeckx had de verrijzenis van Jezus geen betekenis zonder wie Jezus was, wat hij zei, wat hij deed tijdens zijn leven. Geen miraculeuze hoogstandjes zonder een schitterend bestaan. ‘De kracht van God was al werkzaam in het leven zelf van Jezus en daarin deelt zijn dood.' (R.Torfs, De standaard 27/12/9)
16-01-2010, 15:07:03
Vooruitgang en de menselijke natuur
In de jaren '70 voorspelde men grote technologische evoluties. Nu blijken weinig van deze voorspellingen realiteit geworden te zijn. En van de weinige realisaties, blijkt dan nog een deel niet door de mensen gebruikt te worden (bv.video telefonie). Anderzijds was de opgang van sms, mail en sociale netwerken niet voorspelt. Men zou daar uit kunnen besluiten dat de volgens de ratio opgebouwde toekomstplannen doorkruist wordt door onder meer de menselijke natuur. Het zou kunnen dat de mens 'controle' wil houden en daarom enkel deze technologische oplossingen accepteert die hem deze 'controle' garanderen. Sms, mail en facebook verplichten bijv. de mens niet om onmiddellijk te reageren, maar eventueel niet of later te reageren. (gehoord)
16-01-2010, 14:48:16
Ander soort denken
Je kunt een probleem niet oplossen vanuit hetzelfde soort denken dat tot het probleem heeft geleid.
Albert Einstein
16-01-2010, 14:41:37
20-12-2009
Stilte, leegte en volheid, eenheid
De bekwaamheid tot aanvoelen eenheid, verbondenheid loopt over de stilte en de leegte. De leegte is echter 'volle' eenheid.
De dood is niets.
Wat we waren voor elkaar zijn we nog altijd.
Hoe kan iemand zoiets zeggen?
Wie de tekst aandachtig leest merkt op
dat de aanspreken het woord neemt vanuit
– wat hij noemt – de andere kant van de weg.
Daar heeft hij blijkbaar een heel andere visie op het leven en op de dood.
Het is de visie van iemand met de ervaring
van totale eenheid en verbondenheid met zijn Wezen
en, zo mogen we er als gelovigen aan toevoegen, met God,
want ons wezen is één met dat van God.
En eigenlijk komt het er voor de gelovige op aan
hier en nu al die eenheid en die verbondenheid met ons Wezen en met God
te zoeken, te vinden en te behoeden,
en vanuit deze ervaring te leven in deze wereld,
terwijl we dan, zo zegt Jezus in zijn afscheidsrede, al niet meer van deze wereld zijn.
Uiteraard is die eenheid en verbondenheid er alleen één van geest en hart.
Het is ook de enige eenheid en verbondenheid
die we met onze geliefde doden kunnen hebben,
als het lichamelijke zichtbare en tastbare van ons weggenomen is.
Hoe kunnen we die eenheid en verbondenheid van geest en hart
waarmaken, ervaren, beleven, zo, dat we ons in die eenheid opgenomen weten,
ons niet verweesd voelen en ons hart leert om niet verontrust te zijn?
Herinneringen zijn belangrijk, hoezeer ze ook kunnen verbonden zijn
met kwetsuren, met falen of met de pijn van het gemis.
De wijsheid leert dan we dat lijden, dat we verdriet noemen,
moeten leren dragen om te kunnen
– om het weer eens met woorden van de eerste lezing te zeggen –
spreken zoals weleer, lachen, bidden, glimlachen
en de naam uit te spreken zonder zweem van droefheid.
Herinneringen zijn belangrijk,
gedeeld met elkaar of gedeeld met eenzaamheid en stilte,
de grote oefenplaatsen voor de beleving van innerlijk eenheid en verbondenheid.
Maar herinneringen aan de geliefde die is heengegaan zijn onvoldoende.
Want willen ze ontdaan worden van de pijn van kwetsuren of van falen of van gemis,
dan moeten we ons bij de hand genomen weten
door iets of iemand die ons over die pijn heen tilt.
Jezus heeft het in dat verband over een helper, de Geest van waarheid,
de waarheid die ons vrijmaakt van angst.
Het is de waarheid over ons wezen,
over wie we eigenlijk zijn en worden moeten:
mensen die onvoorwaardelijk bemind zijn en tot liefde geroepen zijn.
Het is een waarheid die we leren ontdekken
als we luisteren naar ons diepste verlangen,
een verlangen dat in ieder mensenhart gelegd is
en de kans maakt om in deze dagen soms-even weer gehoord te worden:
het verlangen om een goed, liefdevol, vredevol en gelukkig mens te zijn.
Felix Timmermans
zou de ervaring van dat verlangen aanduiden als ‘zuchten’ en weemoed:
Heb dank dat Gij mijn weemoed wijdt
en zegen ook zijn vruchten.
Een ganzendriehoek in de luchten,
nu komt de wintertijd.
Ik hoor U door mijn hart en door de rieten zuchten.
Ik ben bereid.
(gehoord in Oude Abdij Drongen nav herdenking n.M.)
De ziel van de mens is meer dan de verzameling van de verifieerbare condities. De ziel van de mens leeft, soms als verzuchting, soms als verlichting, die één wil worden of wordt, met die Ene transcendente God. De ziel van de mens is de niet verifieerbare conditie die de leegte voelt of - met verstand - vervult tot gloedvolle eenheid en liefde.
20-12-2009, 22:04:43
“Ex oriente Lux? Heb ik met dit alles geprobeerd aan te tonen dat het licht uit het Oosten komt en dat het heil en de toekomst van de westerse beschaving in het Oosten te vinden is? Een Engelse spreuk zegt: “Too far east is west” – loop je steeds door in de richting van het oosten, dan kom je vanzelf weer in het westen terecht. Het betekent dat er uiteindelijk maar één beschaving is: de beschaving van de wereld. Wel zijn er veel verschillen in intonaties – en het postmodernisme legt het zwaarste accent op die verschillen – maar uiteindelijk zijn we allemaal mensen en delen we een gemeenschappelijke dieptestructuur. Daarom moet elke wereldbeschouwing een beschouwing zijn die betrekking heeft op de hele wereld. De zon komt inderdaad nog altijd op in het oosten, maar ze nestelt zich daar niet. Ze verlaat het Morgenland en begeeft zich naar het Middagland van India en de islam. Uiteindelijk komt ze aan het Avondland. Ze integreert in haar licht alles wat des mensen is. Daarom was de Aufklärung als specifiek Europees verschijnsel in feite enkel een lokale gebeurtenis; maar evengoed was de ‘Untergang des Abendlandes’ slechts de kroniek van een bedreigd gehucht. Vanuit een mondiaal perspectief heeft het geen zin zich af te vragen waar het culturele zwaartepunt van de wereld ligt, het ligt in wezen overal.
Zo is de wereldkunst de kunst van de wereld: de Chinese schilderkunst van de draak, de islamitische kunst van het kristal, de westerse kunst van de verbeelding … het is allemaal taal van de mensheid. Zo is de wereld van de religie onze confrontatie met het bestaansmysterie: natuurmystiek in China, transcendente mystiek in het boeddhisme, zuiver monotheïsme in de islam, universele liefde in het christendom.
De bijdrage van het Oosten bestaat vooral in de sacraliteit van de natuur in het taoïsme, en de zuivere mystiek van het boeddhisme: dit zijn lichtbundels die schijnen in onze westerse nacht. Want de westerse cultuur heeft precies in die domeinen haar gebreken. Dit betekent niet dat deze dimensies er niet voorkomen, maar ze leiden er een verkommerd bestaan. Als ik op mondiaal niveau wil leven met een wereldwijde blik van eerbied en liefde, dan moet ik de zwakke dimensies in mijn eigen leven uitbouwen. Meer kan ik niet doen, want de groei van een cultuur is een uiterst langzaam verlopend proces, maar ik kan een kei in de rivier verleggen. Eenmaal komt de tijd dat de wereldvrede van ons zal eisen dat wij meer ontwikkelen dan een legalistische tolerantie; want de splijtende krachten van de wereld zijn niet het fundamentalisme, maar evenzeer de logica van haat en wraak. De mechanismen van onderdrukking zullen zich handhaven zolang wij geloven in de valse stelling dat kennis recht geeft op macht. We mogen nooit uit het oog verliezen dat elke religie de taak heeft, niet de waarheid te verdedigen met de wapens in de vuist, maar de liefde te prediken vanuit de eigen diepe ontroerbaarheid door de noden van vele mensen.
Een Japanse spreuk zegt: ‘Het kan de berg niet schelen langs waar je hem beklimt’, alleen op het klimmen komt het aan. En wat is er natuurlijker dan dat iedereen opklimt vanuit het dal waarin hij geboren is? Als de verschillende culturen, religies en filosofieën elkaar dan ontmoeten op de top van de berg, zullen ze zich realiseren dat ze al altijd hetzelfde doel hebben nagestreefd.
‘Ego mundi civis esse cupio, ik verlang een burger van de wereld te zijn’, zei Erasmus. Laten we dat verlangen met hem delen. De wereld is echter geen abstractie, het is de levende mensheid : huid en haar kunnen verschillen, de kledij kan anders zijn, de taal vreemd en de godsdienst onbegrijpelijk … maar alle mensen hebben hetzelfde hart, vol hoop en dromen, vol lijden en pijn, vol liefde en verdriet, maar vanuit zovele ogen kijkt mij het Grote Mysterie aan: de mensheid is de God met duizend ogen.’
Oosterse filosofie, van Ulrich Libbrecht (pag.177-178)
Wij, Parthen en Meden en Elamieten, wij bewoners van Mesopotamië, Judea en Kappadocië, van Pontus en Azië, van Phrygië en Pamphylië, Egypte en de landstreken van Libië in de buurt van Cyrene, wij hier vertoevende Romeinen, wij Joden en Proselieten, Kretenzen en Arabieren: wij allen horen hen in onze eigen taal de grote daden van God verkondigen (Hand. 2, 9-11).
13-04-2010, 08:25:43
Universum, spiritualiteit en liefde
De geest is het verhevenste deel van de mens.
…
Als tegenwoordig van spiritualiteit wordt gesproken is het meestal om … het misschien voor het onbegrensde ontvankelijk deel van ons innerlijke leven aan te duiden.
….
We zijn eindige wezens die ontvankelijk zijn voor het oneindige. … Betrekkelijke wezens die ontvankelijk zijn voor het absolute. Die ontvankelijkheid is de geest zelf. De metafysica bestaat in het denken van die ontvankelijkheid; de spiritualiteit in het ervaren, toepassen en beleven ervan.
…
Het absolute is de wind, de geest het raam. … Zet de ramen open! Zet het ego open …
…
Als we het ‘absolute’ opvatten in de gewone betekenis van het woord, namelijk dat wat onafhankelijk van elke voorwaarde, elke betrekking en elk gezichtspunt bestaat – bijvoorbeeld de verzameling van alle voorwaarden (de natuur) en van alle betrekkingen (het universum), die ook de verzameling van alle mogelijke of werkelijke gezichtspunten (de waarheid) omvat -, valt nauwelijks in te zien hoe het bestaan van het absolute ontkend kan worden.
…
In zijn meest geprononceerde vorm raakt het geestelijke leven aan de mystiek.
…
In mystiek zit weliswaar mysterie, maar dat zijn slechts woorden en woorden bewijzen niets. In de wereld is het mysterie het grootst. In de geest, zodra deze zichzelf vragen stelt of afstand neemt van het gewone dagelijkse leven. Mysterie van wat? Mysterie van het zijn: mysterie van alles! Ook op dat punt heeft Wittgenstein de juiste woorden gevonden: ‘Niet hoe de wereld is, is het mystieke, maar dat zij is.’ Het is altijd weer de vraag naar het zijn. (Waarom is er eerder iets dan niets?), behalve dat het geen vraag meer is. Een antwoord? Ook niet. Maar een ervaring, een gewaarwording, een zwijgen. … ‘Van dat, waarover niet kan worden gesproken, moet men zwijgen’, schrijft Wittgenstein.
…
Stilte, tegenover de werkelijkheid, klinkt zuiverder. Stilte van de gewaarwording. Stilte van de aandacht (Simone Weil: ‘De absoluut zuivere aandacht is gebed’; maar het is tot niemand gericht en vraagt niets). Stilte van de contemplatie. Stilte van de werkelijkheid. Het is de geest van de haiku’s … Er is alleen nog maar het bewustzijn: er is alleen nog maar de waarheid. ‘Meditatie’, zei Krishnamurti, ‘is het zwijgen van het denken’.
…
We zijn in het Al, en dat valt, eindig of niet, aan alle kanten buiten ons: de grenzen van het Al, zo die bestaan, liggen definitief buiten ons bereik. Het omhult ons. Het bevat ons. Het stijgt boven ons uit. Een transcendentie? Nee, omdat we ons erin bevinden. Maar een onuitputtelijke, onbepaalde immanentie met zowel onzekere als onbereikbare grenzen. … Het is wat iedereen kan ervaren door ’s nachts naar de sterren te kijken. Er is een beetje aandacht en stilte voor nodig … We bevinden ons in het universum; we maken deel uit van het Al of van de natuur. En als we die immensiteit die ons bevat in ogenschouw nemen, worden we ons, door het verschil, het best bewust van onze eigen kleinheid … het ego wordt eindelijk op zijn plaats gezet … Het ik is een gevangenis … Hij beschrijft het als ‘een gevoel van onverbrekelijke eenheid met het grote Al en van deel uitmaken van het universum’. Op de manier van een golf of een waterdruppel in de oceaan … Meestal is het inderdaad slechts een gevoel. Maar het gebeurt wel eens dat het een ervaring is, een aangrijpende ervaring, dat wat de Amerikaanse psychologen tegenwoordig een ‘altered state of consciousness’ noemen, een veranderde bewustzijnstoestand. Ervaring van wat? Ervaring van de eenheid, zoals Swami Prajnanpad zegt: het is jezelf een met alles voelen.
…
De eeuwigheid is er nu. Ik ben erin. Ze is rondom mij in de schittering van de zon. Ik ben erin zoals de vlinder die in de van licht verzadigde lucht zweeft. … De mysticus is gevoelig voor een innerlijk licht ..
‘Ik zag niets nieuws, maar ik zal alle gebruikelijke dingen in een nieuw en wonderbaarlijk licht, in dat wat, denk ik, het ware licht is. Ik nam van het leven in zijn totaliteit de buitensporige pracht en de blijheid waar, die al mijn pogingen ze te beschrijven tartten. Ieder menselijk wezen dat over de veranda liep, elke mus in zijn vlucht, elke in de wind trillende twijg, was integrerend deel van het geheel, als gevat in die tomeloze extase van blijheid, betekenis en levensroes. Ik zag dat die schoonheid overal aanwezig was … Ten minste één keer zal ik in de grauwheid van mijn levensdagen in het hart van de werkelijkheid hebben gekeken, getuige van de waarheid zijn geweest.’ (Margaret Montague)
…
De mystieke ervaring wordt door een bepaald aantal opschortingen of uitschakelingen gekenmerkt.
1. Het mysterie en de evidentie – alles is nieuw.
Opschorting van de vertrouwdheid, de banaliteit, de herhaling… Het is alsof alles opnieuw nieuw, bijzonder, vreemd, verbazingwekkend is, natuurlijk niet irrationeel, maar onverklaarbaar en onbegrijpelijk, als het ware voorbij elke rede (de rede maakt er deel van uit; hoe zou ze het kunnen omvatten?).
2. Geen vragen
Opschorting van de vraagstellingen, van de vragen, van de problemen
3. Volheid
Opschorten van gemis. … Gewoonlijk brengen we onze tijd door met achter iets aan te rennen wat we niet hebben, wat we missen, wat we zouden willen verkrijgen of bezitten … We leven niet, zal Pascal in navolging van Seneca zeggen, we hopen te leven … Maar er zijn – soms, zelden – ogenblikken van genade, waarin je niet langer wat dan ook begeert behalve dat wat is (het is geen hoop meer maar liefde) of dat wat je doet (het is geen hoop meer maar wil), momenten waarop niets je ontbreekt, waarin er niets meer te hopen is, niets meer om naar terug te verlangen, waarin het probleem van het bezitten zich niet meer voordoet (er is geen hebben meer, er is allen maar het zijn en het handelen), en het is wat ik de volheid noem. … Wie van ons heeft nooit een ogenblik van volheid gekend? … als je sport beoefent (het wonder van de ‘tweede adem’: als er alleen nog maar het zuivere vermogen om hard te lopen is), of als je een kunstwerk van doen hebt (wat een volheid, soms, als je naar Mozart luistert!) of als je een schitterend landschap ziet (wie zou de Alpen of de oceaan willen bezitten?) of eenvoudiger, rustiger, tijdens een wandeling of een voettocht … U loopt buiten. U zit lekker in uw vel. Het was begonnen als een afleiding of als een oefening: een paar uurtjes vullen, een paar grammetjes kwijtraken … Vervolgens is het iets anders geworden. Het is als een subtieler, ingrijpender en verhevener plezier. Een avontuur, maar een innerlijk avontuur. Een ervaring, maar een spirituele ervaring. Vergeten de overtollige kilo’s. Vergeten de verveling of de angst. U hebt geen doel meer, u hebt het al bereikt, laten we zeggen dat u het voortdurend , bij elke stap, bereikt: u loopt.
4. Eenvoud
Opschorting van de innerlijke dualiteit, van de voorstelling (in de dubbele betekenis: idee en schouwspel), van de hele komedie van het mij: afschaffing van het ego. Het is wat ik de eenvoud noem. U doet niet meer alsof u bent wat u bent, noch iets anders … Er is nog slechts het bewustzijn. … Er is nog slechts het handelen (het lichaam in act). … U leeft, u voelt, u handelt. Er is slechts een ‘stroom van waarnemingen’, zou Hume zeggen, slechts een handelen, maar zonder acteur, slechts een leven maar zonder ander subject dan het leven zelf. Er is slechts een ervaring, zou Wittgenstein zeggen (‘Elke ervaring is van de wereld en heeft geen subject nodig’). Het is wat de boeddhisten het anatman noemen (geen ik, geen zich: alleen maar een proces zonder subject en doel), …
Eenvoud van aandacht. ‘Als u in een activiteit verdiept bent, welke dan ook, voelt u dan enigerlei ego?’ vraagt Prajnanpad. ‘Nee, er is geen scheiding meer’. Er is immers alleen maar activiteit.
5. Eenheid
Opschorting van de dualiteit, dus ook en opnieuw van het ego: er is alleen nog maar alles, en de eenheid van alles.
6. Stilte
Dezelfde spirituele ervaring schakelt ook de taal uit, het betoog, de rede. Anders zou er geen eenheid zijn. We zijn slechts door het denken – door onszelf – van alles gescheiden. Laat het ego los, stop met denken: het al blijft. … Opschorting van de monologue intérieur, van het op argumenten en concepten berustende denken. … Ik hoef niet verduidelijken dat die opschorting van de rede niets irrationeels heeft … De stilte is alles wat er rest als je zwijgt – dat wil zeggen alles.
7. De eeuwigheid
Er is iets wat nog verbazingwekkender, nog sterker is. Wat zich in de ervaring waarvan ik spreek aandient is ook, een misschien vooral, de opschorting van de tijd, of liever van dat wat we gewoonlijk als tijd beschouwen. … Het heden is er, en er is niets anders. Het verdwijnt nooit: het gaat door. Het verandert voortdurend; dat betekent dus dat het niet ophoudt. Alles is heden: het heden is alles. Alles is waar. Alles is eeuwig, hier en nu eeuwig! Dat was gezien door Spinoza, wiens verbazingwekkende uitspraak ik al heb geciteerd: ‘We voelen en ervaren dat we eeuwig zijn.’ Dat was door Wittgenstein gezien: ‘Als je onder eeuwigheid niet oneindige tijdsduur, maar ontijdelijkheid verstaat, dan leeft hij eeuwig die in het heden leeft.’ Is het dan verbazingwekkend dat het begrip dood hem onverschillig laat? Hij is al gered … Hoe zou de eeuwigheid nog toekomstig kunnen zijn? Hoe zouden we die kunnen verwachten of bereiken? We zijn er immers al. Eeuwigheid van het heden: tegenwoordigheid van de eeuwigheid. … Zolang je een verschil maakt tussen de eeuwigheid en de tijd, ben je in de tijd. Zolang je een verschil maakt tussen het absolute en het betrekkelijke, ben je in het betrekkelijke.
8. Sereniteit
Hoe zouden we niet angstig kunnen zijn? Het is de prijs die we voor het Niet, de toekomstigheid en het ego moeten betalen. Maar als het Niet niet bestaat? Als er geen ego is? Als er alleen maar het heden is? Dan rest de sereniteit, die het zijn-in-het-heden van het bewustzijn en van alles is. Carpe diem? … Carpe aeternitatem zou juister zijn – behalve dat er niets te plukken en alles te beschouwen valt. … Sereniteit is geen ledigheid; het is handelen zonder vrees, dus ook zonder verwachting. Waarom niet? Het is niet de hoop die tot handelen aanzet, het is de wil. Het is niet de hoop die het willen oproept; het is het verlangen en de liefde. We komen niet weg uit de werkelijkheid. We komen niet weg uit het heden. Het is de geest van de gevechtssporten. Degene die op de overwinning hoopt, is als verslagen (ten minste door de vrees voor de nederlaag). Alleen degene die op niets hoopt is vrij van vrees. Daardoor is hij moeilijk te verslaan en onmogelijk te onderwerpen. Men kan hem van zijn overwinning beroven, niet van zijn strijd. Het handelen maakt deel uit van de werkelijkheid, die door het handelen verandert, zoals de golf deel uitmaakt van de oceaan. Het gaat er niet om van het handelen af te zien. Het komt erop aan sereen te handelen. … Het is wat ik het geluk in act noem, dat niets anders is dan de act zelf als geluk. Op wat zou degene kunnen hopen die in het heden leeft en wie het aan niets ontbreekt? Wat zou hij kunnen vrezen? De werkelijkheid (waarvan hij deel uitmaakt) is voor hem voldoende en bevredigt hem volledig.
9. Aanvaarding
Dat wat wordt beleefd, in die ervaring die ik probeer te beschrijven, is ook de opschorting van de waardeoordelen, het tussen haakjes zetten van de idealen en de normen, bijvoorbeeld het mooie en het lelijke, het goede en het slechte, het rechtvaardige en het onrechtvaardige. … Wijsheid van de aanvaarding, zegt Prajnanpad. ‘No denial’: afwijzing noch ontkenning. … Het komt erop aan tegen alles wat is, tegen alles wat er gebeurt ja te zeggen. Maar het is het ja van de aanvaarding (alles is waar, alles is werkelijk), niet van de instemming (‘alles is goed’) … er is slechts de eeuwige noodzakelijkheid van het worden … Oordelen is vergelijken; en zeker, dat moeten we in het gewone leven vaak doen. Het is de grondslag van de moraal. … Het is het tegenovergestelde van een nihilisme. Het gaat er niet om de moraal af te schaffen, maar vast te stellen dat de moraal slechts menselijk is, dat hij onze moraal is, en niet die van het universum of van het absolute. …Maar haar lijden en haar dood zouden dat wat ze heeft ervaren niet tenietdoen, dat wat ze ‘aanvaarding’, ‘instemming’ en ‘begrip’ noemt, en wat op liefde lijkt.
10. Onafhankelijkheid
Aanvaarding en bevrijding gaan samen …
Maar wat mij van het lezen van de Bijbel is bijgebleven is ….wat hij over mens en het leven hier op aarde zegt. Denk aan de barmhartige Samaritaan … Die was geen jood , die was geen christen. Van zijn eventuele geloof en van zijn verhouding tot de dood is niets bekend. Hij is gewoon de naaste van zijn naaste: hij legt mededogen en naastenliefde aan de dag. En hem, niet een priester of een leviet, stelt Jezus ons uitdrukkelijk ten voorbeeld. Er is mij van bijgebleven dat wat de waarde van een mensenleven uitmaakt niet is dat de persoon in kwestie al dan niet God en in een leven na de dood gelooft. ….wat de waarde van een mensenleven uitmaakt is niet het geloof, niet de hoop, het is de hoeveelheid liefde, compassie en rechtvaardigheid waartoe we in staat zijn! Denk eens aan het loflied op de naastenliefde in de Eerste Brief aan die van Korinthe. Het is het heel mooie geschrift waarin Paulus spreekt van wat later de drie theologale deugden genoemd zullen worden, geloof, hoop en naastenliefde. De grootste van de drie, legt Paulus uit, is de liefde. Ik kan een gave voor talen en voor profetieën hebben, een geloof dat bergen kan verzetten, als ik de liefde niet heb, ben ik niets. Vervolgens zegt Paulus nog in het kort: al het overige zal voorbijgaan, alleen ‘de liefde zal niet voorbijgaan’.
André Comte-Sponville, De geest van het atheïsme
Recherche de la vérité bouddhiste
La vie est dhukka, dit le Bouddha. L’origine de la dhukka est la soif, c’est-à-dire le désir. Il existe un moyen de supprimer la dhukka … C’est la cessation complète de cette soif en la délaissant, en y renonçant, en s’en libérant, en s’en débarrassant. Cela ne signifie évidemment pas la fin objective de la vieillesse, de la maladie, des malheurs, de la mort, mais la capacité que peut acquérir l’individu de les observer comme des éléments extérieurs qui ne sont plus source de violence émotionnelle. Il ne s’agit pas de les nier, mais de s’en détacher dans une distance salutaire de soi à soi.
…
Le Bouddha a fait de la méditation la voie d’accès privilégiée à la connaissance de la vraie nature des choses et au nirvana. … Elle est … une mise en condition de l’esprit, une manière de le ‘calmer’ face aux perturbations extérieures et intérieures. Elle ne consiste pas à chasser les pensées qui jaillissent en soi, mais à les observer de manière détachée, dans un état de calme mental, pour aller au-delà de leurs apparences et avoir ainsi directement la vision profonde de tout ce qui existe. Il s’agit d’appréhender, ou plutôt d’expérimenter au plus profond de soi, la non-permanence de toute chose et de toute sensation. … Il leur rappelle la nécessité de rester ‘plein d’attention et d’énergie’ …
1. L’attention au corps. …
a. la respiration
b. la conscience du corps
c. la position de son corps
d. contemplation et la claire compréhension de ce qui l’entoure directement (sa robe, son bol …)
e. il considère son corps ‘de la plante des pieds jusqu’au sommet de la tête
2. conscience aux sensations
a. prendre conscience des sensations agréables et dégagréables
3. contemplation de l’esprit (désirs, passions, illusions …
4. contemplation des objets mentaux : les désirs des sens, la malveillance, le remords, le doute … ainsi que les formes, les sensations, les odeurs, les goûts, les sons.
Recherche de la vérité chrétien
Jesus ne prétend pas avoir découvert cette vérité par le raisonnement, pas plus qu’il n’entend la transmettre par un enseignement rationnel. Contrairement aussi au Bouddha, il ne prétend pas avoir découvert cette vérité à travers une longue pratique introspective. … Il le ‘révèle’, il en témoigne par sa propre présence. … Quelle est la vérité ultime que Jésus entend révéler ? Elle tient en trois mots : Dieu est amour….. Amour est le nom propre de Dieu, ‘son essence’ … Dès lors, tout doit être mesuré, apprécié, discerné à l’aune de l’amour. … La vérité ne réside pas, dit-il, dans le formalisme de la Loi, dans le respect intangible des règles de pureté ou dans celles du shabbat.
….
Va vers toi-même et deviens libre.
Le Bouddha, Socrate et Jésus s’accordent donc pour affirmer que l’homme ne naît pas libre, qu’il le devient. …
Apprends à aimer
L’amour christique
L’amour dont il parle, l’agapè, se calque sur le modèle divin : c’est un amour de pure bienveillance. L’amour christique n’est plus un sentiment naturel ni un sentiment partagé, il devient véritablement un commandement universel qui nous enjoint d’aimer tout être humain comme Dieu l’aime…. Puis André Comte-Sponville montre que l’amour du prochain … est un ‘idéal’ auquel il faut tendre, un idéal de sainteté qui guide et éclaire. … A l’aune de cet amour, l’enseignement du Christ apparaît dans sa singularité : l’acte de d’adoration explicite n’est pas nécessaire pour que l’esprit humain soit en liaison avec Dieu, pour qu’il soit mû par l’Esprit qui ‘souffle ou il veut’. Tout homme qui agit de manière vraie et aimante est relié à Dieu, source de toute bonté. …A l’inverse, l’absence de religion n’empêchera pas un homme d’être vrai, juste et bon. Le message du Christ valide cette observation universelle en lui donnant un fondement théologique : de manière ultime, adorer Dieu, c’est aimer son prochain. … ‘En vérité je vous le dis, dans la mesure ou vous l’avez fait à l’un de ces plus petits de mes frères, c’est à moi que vous l’avez fait (Matthieu, 25, 34-40)
La compassion bouddhiste
Cette compassion – karuna en sanskrit – se définit comme une infinie bonté, une capacité à vivre la souffrance d’autrui et à lui tendre la main pour l’aider à sortir du cycle du samsara (dans la version Mahayana du Bouddhisme). … L’une des conséquences qui découlent de la pensée du Bouddha est un profond respect pour les animaux et la nature dans sa totalité. … Cette compassion est décrite comme un sentiment de profonde empathie….le point de départ du processus qui le conduira à son Eveil.
Frédéric Lenoir, Socrate, Jésus, Bouddha, Trois maîtres de vie
Herman De Dijn schreef een boek over de filosoof Baruch Spinoza (1632-1677). Een leeswijzer voor wie zich wil wagen aan het gedachtegoed van de filosoof.
Het heelal kent geen doelgerichtheid. Het is gewoon wat het is. Wij zijn niet gewild in dat heelal. De werkelijkheid waarvan wij deel uitmaken, wordt door ijzeren wetmatigheid bestuurd. Voor wie er nog aan zou twijfelen: er bestaat geen persoonlijke god, en evenmin persoonlijke onsterfelijkheid.
Dit inzien, aanvaarden en daarin rust vinden is ons enige heil. Ook al is dat illusieloze heil voor weinigen weggelegd. Voor die weinigen leidt de ontluistering tot een nieuwe luister. Zij vinden door de totale onttovering heen een nieuwe betovering. Die bestaat uit een liefde tot God die samenhangt met het begrijpen van God: amor intellectualis Dei.
Als u nu nog verder leest, dan wil u meer weten over de man die in de zeventiende eeuw in Nederland dit vreemde, provocerende wereldbeeld ontvouwde, lenzen sleep om in zijn levensonderhoud te voorzien en zich dood hoestte voor hij vijfenveertig werd. Hij leefde voorzichtig en dacht gevaarlijk.
Zelden is in de westerse wijsbegeerte zo'n samenhangende poging ondernomen om alles te denken in één verband, om alles te duiden en te begrijpen als deel uitmakend van één werkelijkheid.
Spinoza noemde die werkelijkheid God of Natuur: het was voor hem de oergrond waaruit alles voortkomt. Die oergrond kan ons niet beminnen. Dan zou het geen oergrond zijn. Dan zou God God niet zijn. Alhoewel God zich noodzakelijk uitdrukt in een wereld van dingen, behoort die wereld niet tot het wezen van God. De dingen kunnen niet zonder God, hun grond. Maar de grond heeft de dingen niet nodig om te bestaan.
Die God bezit oneindig veel ‘attributen' waarvan wij er alleen twee kennen: denken en uitgebreidheid. Ook mijn lichaam en mijn geest zijn een uitdrukking van God, een verschijningswijze, een modus: ik behoor tot God, maar ik ben God niet. Ik ben God in de mate dat hij zich heeft ontvouwd in een verschijningswijze: Deus quatenus modificatus.
Heil
Er zijn drie vormen van kennis: de eerste soort ontstaat in de imaginatio, de verbeelding. Ze is ontoereikend, maar wel nodig voor het hebben van ideeën. Kennis van de tweede soort, rationele kennis, is wel adequaat. Begrijpen bijvoorbeeld dat een lijn lengte is zonder breedte (de definitie van Euclides) is een voorbeeld daarvan.
De hoogste vorm van weten is de intuïtieve kennis (scientia intuitiva). Deze kennis is niet tegengesteld aan rationele kennis, maar overstijgt ze. Ze bestaat uit het juiste inzicht in God, in de volledige werkelijkheid. Ze brengt geen nieuwe informatie aan. Het gaat eerder om een ervaring, een verwondering die een eindpunt is, die niet meer leidt tot verder vragen en verder zoeken. Deze kennis overkomt de wijze mens, die zichzelf in zijn nietigheid (als eindig, doelloos wezen) en grootsheid (als deel van een oneindige werkelijkheid) ten volle aanvaardt.
Een tweede weg die naar het heil leidt, is die van de uitgezuiverde religie, het joods-christelijk geloof. Voor velen biedt dat de basis voor een goed, dus heilvol leven waarin rechtvaardigheid en naastenliefde centraal staan. Religie heeft voor Spinoza meer te maken met een manier van leven dan met waarheid. De kerken moeten onderworpen zijn aan de staat, maar hebben zeker een functie te vervullen. Zo kunnen nederigheid en berouw, die de wijze als ondeugden afwijst, zeer nuttig zijn voor een samenleving. Religie is nu eenmaal een sociale realiteit met impact op de politiek.
Raadselachtig
De Spinozakenner Herman De Dijn heeft op zijn emeritaat gewacht om ons dit boek te geven dat bestemd is als een leeswijzer voor het lezen van Spinoza zelf. Het is de vrucht van jaren omgang met de filosoof. Het is geen makkelijk boek. Het is compact en toch helder geschreven. Het laat het raadselachtige van dit denken overeind. Het toont de actualiteit en de relevantie ervan. Het is zo een boek dat jonge vorsers niet meer kunnen of willen schrijven, omdat het hen in de ratrace van hun academische carrière niets oplevert.
Maar ik geef toe dat je ook jaren nodig hebt om het te kunnen schrijven. Ik heb het hier niet samengevat, maar gepoogd enkele noties eruit over te brengen. Als ze u naar Spinoza zelf brengen, dan is dit hoekje in de krant nuttig geweest.
« Gevaarlijk denken », Luc Devoldere in DS 19/4/10
Het onmogelijke mogelijk maken
De Duitser Peter Sloterdijk is een van de meest gelezen filosofen van onze tijd. …. In het Duits verscheen alweer een nieuw geladen en krachtig werk: Du musst dein Leben ändern. Daarover praatte Jean-Pierre Rondas (Klara) met de schrijver-filosoof. …. Sloterdijk is eerder een antimonotheïst dan een atheïst, en hij heeft geen hoge pet op van wat hij de antichristelijke ‘bigotterie’ van Richard Dawkins en Daniel Dennett noemt. Ook in dit gesprek wil hij het christendom overstijgen door een wereldsysteem dat wel een andere naam moet hebben maar dat van dit christendom toch ook de wezenskenmerken moet behouden.
De titel Du musst dein Leben ändern is het begin van Rainer Maria Rilkes bundel uit 1908, Nieuwe Gedichten. Het andere deel.
“Ik liet mijn boek beginnen met het sonnet van Rilke Archaischer Torso Apollos, omdat die tekst goed laat zien hoe zijn – overigens beroemde – laatste zin ontstaat, namelijk uit de ontmoeting van de kunstenaar met een beeldend kunstwerk. Er wordt verteld dat Rilke, toen hij in Meudon woonde en daar werkte als privésecretaris van de grote beeldhouwer Auguste Rodin, nu en dan de verzameling van oudheden in het Louvre bezocht, en dat hij bij een van die bezoeken op een preklassiek of misschien wel klassiek Grieks beeld stootte, waarvan de oudheidkundigen aldaar meenden dat het om een Apollobeeld ging. Het had geen kop meer, geen armen of benen, geen genitaliën: het was dus in dat opzicht een perfecte torso. Bij Rodin leerde Rilke torso’s te beschouwen als kunstwerken op zich, niet zomaar als verminkte kunstwerken, maar veeleer als beelden met een bijzondere volmaaktheid. Men kijkt ernaar, niet met een gevoel van hoe jammer dat de kop of de ledematen ontbreken, maar met de bereidheid zich ook door zo’n schijnbaar verminkt kunstwerk een boodschap te laten overbrengen.”
De Apollo of de Dionysus kijkt namelijk terug, ook wanneer hij slechts een torso is zonder ogen.
“Inderdaad, hij heeft geen ogen nodig om terug te kijken, omdat het hele oppervlak van dat godenbeeld een en al oog is. Het heeft jou scherper in het vizier dan jij kan kijken. Wie ernaar kijkt wordt automatisch zelf geconfronteerd met een ontzettend sterke terugblik. Juist die ervaring verwoordt Rilke in zijn voorlaatste vers: ‘geen plek aan hem die jou niet ziet’. Maar het beeld ziet niet alleen, het hoort en spreekt ook. De beschouwer hoort een stem die van de steen uitgaat en die zegt: ‘je moet je leven veranderen’. Rilke laat het kunstwerk dus spreken, wat niet zo uitzonderlijk was rond de eeuwwende om 1900, toen de bourgeoisie nog intact was en het haar nog lukte zoiets als een volmaakte transformatie van de religie in kunst te volbrengen. In die ‘kunstreligie’ had de kunst zelf een verheven, ‘sublieme’ boodschap, die tegelijkertijd bedreigend was. Verheven is immers datgene wat het recht heeft jou te herinneren aan je sterfelijkheid of nakende dood.”
Je moet je leven veranderen, dat is zo’n herinnering.
“Het is een herinnering aan je diepste innerlijke gesteldheid, want mens zijn betekent altijd in het besef te leven dat men nog niet op zijn hoogtepunt staat. Dat is de idee waaraan in de kunstreligie en in elke vorm van verheven communicatie gestalte wordt gegeven, namelijk: er bestaat altijd iets waardoor ik overtroffen word, iets wat een ontzettende hoogte opwerpt wat mezelf tot een heel klein wezen reduceert. Tegenover dat verhevene reageerde de burger met wat Sigmund Freud het ‘oceanische gevoel’ noemde. De hele negentiende eeuw door heeft die cultureel aangelegde burger zich in dat oceanische gevoel door middel van kunstwerken geoefend. Tenslotte leidde dat ertoe dat een zenuwzieke zoals Rilke bij de ontmoeting met een Grieks godenbeeld het gevoel kon hebben dat het kunstwerk tot hem sprak: ‘je moet je leven veranderen’.”
Wat voor ‘moeten’ is dat?
“Het is een absolute imperatief waartegen geen verzet mogelijk is, omdat het bevel zowel vanbinnen als vanbuiten komt. In de veronderstelling dat de splitsing tussen buiten en binnen nog bestond, zou het kunstwerk alleen maar kunnen zeggen: ‘je zou je leven moeten veranderen’, en de ontvanger zou dan antwoorden: ‘misschien wel, maar ik heb er geen zin in’. Hier gaat het om een hoger, geïntensifieerd moeten dat met de eigen wil samengesmolten is. Ik kan mij er niet meer van onderscheiden, van dit vanbuiten komende moeten. Dit verlangen is zo intens dat het inderdaad volledig vanbinnen komt. Het komt neer op een onvoorwaardelijk verlangen deel te hebben aan een volmaaktheid, en dat precies is het grote begeren van de kunstreligie. Als me gezegd wordt ‘je moet!’, dan antwoordt in mij, automatisch en bijna gelijktijdig, een stem die zegt: ‘ja, ik wil!’
We kunnen dat mooi zien in de huidige situatie, waar de absolute imperatief Amerikaans en politiek is geworden. Anderhalf jaar geleden, toen Barack Obama zijn verkiezingscampagne opende, namen we in Europa met stijgende verbazing waar dat zich daar miljoenen mensen verzamelden rond een slogan die hier totaal onvoorstelbaar is: ‘Yes, we can!’ In mijn oren klinkt dat als het Amerikaanse antwoord op de absolute imperatief. Die mensen wachten niet tot iemand van buitenaf hen zegt dat ze moeten, maar ze merken vanzelf dat het zo niet verder kan. Het betere deel van de natie begreep dat een voortzetting van de politiek van George W. Bush voor het hele land en de hele wereld een morele en politieke catastrofe zou betekenen, en omdat ze daarvan doordrongen waren, verzamelden ze zich rond die slogan.”
Zitten we in een nieuw tijdsgewricht?
“In het huidige levensgevoel zit een element waarvan ik geloof dat het wijdverbreid is en dat het in de individuele levensgevoelens van bijna alle mensen is doorgedrongen, meer dan in 1914, meer dan in 1945, en meer dan in 1968. Ook toen ging het telkens om een tijdsgewricht waarin het gevoel overheerste dat er iets moest veranderen. Vandaag is dat gevoel nog pregnanter: er moet iets veranderen, zo kan de loop der dingen niet doorgaan. Dat innerlijke gevoel, dat het zo niet verder kan, verbindt zich met het appel ‘jij moet je leven veranderen’ – ofschoon het niet evident is dat jij toevallig de juiste persoon bent voor een verandering.
‘Je moet je leven veranderen’ betekent vooral dat de absolute imperatief van onze tijd tot je spreekt en je confronteert met een sublieme ethische wet. Dat is doorslaggevend. Het gaat niet om een privézaak. Net zoals de monnik aan zee op het schilderij van Caspar David Friedrich staan we aan de oceaan van de ecologische catastrofe en we kijken uit op een wereld die vroeg of laat ons en onze medemensen zal verzwelgen als we onze modus vivendi niet wijzigen. Dus in die imperatief steekt ook een element van dreiging, datgene wat de donkere kant van de religies in beweging zet. Maar nog belangrijker is het element van overbelasting, van overvraging, wat maakt dat we onze imperatief beter formuleren als ‘je moet van nu af aan iets doen, wat je eigenlijk niet kan’. Dat is ook het onderscheid tussen God en duivel, want God is diegene die altijd iets volkomen onmogelijks van je verlangt, terwijl de duivel een pedagoog is die de mensen altijd exact daar afhaalt, waar ze toevallig zijn beland.”
Aan die eisen kan je nooit beantwoorden, je schiet altijd tekort.
“Altijd! SØren Kierkegaard die het onderscheid tussen ethiek en religie juist aan dat criterium ophing, zei dat ethische eisen in de regel in een vervulbare vorm zijn geformuleerd, terwijl het voor religies typisch is dat ze de mensen met absurde eisen confronteren. We moeten wennen aan de gedachte dat we tegenover God altijd en per definitie ongelijk hebben, terwijl we ons toch moeten verantwoorden. Dat is nu eenmaal de vorm van de absurde overvraging, die toch onvoorwaardelijk wordt gehandhaafd.”
“Ik stel dan ook voor dat we het onderscheid dat Kierkegaard maakt tussen het ethische en het religieuze opheffen, doordat we het ethische zelf ‘absurd’ en buitensporig verklaren. We moeten het onderscheid tussen het religieuze en het ethische ongedaan maken, en aan het ethische zelf alle eigenschappen toekennen die voorheen bij de religie hoorden. Alleen zo kunnen we de nieuwe vorm van de absolute imperatief begrijpen. Als we van de ethiek maar een voldoende verheven opvatting hebben, kan de noodzakelijke religieuze absurditeit er in vervat worden. Want als ik zeg dat je je leven moet veranderen, dan eis ik van de mens iets wat hij eigenlijk niet kan. Om het te kunnen, zou hij een nieuwe mens moeten worden die doet waartoe de oude mens niet in staat was.”
Die verticaliteit werd in de loop van de geschiedenis op verschillende wijzen uitgedrukt zoals met de wapenspreuk ‘Plus est en vous’ of met Goethes verzekering dat ‘Wer immer strebend sich bemüht, den können wir erlösen’.
“Dat is dat mooie vers aan het einde van de Faust, dat door een engelenkoor geïntoneerd wordt, maar dat zelf een ‘secularisaat’ is van een duizend-, zelfs tweeduizendjarige geschiedenis van religieuze hoogspanning. Je mag niet vergeten dat het christendom de absurde religie par excellence is geweest, niet alleen met het geloof – ‘credo quia absurdum’ – maar vooral met zijn ethische imperatief. Die luidt: bemin je naaste zoals jezelf – een eis waarbij elk verstandig mens de zaal gillend zou moeten verlaten. Het christendom slaagde er merkwaardigerwijs tweeduizend jaar lang in de mensen in de zaal, in de kerk te houden. Wat die eis nog buitenissiger tot uitdrukking brengt, is dat de christenmens diegene is die een leven leidt dat in zijn uiterste consequentie een nabootsing – imitatio Christi – van de Godmens wil zijn. ”
Religies zijn dus een soort spirituele oefensystemen die tot doel hebben het individu geestelijk te ontwikkelen met behulp van ascese.
“Inderdaad. Met die formule treffen we de kern van de zaak. De oefening is de vorm waarin het onmogelijke in het mensenleven vaste voet krijgt. Het gaat er niet om dat men iets wat men makkelijk kan beter leert, maar wel dat iets wat in de grond niet mogelijk is, toch mogelijk wordt gemaakt. Meditatie is zo’n discipline die als doelstelling heeft het onmogelijke mogelijk te maken, in dit geval de individuatie – de insluiting van het individu in zijn eigen persoonlijkheid – weer op te heffen, om het individu als het ware terug te veranderen in het goddelijke vuur. Zolang ik individu ben, ben ik een stuk ijs dat van de goddelijke hitte gescheiden is, en zodra ik ophoud dat individu te zijn, versmelt ik met het algemene vuur en word ik een deel van het oervuur dat aan het fundament van de wereld laait. Dat zijn denkfiguren of retorische figuren waarmee de klassieke mystici probeerden de individuen te betrekken bij zo’n spel met het onmogelijke.”
Maar vandaag staan andere dingen op het spel.
“De absolute imperatief van onze tijd zegt zoals alle andere vroegere imperatieven dat je je leven moet veranderen, maar de implicatie is nu dat je een levensvorm moet vinden die verenigbaar is met de overleving van de mensensoort op deze aarde in een langer perspectief. Dat begint met mezelf te begrijpen als een wezen dat ik eigenlijk niet wil zijn, namelijk als tijdgenoot van zeven miljard andere mensen. Dat gedacht is zo schrikwekkend dat men ze ten enenmale nauwelijks kan denken. Ik zou zelfs beweren dat de christelijke eis een leven te leiden dat zoveel mogelijk gelijkvormig is met het leven van de Godmens niet veeleisender is dan de eis om een kosmopolitisch leven te leiden dat gebaseerd is op het inzicht dat we zeven miljard medeburgers hebben. Die twee proposities zijn, wat hun buitenissige inhoud betreft, aan elkaar gewaagd. Ze zijn even onmogelijk en daarom even verheven, even onontbeerlijk, en beide hebben dezelfde geestverruimende energie. Ze hebben de kracht in zich uit de mens iets te maken wat hij voordien niet was.”
En dat moet de mens oefenen?
“Zodra die imperatief op hem heeft ingewerkt, zodra hij hem echt heeft begrepen, zodra hij volledig doordrongen is van de evidentie van dit nieuwe onmogelijke dat mogelijk moet worden gemaakt, moet de mens proberen een medium te worden voor de overgang van het onmogelijke naar het mogelijke: dat is het nieuwe oefenfront. De stem die nu zegt dat we ons leven moeten veranderen, eist tegelijkertijd zoiets als de creatie van een wereldkliniek. We hebben behoefte aan een klinisch universalisme, want de aarde is ziek. Wie ze ziek maakte, is niet op elk punt duidelijk, maar alles bij elkaar weten we dat wij het waren. De aarde heeft aids opgedaan door onveilige seks met de mens. Nu moeten wij een wereldkliniek bouwen waarin we het immuunsysteem van de aarde herstellen. En dat kan alleen als we weer geocentrici worden. We moeten het gebaar herhalen dat Nietzsche zijn dolleman in Zarathustra liet voordoen: we moeten de aarde weer loskoppelen van de zon, de copernicaanse wending ongedaan maken, en de aarde weer in het middelpunt plaatsen. Dit is niets minder dan een contrarevolutie.”
(Interview Peter Sloterdijk in Tertio nr 483)
Voilà, entre bien d'autres, des critères inspirés par le principe de la coopératin commen fondement d'un paradigme unificateur préparant l'avènement de la plus formidable évolution à laquelle nous aspirons: celle de l'insurrection des consciences.... On ne mesure pas assez la puissance extraordinaire de la bienveillance. ....
Le cercle se resserre inexorablement: les causes de ces tragédies sont en chacun de nous. ... Par contrel, l'acceptation de cette réalité enclenche un examen, une introspection destinés à nous révéler à nous mêmes, nécessité impérieuse de la connaissance de soi. C'est alors qu'il devient évident que le changement de soit préexiste au changement de la société. ... "Connais toi toi-même" comme facteur essentiel pour que l'évolution positive du genre humain puisse avoir lieu.
Jean Marie Pelt en Pierre Rahbi in 'Le monde a-t-il un sens?' p 128
De ervaring in Thailand is intens (tot zeer intens) geweest. Ik kan nog niet alles verwerken en een plaats geven, maar het minste wat ik kan zeggen is dat dit geen gewone vakantie is geweest. Het was om te beginnen geen 'rust-vakantie'. Het was in zekere zin 'werken' en 'leven' maar op een andere manier en in een andere omgeving. Misschien is het dat dat ook mijn innerlijk leven aangezwengeld heeft. Er is ook het gevoel dat je met deze ervaring niet zomaar klaar bent en terug het gewone leven op dezelfde manier verder zet.
Zo heb je ervaren dat het mogelijk is om met hart en ziel voor één iets te gaan …
Zo heb je ervaren dat vrijheid is dat je kunt zijn in plaats van te moeten zijn
Zo heb je ervaren dat het mogelijk is om je kennis en ervaring ten dienste te stellen en nog uit te breiden …
Zo heb je ervaren dat het mogelijk is betrokken te zijn op een wijze dat je het nooit gedaan hebt …
Zo heb je ervaren dat wij alle mensen veel gemeenschappeljk hebben, onze dromen, onze verzuchtingen …
Zo heb je ervaren dat we teveel met onze neus op onze problemen zitten en best eens wat afstand doen
Zo heb je diepgang, perspectieven leren ervaren die je denken en oordelen kunnen beïnvloeden :
- is er wel sprake van een ik/wij tegenover zij of zijn we niet eerder allen samen mensen met dezelfde drijfveren, dromen en beperktheden ?
- wat hebben zij dat wij niet hebben : hardere struggle for life, onvrijheid, maar ook ‘don’t worry’, tijd, blijheid.
Zo heb je ervaren dat je spirituele leven kan groeien (door de confrontatie met het boeddhisme, de mogelijkheid om met wat afstand de zaken te bekijken, de lectuur ?). Als je kritische geest wat wijkt, komt er ruimte voor de spiritualiteit. Zelfs atheïsten beseffen dat de almacht van de ratio zijn grenzen heeft en de tijd is aangebroken om een andere zijde van de menselijke geest aan te spreken. Er is naast harde kennis en ratio, ook plaats voor ervaring en irrationaliteit. De mystiek en meditatie (het Boeddhisme is op dit vlak heel sterk) zouden methodes kunnen zijn die deze evolutie helpen. Het universele van de (kleine) mens, zijn verbondenheid … kunnen blijkbaar hierin ‘voelbaar’ (niet kenbaar) worden. Deze irrationele kant van de mens is niet gelijk aan een geloof in God. Wie zegt echter dat God niet in de liefde huist die een mysticus ervaart ? Waarom spreekt zelfs een atheïst van de ervaring van licht en liefde in een mystieke ervaring ? Mijn kritisch verstand is echter te beperkt en te klein om hiervan een absolute doorleefde ‘overtuiging’ te maken. Doch deze onkunde in het geloof wordt door Jezus blijkbaar met mededogen bekeken. Heeft Jezus niet gezegd dat God liefde is en het meest belangrijke in het leven de liefde is? Hij zegt ook dat de liefde eerst komt en niet een sterk geloof in God. Liefde is de kern van alles. Hij zegt ons dat als we liefhebben, zonder grenzen, wij eigenlijk God liefhebben. Dit lezen en begrijpen geeft een sterke indruk bij mij gelaten. Deze boodschap is de ware erfenis van het Christendom die uiteindelijk het leven van mensen kan doen schitteren. Ook atheïsten stellen de liefde als hoogste goed.
Zij geven echter vanwege de afwezigheid van een God geen plaats aan ‘hoop’, een andere deugd van het christendom. Ik vraag me echter af of een mens tot ‘bovenmenselijke’ liefde mogelijk is (bv.waar niets meer lijkt te helpen of rationeel enig nut kan hebben, bv.bij uitzichtloze situaties) als er niet ergens een ‘hoop’ is die komt van een buitenmenselijke liefde (dus Goddelijke Liefde). En precies deze bovenmenselijke liefde zal misschien vandaag nodig zijn met de uitdagingen waarvoor de wereld staat (Yes, we can). Het is een manier van leven (geen waarheid op zich), een manier van handelen die ook iets ‘spiritueels’ of ‘religieus’ heeft.
De ervaring is meer dan een reis of vakantie.
De voldoening is van een andere orde.
Enerzijds heeft de voldoening iets te maken met vervulling, zingeving. De dankbaarheid die je krijgt omdat je hen geholpen hebt, het besef dat je je steentje verlegd hebt ligt waarschijnlijk aan de bron van dit gevoel. Het is een antwoord op een sluimerende vraag naar het waarom. Is het zoeken naar een antwoord op de vraag ‘waarom’ egocentrisch, egoïstisch? Ja, indien daarmee materiële, fysische behoeftes zouden worden vervuld. Is het ook zo als daardoor het hogere zelf zich meer in harmonie voelt met alles, de wereld, de mensen, het universum en in een intensere verbondenheid komt? Is het voelen van verbondenheid, zoeken van verbondenheid egocentrisch?
Anderzijds is er verinnerlijking, een intenser innerlijk leven, ik zou bijna zeggen vreugde. Je geest ervaart harmonie.
Nadenken over vroeger en over morgen.
Over wat je gelooft,
wat voor jou essentieel en wat bijkomstig is.
Uitkijken om verder te groeien als mens.
Groeien is werken aan jezelf,
werken aan jou stukje betere wereld,
ontdekken van de wondere wereld rond ons.
Groeien is ook zoeken.
Zoeken naar waarheid, eerlijkheid, waarde, zingeving.
In dat zoeken zie je het werk van het unieke, prachtige werktuig dat de mens heeft,
onze hersenen, ons bewustzijn, onze ratio, onze geest.
Die geest, die ratio leert ons veel.
Ze bracht ons de wetenschap,
maar ook onze kritische, bevragende, zoekende geest.
Een nieuwe generatie van heel kritische, bevragende en zoekende geesten is opgestaan.
We maken daar ook deel van uit. We zijn kind van onze tijd.
Maar die geest, die ratio, dit kritisch verstand is ook beperkt.
Ze kan niet claimen een antwoord te geven op alle vragen of een invulling te geven aan het menselijke leven.
De beperktheid ligt niet zozeer in het feit dat er blijkbaar grenzen komen aan kenbare via de wetenschappelijke methode (blijkbaar valt meer en meer voor dat een antwoord een veelvoud vragen oproept).
De beperktheid van de kritische geest ligt ook en misschien vooral in het levensgevoel dat die zij lijkt op te wekken.
Je hebt het gevoel dat als de rationele, kritische geest allesomvattend wordt,
leven verkilt en beknot,
leeg maakt,
een stuk van zijn ziel ontneemt.
Ligt daar ook geen bron tot nihilisme, cynische, consumisme?
Is er naast de geest die rationeel en kritisch is,
ook geen beschouwende geest die leven geeft?
Een beschouwende geest die ongekende dimensies kan aftasten,
die afstand neemt van het gebeuren en de roezen van alle dag,
die rust vindt boven de zorgen van alledag,
die schoonheid herkent,
die de ervaring van de universele harmonie omhelst,
die over de angsten en negatieve zelfbeelden kan heen stappen,
die de beperkingen van het leven kan plaatsen en toch vrede kan vinden,
die zich kan inleven in anderen, zich verbonden kan voelen, zelfs met mensen veraf,
die zich niet opsluit maar open staat, luistert, ervaart, voelt.
Kortom een geest die sterker kan zijn dan materie.
Heeft de mens naast zijn kritische en beschouwende geest,
ook niet de eigenschap om lief te hebben?
Een zelfvergetende liefde,
een nederige liefde.
Een liefde die grenzen kan verleggen,
en diepere dimensies doet vermoeden.
Liefde voegt iets toe aan het leven.
Liefde creëert,
liefde geeft leven aan andere mensen.
Liefde die misschien zover gaat
zich open te stellen voor Diegene in wiens schoot je jouw leven geborgen lijkt te voelen.
Soms heb je de indruk dat wat liefde toevoegt
nooit meer teniet zal worden gedaan.
Waar de beschouwende geest in de geduldige oefening tot bloei komt,
komt de liefde uit een andere bron.
Misschien heeft het ergens te maken met een inspiratie,
een bezieling,
een geraaktheid,
een begeestering
door een mens als Jezus van Nazareth,
of het gelaat van een ander mens.
Leven is ‘groeien’ en is ‘worden’.
Groeien met jouw instrument van de geest.
Groeien is nog veel te weinig groeien in liefde.
Je laat je te weinig bezielen, begeesteren, raken.
1. Zoek regelmatig de STILTE op om jezelf/ziel/psyche/onbewuste te vinden (=mediteer) en oordeel niet.
2. GEEF iets, bedank of wens iets goeds toe aan de mensen die je ontmoet.
3. Wees bewust van de CONSEQUENTIES van je keuzes voor jezelf en anderen en luister naar je hart vooraleer je iets doet (=heb een goed Karma).
4. ACCEPTEER het heden zoals het is, verweer je niet, wees open en volg de weg van de minste weerstand van probleem naar opportuniteit.
5. Wees je bewust van je ware WENSEN, plant ze in je ziel/psyche tijdens het mediteren, neem AFSTAND van je gehechtheid aan het resultaat en laat de rest over aan het Zijn/het Leven/God.
6. Neem afstand van je gehechtheid om vrij te zijn en anderen vrij te laten, verwelkom ONZEKERHEID als de vrije weg naar oneindige MOGELIJKHEDEN.
7. Wees je bewust van het Zijn/de God in jezelf, identificeer je unieke TALENTEN en hoe je ze best ten dienste stelt van anderen, doe dat en ervaar TIJDLOOSHEID in het God worden (=volg je Dharma).
Bart Van Coppenolle in Forward over het boek 'De zeven spirituele wetten van succes'.
Klaren schijn
En soms komt Gij met groot licht
met zo'n klaren schijn
dat Gij mij overstelpt met zaligheid
en wij niet spreken, maar samen zijn.
Dan zeg ik, als duisternis weer stort
als regen, en de zwarte eenzaamheid,
het harde werk, de koude sneeuwbank
in de witte cel
mijn deel weer zijn:
O Christus, het is wel.
(Pater Franz Vandevelde, Pelly Bay, Canada, 1950).
Instrument van liefde
Maak mij, Heer,
tot een instrument van uw vrede:
laat mij liefde brengen waar haat is,
eenheid waar mensen verdeeld zijn,
vergiffenis schenken
aan mensen die zwak zijn;
laat mij hoop geven
aan wie niet meer hoopt,
geloof aan wie twijfelt;
laat mij licht brengen waar het duister is
en vreugde waar mensen bedroefd zijn.
Heer, help mij
om niet zozeer zelf gelukkig te zijn
als anderen gelukkig te maken;
niet zozeer om zelf begrepen te worden
als anderen te begrijpen,
niet zozeer om zelf getroost te worden
als anderen te troosten;
niet zozeer om bemind te worden
als te beminnen;
want als ik geef, zal mij gegeven worden;
als ik vergeef, zal mij vergeven worden;
als ik sterf, zal ik voor eeuwig leven.
(Franciscus van Assisië)
God, ik draag mijn hart niet hoog
en ook mijn ogen steken niet van trots.
ik ben niet uit op wat zo belangrijk lijkt
in mensenogen,
op grootse daden
die mijn kracht te boven gaan
en mij verheffen.
Nu ben ik verstild,
stil geborgen als een kind
op zijn moeders schoot.
Zo ben ik, uw kind,
en ik wacht in vertrouwen
op Uw komst, altijd.
(Een lied van een mens op tocht ... (Psalm 131), bidprentje n.M.)
Uit de droom
heeft de nacht
frisse dauw gesponnen
Alles is
als pas geschapen
uit goede handen
Het is nieuw
Het is hoop.
Nu
Care
Aandacht
Mededogen
Tijdloosheid en onbegrensdheid
Aanvaarding
Handelen
Tijd voor jezelf en voor de ander
Eet, drink, beweeg regelmatig
Lever toegevoegde waarde
Vrijheid is dat je kunt zijn in plaats van te moeten zijn (Magritte)
Voorzover mijn schilderijen waardevol zijn, laten ze zich niet ontleden. (Magritte)
In mijn werk vertrekt alles vanuit de zekerheid dat wij deel uitmaken van een raadselachtig universum. Dit hele mysterieuze universum is koud. (Magritte)
Of is het aan ons om warmte terug te kaatsen vanuit onze ziel en hogere zelf?
En toch kon Flew zelf dat eeuwige Niets niet volhouden tot zijn sterfbed. Sommigen geloven dat zijn hersenen stilaan verschrompelden, anderen zagen er een irrationele bevlieging in, nog anderen spraken gewoon van Alzheimer, toen hij in 2007 There is a God schreef (How the world’s most notorious atheist changed his mind).
De verklaring voor Flew’s verglijding naar deïsme, een onpersoonlijk goddelijk principe, kan nochtans veel simpeler zijn, op het lapidaire af. Hij bleef de instituties afgrondelijk verfoeien, christendom en islam waren in zijn ogen verwerpelijke aberraties, “almachtige oosterse despoten, kosmische Saddam Hoesseins”.
Maar de idee van een intelligentie, “iets” dat het heelal ordenend en evolutief samenhangend maakt, de “god” van Spinoza en Aristoteles, dat kon verdedigd worden. “Ik heb maar één tastbaar bewijs”, erkende Flew, “En dat is dat het klaarblijkelijk onmogelijk is om een naturalistische theorie te ontwikkelen voor het ontstaan van het DNA bij de eerste soort die zich kon voortplanten”. Eenvoudiger: er is een intelligent design, er zit een bewust ontwerp achter.
Het is dan ook een misvatting te gewagen van de “bekering” van Flew. Het gaat hooguit om de vervollediging van een rationalistische verklaring van leven en bestaan. Met als ultiem sluitstuk de toegeving dat de mens van binnen uit de verklaring voor het geheel van de schepping niet kan geven (alleen vanop afstand kan het geheel beschreven worden), en dus terugvalt op het axioma van bewuste en geleide ontwikkeling. Einstein zei het al: “Der Herrgott würfelt nicht”. Het hogere laat zich niet door gokgedrag leiden.
(De redactie 1/5/2010)
Meten is niet altijd weten, er is meer in de wetenschap (Mia Leijssen in Tertio 21/4/2010)
Meten is in
de wetenschap zeer belangrijk, maar niet alles dat
ongemeten blijft, is onwetenschappelijk. Het is een
wonderlijke ervaring om door de psychotherapie in
contact te komen met het Hogere Zelf.
De idee dat wat men niet aankan met de huidige
wetenschap, niet bestaat, vind ik arrogant.”
U las mystici, gewijde teksten
om u daarbij te oriënteren.
“Ik heb niet gezocht in het intellectuele domein. Ik
volg het pad van het hart en het verdiepen van bewustzijn.
Vanuit de ervaring, niet alleen door boeken,
voorbeelden en teksten, kom je dingen op het
spoor over innerlijkheid, transcendentie, God. De
ervaring is mijn diepste inspiratie. Bij mij groeide geleidelijk
het besef dat het goddelijke aanwezig is tijdens
een oprechte relatie met een cliënt.”
De bekendste
term vandaag daarvoor is ‘mindfulness’, een rage
die evenwel al eeuwen oud is. Ik noem het focussen,
je spitst de aandacht van je cliënt toe op het lichaam
als een bron van weten. De mens is ruimer dan het
verstand alleen.
Dat weten van
het lichaam kan leiden tot een groter intuïtief weten.
Dat is het moment waarop een wezen zich opent
tot meer dan het verstand kan bevatten. Door het
lichaam aan te spreken, ontstaan merkwaardige
vormen van helen, van genezen. Dat soort ervaring
neemt voor mensen vaak een spirituele vorm aan. Ik
zeg niet tegen mensen: ik zal u helpen om een spirituele
dimensie te openen. Wat dat voor de cliënt inhoudelijk
meebrengt, bepaalt hij of zij zelf. Het Hogere
Zelf vult men in vanuit zijn eigen achtergrond:
God, de natuur, de tao enzovoort.”
“Neen, ik wil mijn tijd niet belasten met zulke discussies.
Dan besteed ik mijn kostbare uren liever aan
meditatie of vrijwilligerswerk.”
Dichtbij
Waar je ook bent, ik zal het niet weten,
niet in tijd en afstand te meten.
Ik heb je bij me, diep in mij.
Daarom ben je zo dichtbij.
(overlijdensbericht J.Verstraelen)
23-02-2010
No man is an island
No man is an island
No man is an island entire of itself; every man
is a piece of the continent, a part of the main;
if a clod be washed away by the sea, Europe
is the less, as well as if a promontory were, as
well as any manner of thy friends or of thine
own were; any man's death diminishes me,
because I am involved in mankind.
And therefore never send to know for whom
the bell tolls; it tolls for thee.
John Donne
23-02-2010, 21:58:03
14-02-2010
Alles wat waar is
Alles wat waar is, kan zachtjes zijn.
Zachtjes rijpen de vruchten.
Bladeren vallen in stilte.
Stom bedekt sneeuw ze,
kalm vriest het meer dicht -
dood komt als slaap.
Bevruchting is zwijgend.
Zonnelicht schreeuwt niet.
Niemand hoort het, als de sneeuw verdwijnt.
Al het gras komt uit de aarde - stom.
Als bloesems opengaan, davert het niet.
Alles wat waar is, kan zachtjes zijn. Voor ons oor.
Geen mens kan horen wat de uil hoort.
(Heinz Kahlau)
14-02-2010, 16:26:03
Schipper in woelige zee
Vandaag hebben kinderen hun ouders nodig als schipper in die woelige zee van informatie waarin ze terechtkomen. (Peter Adriaenssens kinderpsychiater, humo 20/10/9)
Het enige dat we moeten vrezen is de vrees zelf (F.Roosevelt).
14-02-2010, 16:06:00
Aandacht
Gedurende mijn eerste jaar aan de univ gaf onze prof ons een vragenlijst. De laatste vraag was 'Hoe is de voornaam van de vrouw die de school kuist?' Eerlijk gezegd leek dat op een grap. Ik had de vrouw reeds enkele malen gezien. Ze was groot, blond, ongeveer 50 jaar oud, maar hoe kon ik haar naam weten? Ik diende mijn test in maar liet de laatste vraag onbeantwoord en iets voor het einde van de les vroeg een leerling of de laatste vraag meetelde voor de test. 'Natuurlijk!' antwoordde de prof. 'In jullie loopbaan zal je heel veel mensen ontmoeten. Allen zijn ze belangrijk. Ze verdienen uw aandacht al was het met een glimlach of een simpel gebaar.' Nooit heb ik deze les vergeten en leerde dat de voornaam van de vrouw Dorothy was. (Anoniem)
14-02-2010, 16:02:37
Interne dynamiek
We weten uit studies dat de lokale dynamiek veel belangrijker is dan de externe dynamiek. We ontwikkelen geen volk, een volk ontwikkelt zichzelf. Je kan de emancipatiebehoeften van mensen niet van buitenaf vast- of opleggen, je kan de doelstellingen die mensen zelf willen nastreven hoogstens vooruit helpen. (P Develter en B Vandenberghe MO mei 2009)
Ik geloof niet langer dat deze wereld vol uitbuiting, vernedering en pijn de enig mogeljke wereld is. Ik geloof dat waar we samen strijden voor rechtvaardigheid en menswaardigheid voor allen, we samen groeien tot een menselijke wereld van vrede en vreugde. (Jeanne Devos, DS 22/11/2009)
14-02-2010, 15:49:15
Bougeren
Wat is uw strategie om gelukkig te zijn? Vooral niet te hard proberen om 'gelukkig' te zijn. Geluk is absoluut en dus per definitie onhaalbaar. Ik ben al blij als ik af en toe tevreden ben. En ik ben goed in selectief vergeten. Dat maakt dat ik me veel van mijn gênantigheden en stommiteiten niet meer kan herinneren. Dat helpt. Maar zolang het 'bougeert', ben ik content. Komt u dan van de grond los? Neen, ik blijf nuchter. Ik kom uit de Westvlaamse klei, dan ben je voorbestemd om realistisch te zijn. Die nuchterheid is mij geografisch en genetisch doorgegeven. (Michiel Devliegher in DS)
----------------
Young people, go west, schreef wijlen Frans Verleyen ooit in Knack. Verleg grenzen, zoek nieuwe horizonten op. Dat was zijn boodschap. Er zit iets van dit in ons verhaal. Maar - zonder het te kunnen duiden - zegt iets dat er ook een verschil zit. Vandaar 'Go east'. We zien wel.
----------------------
Chan rath ther ! I love you! Sa Bai di mai? Hoe is het met jullie? Ik heb net een paar Thaise welkomstzinnetjes uit de blog van Griet neergepend. Alle blogs van de mensen die reeds in Thailand engelse les hebben gegeven, hebben we doorworsteld. Op één uitzondering na, waren ze allemaal zeer enthousiast. Maar wat zal het voor ons zijn?
Een goede acht maanden terug kreeg ik van Ann de volgende mail: "Hoi hoi hoi Alles kits? Wat zou je er van denken als ik eens zes (6) weken zou Engelse les gaan geven in één vande armste streken van Thailand aan kinderen?
3 weken vakantie worden gegeven door Deloitte , 3 zijn zelf te nemen en de kost voor transport wordt ook gedekt door deloitte?"
Wat zeg jij als je dit leest? Natuurlijk: ik ga met je mee! Hoelang denk je daarover na? Eerlijk: geen seconde.
Achteraf komen de vragen.
Waarom ga je naar links en niet naar rechts of omgekeerd? Waarom doe je dat en dat niet? Het pad van het leven loopt op het eerste zicht kronkelig en grillig en vol toevalligheden. Is dat wel helemaal juist? Volgt het pad ook niet de richting waarnaar je oog kijkt bij het spannen van de boog. De ogen waarmee je kijkt zijn bepaald door je genen, maar ook door je omgeving, je opvoeding, je familie, je vrienden, je studies .... Voor sommige zaken zal je oog hebben, zal je de kansen zien omdat je er 'van nature' op gericht bent. Andere soorten zaken gaan totaal aan je aandacht voorbij en zullen weer door anderen opgepikt worden. Lucky we are dat we deze kans kregen.
Na de onbezonnenheid komt het moment van berekening. De magie van het moment wordt ondergesneeuwd door praktische bezwaren. Wat met je werk? Wat met de kinderen? De ziektes die je er kan opdoen ... Oei, mijn engels staat niet echt op punt. Met enige planning, hulp van diverse mensen, lessen engels (met vallen en opstaan) en afspraken met de kinderen worden vele bezwaren weggewerkt. Op die manier blijft de 'window of opportunity' intact.
Op de trein terug van Brussel naar De pinte zit ik naast een jongeman. Hij leest een artikel over Angkhor Wat in Cambodja. Ik vraag hem uit welk tijdschrift dit artikel dit komt. Hij artikel gaat blijkbaar niet alleen over de historische site maar ook en vooral over hoe het mogelijk is dat de cambodjanen na slechts enkele jaren er in geslaagd zijn om de bladzijde van de rode khmers en hun 2 miljoen doden te vergeten en 'te vergeven'. Intrigerend.
14-02-2010, 15:40:37
Keuze of geen keuze?
Vrije wil is een illusie. Als je in de hippocampus van een rat een elektrode stopt, kun je met bijna honderd procent zekerheid voorspellen of het dier naar links of rechts zal lopen, enkel en alleen door zijn hersenactiviteit te meten voor hij aan het kruispunt komt. Vindt u dat geen vervelende gedachte? Neen. Het is niet omdat mijn vrije wil een illusie is, dat ik geen zin en vreugde in mijn leven zou ervaren ... De zogenaamde neurorevolutie zal het mechanische en deterministische mensbeeld alleen maar versterken. Vandaar dat ik ook een tegenreactie verwacht. Nog meer mensen zullen hun toevlucht nemen tot allerlei vormen van spiritualiteit, in de hoop dat er nog iets anders is. ... Concepten als goedheid en schoonheid verliezen ook hun betekenis, want het zijn slechts hersenreacties, die bovendien ten goede of ten kwade gestimuleerd kunnen worden. De concepten moeten misschien geherdefinieerd worden. Schoonheid is datgene wat bij mij persoonlijk in de hersenen het beloningscircuit maximaal stimuleert. ... Ook bij naastenliefde dus? Ja. En zo komen we weer uit bij fundamentele filosofische vragen: is het goede absoluut, zoals Kant zegt, of is het goede datgene wat voor het grootste deel van de bevolking leidt tot tevredenheid? ... Moraliteit is een constructie van de hersenen om ons sociaal te laten overleven. ... Mijn hypothese is dat God een fantoom is (neurochirurg dirk de ridder ds 6/2/10)
Je moet de menselijke geest ook niet overschatten. Experimenten wijzen uit dat we veel vaker dan we denken geleid worden door conditionering en automatisme. Al onze supermarkten zijn volgens die principes ingedeeld. (W Cole, therapeut, Weekend Knack okt 2009)
In een gesprek kort voor zijn dood zou Darwin hebben toegegeven dat hij soms 'overweldigd' werd door het idee dat in de levende natuur meer werkt dan alleen maar materie, dat de vaak wonderlijke fenomenen een gevolg en uitdrukking zijn van geest. Niet de genetische en moleculaire programmering ligt aan de basis van evolutie en mutaties, maar het is het 'strevende leven' zelf dat de veranderingen in moleculaire programmering teweegbrengt, zegt Van den Berg. Eerst het leven, dan de stof. Eerst de geest, dan de materie. (Tertio, 3/2/10)
Er zijn verschillende manieren om te toetsen of de beslissing die je wilt nemen de juiste is. Die van Gandhi is, zoals wel vaker, het meest radicaal. Stel je de armste, de meest hulpeloze mens voor die je ooit hebt gezien, zegt Gandhi. Is de stap die jij nu gaat zetten op de een of andere manier nuttig voor hem of voor haar? Als je die vraag met 'ja' kunt beantwoorden, is je beslissing de juiste. (Happinez, spirituele scheurkalender 2009)
We zijn allemaal slechts korte tijd op deze aarde. De vraag is of we onze tijd hier voornamelijk besteden aan de dingen die ons scheiden, dan wel of we ons inzetten en blijvend inspannen om gemeenschappelijke punten te vinden, te focussen op de toekomst die we voor onze kinderen willen en respect te tonen voor de waardigheid van alle mensen. (Barack Obama)
Ik ben een pessimist wat de menselijke natuur betreft. De mens heeft nood aan hulp van iemand anders, van een norm of van God. Hij komt niet op eigen kracht tot het goede. Als hij zich laat gaan, is de kans groter dat het kwade eruit komt in plaats van het goede. (H.Van Rompuy, DS 31/11/10)
Zijn alle creaties van de menselijke geest te reduceren tot het resultaat van een biologisch proces?
Heel waarschijnlijk is een dier zich niet echt bewust van de dingen zoals de mens. Een dier 'is' tevreden. Een mens 'ervaart' tevredenheid, geluk. Wij spreken over tevredenheid, geluk. Het is alsof wij onszelf overschouwen als toeschouwer. Alsof een ander persoon neerkijkt op ons. Wij 'ontdubbelen' als het ware onszelf. Tevredenheid of geluk wordt dan misschien vertaald in 'voldoening', 'vervulling' bij de toeschouwer. Als we tevreden zijn, zullen we zeggen dat het 'goed' is of was. Dat het een antwoord gaf op een sluimerende vraag die we altijd blijven stellen, waarom of hoe inhoud geven aan deze tijd op aarde. Het kan echter ook omgekeerd zijn: je ziet dat het leven één en al ontevredenheid en ongeluk was. Je 'ervaart' de tragiek in je leven. Je ervaart misschien dat leven inderdaad veelal drijft op de natuurwetten van velerlei slag waar je geen impact op hebt. Maar anderen zijn door bij toeval minder 'slachtoffer' van deze wetten en kunnen hun leven sturen naar 'voldoening'. Zijn zij niet diegenen die keuzes kunnen maken vanuit hun 'geweten'?
14-02-2010, 15:27:40
18-01-2010
Toekomst is morgen regen en hulp
Mijn dochter is gedoctoreerd in de 'futurologie' (studie van de toekomst). Zij heeft haar doctoraat behaald op basis van een studie van de impliciete toekomstvisie van de media. Na haar doctoraat heeft zij een jaar lang de wereld rondgereisd en gewone mensen geïnterviewd over hun toekomstvisie. Het meest frappante interview was dat van een berbervrouw in een maghreb-land. Op de vraag hoe ze de toekomst zag antwoordde ze: 'Ik hoop dat het morgen regent'. Na lang aandringen om toch haar visie op een langere termijn te geven antwoordde ze: 'Ik hoop dat het voldoende regent voor mijn kinderen'. (gehoord deze week).
Gevraagd naar een reactie van een priester in een vluchtelingenkamp in Haïti antwoordde hij: "Wij bidden elke dag dat de hulp vanuit het buitenland mag blijven komen". (nieuwsuitzending)
Haïti wordt de laatste jaren telkens opnieuw getroffen door orkanen. Er kunnen geen oogsten meer binnengehaald worden. Bomen worden gekapt vuur te maken voor het eten. Een generatie geleden was 80% nog bebost, nu nog 1%. De grond erodeert door de ontbossing en vruchtbare aarde vloeit naar de zee. De landbouwers die nog produceren moeten concurreren met buitenlandse (Amerikaanse) producten die gedumpt worden aan de helft van de prijs omdat sinds enkele jaren Haïti meegestapt is in de regels van de wereldhandelsorganisatie, zijnde de vrije wereldhandel. De maatschappij, de overheid, het land valt uiteen. (canvas uitzending 'Haiti vóór de ramp').
18-01-2010, 21:39:30
16-01-2010
Sacrale, menselijke persoon en verticaliteit
Maar als onder sacraal dat wordt verstaan wat een absolute waarde heeft of schijnt te hebben, dat wat zich onvoorwaardelijk opdringt, dat wat niet zonder heiligschennis of eerverlies geschonden kan worden (in de zin waarin wordt gesproken van het sacrale karakter van de menselijke persoon ..), kan waarschijnlijk geen enkele samenleving het zonder dat stellen. ... Laten we zeggen dat het van de menselijke soort het aspect is dat verticaliteit, het absolute of de wet inhoudt, een aspect waardoor we - dankzij de beschaving - iets anders en meer zijn dan dieren. (André Comte Sponville)
16-01-2010, 15:41:04
Saamhorigheid, delen, trouw, nihilisme en bron niet laten opdrogen.
Saamhorigheid is delen zonder te verdelen. ... Allen delen in hetzelfde genot, maar zonder het daarom te moeten verdelen. Als we die taart met vijf of zes man opeten, is het genoegen in geen enkel opzicht geringer dan wanneer je hem in je eentje zou opeten. Het wordt er juist groter door: het genoegen van ieder afzonderlijk, te midden van vrienden, wordt als het ware verdubbeld door het genoegen van allen tezamen. De buiken krijgen weliswaar een kleinere portie, maar de geesten beleven een groter genoegen, een grotere blijheid, die als het ware, paradoxaal genoeg, door het delen wordt vergroot. .... Geen samenhorigheid zonder trouw. .... Is het feit dat het geloof in God verdwijnt een reden om het kind met het badwater weg te gooien? Moeten we in dezelfde tijd dat we een God opgeven die maatschappelijk gezien overleden is (zoals Nietsche zegt) ook afzien van al die - morele, culturele, spirituele - waarden die in Zijn naam geformuleerd? Dat die waarden, historisch gezien, in de grote religies zijn ontstaan is niemand onbekend. ... Natuurlijk kunnen geloof en trouw samengaan... Maar je kunt ook het ene zonder het andere hebben. Dat onderscheid goddeloosheid (het ontbreken van geloof) van nihilisme (het ontbreken van trouw). ... De nihilistische barbarij heeft geen programma, geen project, geen ideologie. Ze heeft die niet nodig. Wie met die barbarij behept is, gelooft in niets: hij kent alleen maar geweld, egoïsme, minachting en haat. Hij is gevangene van zijn driften, domheid en gebrekkige ontwikkeling. .... Al meer dan 26 eeuwen geleden heeft de mensheid, in alle grote beschavingen die destijds bestonden, de grote waarden die ons in staat stellen samen te leven 'geselecteerd'. .... Door in cultureel opzicht conservatief te zijn kun je in politiek opzicht progressief zijn. .... Laten we het verleden niet overboord gooien. .... Blijven voortgaan voor het soort rivier dat de mensheid is, is de enige manier om de bron niet te laten opdrogen. .... Rijkdom is nooit voldoende geweest om een beschavig te vormen. Armoede nog minder. Er moet ook cultuur, verbeeldingskracht, geestdrift, creativiteit zijn, en zonder moed, werkzaamheid en inspanningen zal van dat alles niets tot stand komen. 'Het voornaamste gevaar dat Europa bedreigt, zei Husserl, is vermoeidheid. (André Comte Sponville)
Het is maar sinds kort dat ik het feit assumeer dat ik een christen atheïste ben. Oriana Fallaci heeft mij op dat spoor gebracht. Fallaci was door en door vrijzinnig, maar ze kon heel goed leven met de symbolen uit de katholieke (Italiaanse) geschiedenis. Geloof is een deel van de geschiedenis, ook van mijn geschiedenis. In onze streken is dat het
katholieke geloof. Dat heb ik natuurlijk altijd al geweten. Maar op een heel serene manier, zonder boosheid of verzet, beschrijft Fallaci hoe het katholicisme haar habitus, haar gevoel voor redelijkheid, gevoel voor schoonheid, voor ritme, voor menselijkheid mede heeft gemaakt en hoe anders dat zou geweest zijn in een ander geloof.3
Christen atheïst ben ik, ook al heb ik niet bij de nonnen op school gezeten, ook al heb ik steeds gedacht dat feministische theologie gewoon een tak van de geschiedenis (als vak, als discipline) is, ook al vind ik deze (UFSIA) campus verschrikkelijk, omdat hij mij herinnert aan wat in mijn Antwerpse jeugd Het Totaal Andere was (om niet te zeggen:
de vijand). Dit deel van mijn stad was voor mensen die niet mee waren met de moderne tijd. Een niet te betreden territorium van arrogante strijders voor een verloren zaak. Een achterhoede waar ik niets mee te maken wilde hebben. Maar toch besef ik dat ik, naast een kind van de Verlichting ook een christen atheïste ben. Ik weet dat de cultuur waarin ik leef hoe dan ook een christelijke cultuur is, ook al gaat er nog slechts 7 % van de mensen naar de mis4, ook al laat kardinaal Danneels
een ingestorte kerk achter en zijn de oude priesters overbelast als ze in zovele parochies tegelijk de gelovigen moeten bedienen. Het christendom is niet weg te denken, het is overal, en ik heb, door de uitdaging van de islam, ook veel meer waardering gekregen voor de evolutie van de christelijke cultuur dan ik vroeger had. Ik citeer Jacques Claes, emeritus hoogleraar van deze universiteit, uit zijn recente boek
Katholiek? Excuseer! Over Europa en zijn Christenen, p. 139:
Zelfs als het verhaal van bevrijding en vooruitgang religieus niet meer geslikt kan worden, blijft het ongemeen interessant, eigenlijk onmisbaar als cultureel instrument. Je kan ook zeggen als werkhypothese. Wie tenslotte wil geen toekomst, geen hoop dat het nieuwe kan? De hele westerse cultuur is er diep door getekend. (Magda Michielsen in 'Vol ongeloof. Zwijgen of spreken? http://www.moh.be/Vol%20ongeloof%20MM.pdf)
Wat laat de bron niet opdrogen? Waar halen we de geestdrift, verbeeldingskracht, creativiteit, de moed? Iets onvoorstelbaars? Iets buiten ons gewone denkpatroon? Met de hulp van de grote meesters?
16-01-2010, 15:35:53
Immateriële, consumptie ervaringen en relaties met anderen
Empirische studies van geluk hebben bewezen dat de voldoening die je haalt uit dingen kopen maar een kort leven beschoren is en voortdurend moet worden herhaald. Dat is sociaal, moreel en ecologisch verkwistend. Aan de andere kant geeft de consumptie van ervaringen (eerer dan dingen) een meer blijvende voldoening. De nieuwe diensteneconomie benadrukt de menselijke interactie meer dan de individualistische consumptie. In een extreme vorm zorgen luxehotels er nu zelfs voor dat hun rijke klanten zich, als ze dat willen, kunnen engageren voor lokale gemeenschapsprojecten. Die diensteneconomie zou kunnen zorgen voor hogere niveaus van algemeen welbevinden, omdat ze er de nadruk op legt dat mensen niet bestaan als afzonderlijke eilandjes, maar existentieel afhangen van hun relaties met anderen. (Harold James in de Tijd van 5 januari 2010).
16-01-2010, 15:20:40
Wat bewaren?
Hoe kan je nu conservatief zijn in Vlaanderen? Wat valt hier in godsnaam te behouden? Cultureel en intellectueel erfgoed is zo goed als onbestaande. Vlaamse schrijvers die langer dan tien jaar dood zijn, leest niemand nog. Met uitzondering van Willem Elsschot, gelukkig. En tradities hebben al helemaal niet. Wie gaat er nog naar de kerk? (R.Torfs, De tijd)
Laat niet zozeer de traditie jouw blik bepalen. Kijk zelf eens met jouw unieke en vrije ogen. Laat dan de wetenschap, de natuur, de mens tot je spreken. Ze schetsen je een beeld van onpeilbaarheid in de beperktheid van je bestaan. Het kennen, de waarheid is onpeilbaar.
16-01-2010, 15:15:51
Ecologie van het hart
We willen de atmosfeer zuiver houden om vrijer te kunnen ademen en onze groene planeet welvarend te houden. Ja, groen moet het doen.
Maar misschien is er een andere 'inconvenient truth', een waarheid die ons niet ligt. Want er bestaat ook iets als geestelijke en morele pollutie. Er is andere CO2-uitstoot die ons ademen hindert. Daar is de wildgroei van het geld, de ongebreidelde genieting en de verleiding van de macht. Een kanker is dat. 'Ja', zegt God, 'Ik heb dat wel zelf allemaal gemaakt - bezit, genot en macht. Ik heb ze jullie geschonken en het zijn mijn gaven.'
Jawel. Maar jullie hebben er afgoden van gemaakt waarvoor jullie wierook branden. Ze zijn jullie boven het hoofd gegroeid. Gaan filteren dus, dat moeten jullie, en de atmosfeer zuiver maken. De overtollige stikstof eruit, meer zuurstof erin. Filter die geldzucht door matigheid en vrijgevigheid. Filter het genot door zelfbeheersing. Filter de machtsdrang door de deemoed. (G. Danneels, DS 27/12/9)
16-01-2010, 15:12:03
Het concrete en verrijzenis
De geschiedenis, het concrete. Daarover gaat het in zijn meesterwerk ‘Jezus, het verhaal van een levende' uit 1974. In ‘Mensen als verhaal van God' schreef hij in 1989: ‘Als de levensweg van Jezus geen anticipatieve kenmerken van de verrijzenis vertoont, is zijn dood louter mislukking en het verrijzenisgeloof slechts vrucht van menselijk verlangen. Dan is Pasen een ideologie.' Voor Schillebeeckx had de verrijzenis van Jezus geen betekenis zonder wie Jezus was, wat hij zei, wat hij deed tijdens zijn leven. Geen miraculeuze hoogstandjes zonder een schitterend bestaan. ‘De kracht van God was al werkzaam in het leven zelf van Jezus en daarin deelt zijn dood.' (R.Torfs, De standaard 27/12/9)
16-01-2010, 15:07:03
Vooruitgang en de menselijke natuur
In de jaren '70 voorspelde men grote technologische evoluties. Nu blijken weinig van deze voorspellingen realiteit geworden te zijn. En van de weinige realisaties, blijkt dan nog een deel niet door de mensen gebruikt te worden (bv.video telefonie). Anderzijds was de opgang van sms, mail en sociale netwerken niet voorspelt. Men zou daar uit kunnen besluiten dat de volgens de ratio opgebouwde toekomstplannen doorkruist wordt door onder meer de menselijke natuur. Het zou kunnen dat de mens 'controle' wil houden en daarom enkel deze technologische oplossingen accepteert die hem deze 'controle' garanderen. Sms, mail en facebook verplichten bijv. de mens niet om onmiddellijk te reageren, maar eventueel niet of later te reageren. (gehoord)
16-01-2010, 14:48:16
Ander soort denken
Je kunt een probleem niet oplossen vanuit hetzelfde soort denken dat tot het probleem heeft geleid.
Albert Einstein
16-01-2010, 14:41:37
20-12-2009
Stilte, leegte en volheid, eenheid
De bekwaamheid tot aanvoelen eenheid, verbondenheid loopt over de stilte en de leegte. De leegte is echter 'volle' eenheid.
De dood is niets.
Wat we waren voor elkaar zijn we nog altijd.
Hoe kan iemand zoiets zeggen?
Wie de tekst aandachtig leest merkt op
dat de aanspreken het woord neemt vanuit
– wat hij noemt – de andere kant van de weg.
Daar heeft hij blijkbaar een heel andere visie op het leven en op de dood.
Het is de visie van iemand met de ervaring
van totale eenheid en verbondenheid met zijn Wezen
en, zo mogen we er als gelovigen aan toevoegen, met God,
want ons wezen is één met dat van God.
En eigenlijk komt het er voor de gelovige op aan
hier en nu al die eenheid en die verbondenheid met ons Wezen en met God
te zoeken, te vinden en te behoeden,
en vanuit deze ervaring te leven in deze wereld,
terwijl we dan, zo zegt Jezus in zijn afscheidsrede, al niet meer van deze wereld zijn.
Uiteraard is die eenheid en verbondenheid er alleen één van geest en hart.
Het is ook de enige eenheid en verbondenheid
die we met onze geliefde doden kunnen hebben,
als het lichamelijke zichtbare en tastbare van ons weggenomen is.
Hoe kunnen we die eenheid en verbondenheid van geest en hart
waarmaken, ervaren, beleven, zo, dat we ons in die eenheid opgenomen weten,
ons niet verweesd voelen en ons hart leert om niet verontrust te zijn?
Herinneringen zijn belangrijk, hoezeer ze ook kunnen verbonden zijn
met kwetsuren, met falen of met de pijn van het gemis.
De wijsheid leert dan we dat lijden, dat we verdriet noemen,
moeten leren dragen om te kunnen
– om het weer eens met woorden van de eerste lezing te zeggen –
spreken zoals weleer, lachen, bidden, glimlachen
en de naam uit te spreken zonder zweem van droefheid.
Herinneringen zijn belangrijk,
gedeeld met elkaar of gedeeld met eenzaamheid en stilte,
de grote oefenplaatsen voor de beleving van innerlijk eenheid en verbondenheid.
Maar herinneringen aan de geliefde die is heengegaan zijn onvoldoende.
Want willen ze ontdaan worden van de pijn van kwetsuren of van falen of van gemis,
dan moeten we ons bij de hand genomen weten
door iets of iemand die ons over die pijn heen tilt.
Jezus heeft het in dat verband over een helper, de Geest van waarheid,
de waarheid die ons vrijmaakt van angst.
Het is de waarheid over ons wezen,
over wie we eigenlijk zijn en worden moeten:
mensen die onvoorwaardelijk bemind zijn en tot liefde geroepen zijn.
Het is een waarheid die we leren ontdekken
als we luisteren naar ons diepste verlangen,
een verlangen dat in ieder mensenhart gelegd is
en de kans maakt om in deze dagen soms-even weer gehoord te worden:
het verlangen om een goed, liefdevol, vredevol en gelukkig mens te zijn.
Felix Timmermans
zou de ervaring van dat verlangen aanduiden als ‘zuchten’ en weemoed:
Heb dank dat Gij mijn weemoed wijdt
en zegen ook zijn vruchten.
Een ganzendriehoek in de luchten,
nu komt de wintertijd.
Ik hoor U door mijn hart en door de rieten zuchten.
Ik ben bereid.
(gehoord in Oude Abdij Drongen nav herdenking n.M.)
De ziel van de mens is meer dan de verzameling van de verifieerbare condities. De ziel van de mens leeft, soms als verzuchting, soms als verlichting, die één wil worden of wordt, met die Ene transcendente God. De ziel van de mens is de niet verifieerbare conditie die de leegte voelt of - met verstand - vervult tot gloedvolle eenheid en liefde.
20-12-2009, 22:04:43
Abonneren op:
Reacties (Atom)