Flexibele hersenen en het gelaat van de Ander

We drukken daarbij oude knoppen in om ons en andermans gedrag te beïnvloeden.’ Om mensen zo ver te krijgen dat ze iets doen aan grootschalige problemen zoals armoede, honger, onderdrukking, moeten we hen niet met een rationele voorstelling van de feiten lastigvallen. Het is veel effectiever om hen te confronteren met het persoonlijke verhaal van één slachtoffer, of met een foto van een paar uitgemergelde kindjes.

Dat past in ons oeroud sociaal gedrag van toen we in kleine groepjes leefden, met mensen met wie we in direct contact stonden. Zorg, medelijden, hulp en inleving kunnen we biologisch gezien enkel op die schaal produceren, maar via het omwegje van het symbolisch geval brengen we toch solidariteit op met abstracte groepen en de hele mensheid.
DS 26/2/2015

De Ander is voor Levinas de weerloze, kwetsbare mens die appel doet op mijn verantwoordelijkheid. De verschijning van het weerloze gelaat van de Ander kan mij ertoe bewegen de zorg voor het eigen zijn te vergeten. Dit appel is dwingend, maar ook weer niet.
Ik behoud zelf de keuze om daar op in te gaan of niet.
http://www.alfons-vandaele.be/galilea-groep/levinas.html

Betekenis hebben of betekenis geven.

Ja, maar heeft Eco niet zelf het begrip 'opera aperta' bedacht, het open kunstwerk, dat geen vaste betekenis heeft, wel een breed veld van betekenissen? (Umberto Eco in DS Magazine 21/2/2015)

Slimme mensen geloven dat 'elfjes' bestaan (J.Braeckman in de redactie).

Nu is er niets mis met het verlangen om de dingen en het leven betekenis te geven. Het probleem is alleen dat betekenis zich vaak vermomt als kennis. (J.De Ceulaer in 'Gooi God niet weg' p.162).

Niet afvragen wat de betekenis is, veronderstellen eenheidsprincipe,
maar het betekenis geven in en door het leven. Mens is niet gemaakt om zonder betekenis te leven.
Zin-geving.
Ik tov geheel.
Ik met geheel.
Religare. Verbinden.
Ik door het geheel.
Nederigheid.
L'humilité est au sommet de la vie spirituelle (Angela de Foligno)

Geschiedenis gaat over je wortels, over hoe jezelf in het brede verhaal een plek te geven. (Wim Lybaert in DS 21/3/2015).

Stipje

Als de wereld aangaat, gebeurt er iets magisch. Dat weet ik al lang. Uren heb ik er betoverd naar gekeken.
 Dat de aarde zelf mijn jongenskamertje verlichtte: ik kon het toen nog niet zo verwoorden, maar ik begreep wel dat er iets wonderlijks plaatsvond.
 En in het blauwe schijnsel van de bol luisterde ik naar de late treinen, de slapengaande ouders, Real Madrid-Anderlecht op het radiootje en de gelukkige poes op bed.
 Ten slotte tolde ik hem soms razendsnel rond en waar hij stilstond, zou ik wakker worden.

De herinneringen verschenen toen ik deze week een jarige foto terugzag. Ze hebben hem een naam gegeven: Pale Blue Dot. Dat is lyrisch Engels voor ‘bleekblauwe stip’.
 Hij is 25 jaar geleden gemaakt, door Voyager I, de ruimtesonde die na bijna veertig jaar intussen vermoedelijk ons zonnestelsel heeft verlaten. En daar nu het gerucht van het heelal doorstuurt. Naar de website van Nasa.
 U moet eens luisteren, we weten niet wat we horen.

Astronoom Carl Sagan had in 1990 het heerlijke idee de foto te laten maken. Net voor de camera van Voyager I uit moest wegens – toen al – energiebesparingen, 6 miljard kilometer van ons vandaan, heeft die camera zich nog één keer omgedraaid en onvergetelijk het stofje vereeuwigd waarop wij bestaan.
 Het haast onzichtbare stipje op de foto, dat zijn WIJ.
 Stel u voor.

Ik weet niet of ik een ontroerender foto ken. Tenzij de eerste van het eerste kind.
 En zodra ú de foto van Pale Blue Dot ziet, hoef ik eigenlijk niets meer uit te leggen. Het beeld schittert even soeverein als een ster. Maar ik moet nu eenmaal mijn woorden halen.

Na een duimbreed op kosmische schaal zijn we al onzichtbaar. Zo groots en zo niets zijn wij

0,1 pixel is de aarde hier maar. Stel u voor. En waar die uitgedoofde camera zich nú beweegt, waarschijnlijk al ontsnapt aan de waakvlam van de zon, zijn wij allang volstrekt onzichtbaar.
 Daar hou ik van, die nietigheid.
 Terwijl hier eindelijk weer een lentelichtje schijnt over mijn klavier, zijn wij nergens. Na een duimbreed op kosmische schaal zijn we al onzichtbaar.
 Zo groots en zo niets zijn wij.
 Daar kan ik met de jaren steeds vaker om glimlachen.

En waarom zou ik woorden bedenken, als er al veel mooiere bestaan? Toen hij 25 jaar terug de foto de wereld instuurde, sprak Sagan tegelijk de mooiste column uit van de eeuw. Nu te horen op Youtube.
 ‘Kijk nog eens goed naar dat stipje’, begon hij. En ik keek naar het stipje. Maar het leek voortdurend op mijn netvlies te willen verdwijnen. De wereld kwam en ging.
 En toen zei hij, wijzend naar ons stipje: ‘Dát is hier. Dat is thuis. Dat zijn wij.’ Zo zei hij het.
 Dát is hier. Dat is thuis. Dat zijn wij.
 Daar, in the middle of het oneindige nowhere, wonen wij. Op dat blauwe pluisje in de duisternis.

Ik vind het in al hun eenvoud nog altijd prachtige woorden.
 Maar natuurlijk, lees die simpele woorden, kijk naar die wonderlijke foto van ons wolvlokje in de uitdijende breiwerk van de kosmos aan het dagelijkse ontbijt, boven het zompige eitje, en je denkt, denkend aan de werkdag, de dagelijkse onthoofdingen, de files in Groot-Bijgaarden, de begrotingsoefeningen en het weerbericht: fuck het hele heelal!
 Ik begrijp het wel.
 Maar we moeten het heelal óók begrijpen: wat doet dat stralend blauwe, bloeddorstige en luidruchtige stipje hier in mijn stille, eeuwige, onverschillige donker?

Als we dat eens wisten

(B.Dewulf in DS Magazine 21/2/2015 p.5 )

Nood aan gedeeld referentie-systeem. Nieuwe verlichting.

Ooit had je vier kranten en elk daarvan gaf een encyclopedische visie op de wereld. Een encyclopedie vertelt je niet alles, maar alles wat ze belangrijk acht. Nu zijn er 7 miljard mogelijke encyclopedieën. Wat de communicatie heel moeilijk maakt, want tot gisteren lazen u en ik dezelfde krant en hadden we gedeeld referenties. Nu maakt iedereen zijn eigen cocktail. Het internet wekt de indruk dat het een gemeenschap is waar iedereen dezelfde taal spreekt, terwijl net het omgekeerde het geval is. (Umberto Ecco in DS Magazine 21/2/2015).

Hoe kan een individu vanuit het oneindig gefragmenteerde informatie-landschap nog die zaken distilleren die er toe doen voor het individu en de gemeenschap én dus vanuit het gemeenschappelijke belang gedeeld moeten worden? Het referentiekader is er nog altijd, doch onderhuids. Humanitaire waarden leven, individuele spiritualiteit wordt ongezegd beleefd, maar komt onder druk door de overload aan (des)informatie en ongenuanceerde kritiek of referentie-systemen. Dit creëert onnodige stuurloosheid, onbeslistheid en passiviteit in tijden dat deze waarden juist meer aandacht verdienen. De nieuwe verlichting betekent dat het door de eerste verlichting gevaloriseerde individu, opnieuw zijn plaats in het geheel vindt. Het is tegelijk betekenis hervinden aan een door wetenschap van betekenis ontdane wereld. Het is een taal hervinden die de grondstromen van dit referentiekader bloot leggen: verbondenheid, individuele verantwoordelijkheid, gegevenheid en vrijheid, vrede, persoonlijk geluk, dankbaarheid, oprechtheid, onthechting, vreugde, nederigheid, liefde ...

Verbonden zijn of verbinden.

Hierbij sluit Ik een verbond met jullie en met je nakomelingen, en met alle levende wezens die bij jullie zijn: vogels, vee en wilde dieren, met alles wat uit de ark is gekomen, alle dieren op aarde. Deze belofte doe Ik jullie: nooit weer zal alles wat leeft door het water van een vloed worden uitgeroeid, nooit weer zal er een zondvloed komen om de aarde te vernietigen. Ik zal denken aan mijn verbond met jullie en met al wat leeft. Genesis 9:12-15

Leefsleutels

Ik wil zo rijk, zo productief mogelijk leven. ...
Ik heb het gevoel dat ik intens leef ...

Sinds enkele weken lijkt het alsof ik vanop een grote hoogte neerkijk op mijn leven,
als een soort landschap, en zie hoe alles samenhangt ...

.. Mensen die doodgaan, laten altijd een leegte achter die nooit kan worden gevuld. Het is het lot, het genetische en neurale lot, van elke mens een uniek individu te zijn dat zijn eigen weg vindt, zijn eigen leven leidt, zijn eigen dood sterft.

En eerst en vooral ben ik een wezen met een bewustzijn geweest, een denkend dier
op deze prachtige planeet ...

... Opeens lijk ik alles in focus te zien en in het juiste perspectief. Er is geen tijd meer voor overbodige dingen. Ik moet me concentreren op mezelf, mijn werk, mijn vrienden. Minder televisiekijken ... Dat is geen onverschilligheid, maar wel onthechting. ...

Dat alleen al is een enorm voorrecht geweest en een groot avontuur...

Ik kan niet beweren dat ik niet bang ben.
Maar mijn overheersende gevoel is dankbaarheid.
Ik heb bemind en ben bemind geworden.
Ik heb veel gekregen en heb een beetje teruggeven.
Ik heb gelezen en gereisd, nagedacht en geschreven.
Ik heb een dialoog met de wereld gehad ...

... Mijn lichaam takelt af, maar vreemd genoeg is mijn geest geen ogenblik verzwakt.
Ik blijf vurig in de studie en opgewekt in gezelschap.
... Ik heb een mild en zacht temperament, ben open, sociaal en opgewekt, kan mij aan anderen hechten en ken geen vijandschap.
.... In al mijn passies ben ik buitensporig.

... Ik hoop dat ik de tijd ... kan gebruiken om vriendschappen te verdiepen ... en een nieuw niveau van inzicht en begrip te vinden. Dat zal durf, luciditeit en oprechtheid vragen.

... Maar ik zal ook tijd hebben voor plezier (en zelfs voor dommigheid) ....

... Ik ben blij wanneer ik begaafde jonge mensen ontmoet ...

Oliver Sacks in DS 21/2/2015 "Mijn eigen leven"

Ofwel wordt het leven voor de voeten gegooid,
pak je het op
en leef je het op
Ofwel wordt het leven voor de voeten gelegd,
beleef je het
en geef je het terug.

Learn as if you were to live forever

Live as if you were to die tomorrow.
Learn as if you were to live forever.
Mahatma Gandhi

Overleggen is misschien meer dan overleggen …
… leren (over materie(s), organisatie, klanten, collega’s …)
… oefenen (bv in organiseren, presenteren, communiceren, luisteren, argumenteren …)
… oplossen (bv door brainstorming, kruisbestuiving …)
… verlichten (bv gezamenlijk tot een inzicht of idee komen die we individueel niet of moeilijk konden realiseren …)
… creëren (bv van dynamiek en flow in en buiten jezelf …)

Mijn lichaam takelt af, maar vreemd genoeg is mijn geest geen ogenblik verzwakt.
Ik blijf vurig in de studie en opgewekt in gezelschap.
Oliver Sacks in DS 21/2/2015 'Mijn eigen leven'