Noverim me, noverim te.

Dat ik mezelf mag kennen, dat ik jou mag kennen.
Augustinus

Metanoia: voorbij de Geest

‘Metanoia’ is een naam, een droom die werkelijkheid wil worden. ‘Metanoia’ betekent ommekeer, geestesverandering. Voor de Grieken betekende het een fundamentele verschuiving of verandering, of nog meer letterlijk: een beweging opzij. Want ‘meta’ betekent naast, achter, voorbij de geest. Terwijl ‘noia’ - komende van de stam ‘noos’ - van de geest, betekent.
Blijkt dat Johannes de Doper het begrip ‘Metanoia’ in de mond heeft genomen wanneer hij doopte in de Jordaan. In de vroegere gnostische traditie kreeg het ook de betekenis van het ‘opwekken van een gemeenschappelijke intuïtie’ en ’het rechtstreeks kennen van het hoogste’.
Peter Senge schrijft in zijn boek de ‘De Vijfde Discipline’:
“Wie de diepere betekenis van ‘Metanoia’ begrijpt, begrijpt de diepere betekenis van ‘leren’, want leren houdt tenslotte ook een verschuiving of beweging van de geest in. Werkelijk leren raakt de kern van ons mens-zijn. Door te leren her-scheppen we onszelf.”
Door te ‘leren zoeken’ worden we in staat gesteld iets te doen dat we daarvoor niet konden en krijgen we letterlijk een nieuwe kijk op de wereld en op onszelf in die wereld en breiden we ons scheppend vermogen uit. Naar dit soort leren hebben we hoe dan ook allemaal een diepe hunkering. (uit de prospectus van VZW  Metanoia).

Vroeg of laat moeten we allemaal de mentale transitie doormaken

Mijn levensfilosofie is eenvoudig: het belangrijkste wat je als mens te doen hebt, is het leven op een goede manier doorgeven aan de volgende generaties. Dat betekent dat je omziet naar wat je doet. Ik kom uit een bestel dat zijn tijd heeft gehad. Juist doordat ik er zo diep in betrokken was, heb ik een scherp zicht op wat niet functioneert en waarom. Ik vind het mijn taak die inzichten uit te dragen. Het is geen bekering, maar voortschrijdend inzicht. Ik ben een katholieke jongen, maar ook een taoïst: leef harmonieus met je omgeving en doe wat moet doen. Vroeg of laat moeten we allemaal die mentale transitie doormaken. Een nieuwe manier van leven en werken vereist een cultuuromslag, een nieuw beschavingsmodel zelfs waarbij we van een individualistische, winstgedreven ethiek overgaan naar een cultuur van samenhang en onderlinge afhankelijkheid. Die omwenteling is volop aan de gang, al zitten veel gevestigde machten nog in de fase van de ontkenning. De mensheid is er sinds haar ontstaan als eencellige wezens altijd in geslaagd een volgende fase van bewustzijn te bereiken. ... We zitten op een cruciaal evolutionair moment in de geschiedenis van de mensheid. Een heel nieuw speelveld gaat open. Boeiender kan het niet zijn, toch? (Herman Wijffels, ex-ceo Rabobank en hoogleraar duurzaamheid en maatschappelijke verandering Universiteit Utrecht, De Tijd 10/11/2012)

Van lineair naar circulair, van specialisatie naar integratie, van globalisatie naar deglobalisatie.

De crisis maakt duidelijk dat de oude groeiforrnule, gebaseerd op financiële en ecologische schulden, vastloopt. Als tien jaar stagnatie dat besef in alle vezels van de maatschappij doet doordringen, hebben we winst gemaakt. ... We moeten er ons gewoon bewust van worden dat we financieel en ecologisch tegen grenzen zijn aangebotst die we op de oude manier niet meer kunnen verleggen. We moeten naar een nieuw maatschappijmodel. Dat is de enige uitweg uit de crisis. 

Dat betekent we ons houden aan drie heel basale principes. 

We stoppen met financiële schulden te maken en boven onze stand te leven. 

We gaan ecologisch niet langer in de overshoot door te vervuligen en onze hulpbronnen te verspillen. En we gaan onze maatschappij anders organiseren. In essentie beteken het dat we van een lineair productiesysteem overstappen naar een circulaire economie. Wat we vandaag doen, is onzinnig: we graven grondstoffen op, stoken ze op of maken er iets van, en wat we niet meer kunnen gebruiken aan het einde van de cyclus, gooien we weg. We moeten naar een circulair systeem, waarbij we onze energie zelf produceren en producten aan het einde van hun levenscyclus hergebruiken als grondstof voor nieuwe. Steeds opnieuw. De potentie daarvan is enorm. Technologie wordt de poort naar overvloed. ... 

Tegelijk moeten we ons anders organiseren. De meeste organisaties werken volgen een piramidale, mechanische structuur. Mensen zitten in een hokje en mogen precies doen wat daar is voorgeschreven. Ze mogen zich vooral niet bemoeien met wat in het hokje daarnaast gebeurt. Terwijl ze in staat zijn hokjes te doorbreken en holistisch te denken. Maar het arbeidssysteem stimumeert dat niet. Als je gaat werken, kan je net zo goed de helft van je mogelijkheden thuis laten, want die heb je toch niet nodig. ... Dit gaat terug op de newtoniaanse opvatting dat de wereld een soort mechaniek is, en dat specialisatie de weg is naar efficiëntie. Maar dat verhaal loopt op zijn einde. Specialisatie blijkt nu de oorzaak van allerlei ongemak. Van milieuproblemen. Van de vervreemding van mensen. We hebben processen gecreëerd die in een koker zitten en die we binnen die koker optimaliseren. Zonder te kijken naar de negatieve effecten links en rechts ervan. We organiseren onszelf met een paardenbril op. Dat is net wat een circulair systeem niét nodig heeft. We moeten leren samenwerken, integreren. Onze arbeidsmarkt en onze productie fysiek zo organiseren dat het ene proces voortbouwt op het andere.

Er zijn genoeg krachten in het bedrijfsleven en de maatschappij die al bezig zijn met die omwenteling. Kijk naar al die burgers die hun eigen energieproductie organiseren....lnteressant aan dit verhaal is dat je tot nieuwe bedrijfsmodellen komt. In een circulaire economie is het logisch dat een fabrikant zijn producten niet verkoopt rnaar verhuurt, zodat hij de grondstof in handen houdt. ...We moeten op een andere manier naar eigendom leren kijken. ... Voorbij het 'hebben' ligt een comfortabel leven zonder de last van eigendom. ... Maar ik zeker op zou inzetten, is alles wat maken heeft met ICT, nanotechnologie of materiaaltechnologie.... We staan voor een periode van deglobalisering. ..... Ze vergt investeringen, en er zit een hoop werk aan vast. Ik ben hoopvol, omdat we met dit model opnieuw banen importeren. Elk dak waarop zonnepanelen worden gelegd, betekent lokale werkgelegenheid. Recycleren van grondstoffen doe je lokaal. .... Hoe gaan we die ingrijpende transitie van lineair naar circulair financieren? Simpelweg: door onze spaargelden via het bankwezen aan te wen. De financiële sector moet dienstbaar zijn aan de transitie. Een deel van de sector is in de speculatieve economie verzeild geraakt. Daar moeten ze uit. Banken hebben er niets te zoeken. (Herman Wijffels, ex-ceo Rabobank en hoogleraar duurzaamheid en maatschappelijke verandering Universiteit Utrecht, De Tijd 10/11/2012)

Enige leefbare resultaat zijn wijzelf

Het is helemaal niet zeker
maar misschien is kennis niet meer dan
een luciferdoosje waarin een kind gaatjes prikt
want zonder lucht kan er voor wat men denkt
te bezitten geen levensverwachting zijn
alle wetenschap begint klein, in de kubieke leegte
van een mensenhoofd ritselt en wriemelt het
van vreemde woorden en transplanteert
de tijd de dagen waarin wij bestaan
niet wij vinden de gedachten
maar de gedachten vinden ons
het enige meetbare, het enige
leefbare resultaat zijn wijzelf
Jan Geerts

Gottes Zeit en betekenis

Muziek was de weken en maanden daarna balsem op de wonde. Bach vooral, die me sindsdien nog doorleefder in de oren klinkt dan vroeger. Zijn cantate Actus Tragicus gaat me door merg en been, vooral wanneer de alt “Wie Gott mir verheissen hat: der Tod ist mein Schlaf geworden” aanheft. Al ben ik het niet altijd met Bach eens: “Gottes Zeit ist die allerbeste Zeit.” Voor het afscheid van een dierbare is er geen “beste Zeit”, en God, daar denk ik het mijne van. Maar geen enkele componist, geen enkele kunstenaar slaagt er zo goed in als Bach om de grens af te tasten tussen leven en dood....

Bij een notie als het leven na de dood kan ik me weinig voorstellen. Dat er zoiets zou kunnen zijn als het “eeuwige leven” biedt me geen troost. Wel, en dat klinkt misschien paradoxaal, dat we maar een radertje zijn in de geschiedenis, een verwaarloosbaar detail op een verloren rotsblok ergens op de rand van het heelal. Dat het leven fundamenteel zinloos is, en dat we de betekenis ervan zelf moeten invullen. En dat mijn vader in die 81 jaar van zijn leven daarin geslaagd is. (Ivan Ollevier, De redactie)

Deinen

Het moment dat je iets wilt pakken, is het alweer verdwenen. De kunst is om mee te bewegen met de deining, net zoals mosselen doen. (Willemiek Kluijfhout, DS 27/10/2012)

Ouder en vrijer

Pieter Wispelwey neemt voor de 3e maal cello suites van Bach op. Hij wil tot 7 opnames gaan. Gevraagd naar de reden waarom hij dit doet antwoordt hij dat hij het gevoel heeft met het ouder worden vrijer te worden en meer persoonlijke accenten te kunnen leggen (gehoord op Klara).

Questioning

The important thing is not to stop questioning (einstein)

Richt mijn voet

Richt Gij mijn voet; ik vraag niet om te zien
De verre einder - één stap is mij genoeg
(J.H.Newman)

Heldere regels, hoger doel, routine en wilskracht

Maar het is een feit dat gelovige mensen langer leven omdat ze minder roken, lang minder drinken en gezonder leven. De wilskracht daarvoor putten ze uit de heldere regels en het hogere doel dat hun geloof hen biedt. (prof Baumeister in DS 22/4/2012)


Een gedragsverandering dus, meer routine en regelmaat, zoals onze grootmoeders al wisten, maar nu door Baumeister en zijn collega's, experimenteel bewezen (DS 22/4/2012)

Dagelijkse keuze voor waarden

Ook bij wilskracht zien we bij hersenscans neurale circuits aan het werk. Maar de mens is wel in staat keuzes te maken en verantwoordelijkheid op te nemen. Dat doen we de hele dag door. Kiezen is een heel reëel gebeuren (DS 22/4/2012)

Daarbij wordt over het hoofd gezien dat de ware kracht van een samenleving ligt bij de individuen die dagelijks bewust vorm geven aan de waarden die ertoe doen in het leven (prof. Mia Leijssen, DS 25/5/2012)

Verlies maar ook keuze, kracht, energie en blessings

Choose your love, love your choice

In zijn kracht blijven

Eenheid van energie waarvan wij allen deel uitmaken

Count your blessings

Ann Vermeiren (overleden echtgenote Marc Buelens)

Geloof vs.rede

Geloof moet doorleefd zijn. Niemand gelooft alleen op grond van een redenering. (JP Van Bendeghem, DS 22/4/2012)

Geschiedenis gaat over kwetsbaarheid

Geschiedenis gaat voor mij niet over grote rijken, religies en ideologiëen, maar over ontsnappen aan onze eigen kwetsbaarheid (R.Falter, DS 22 april 2012)

Zorg vs.presteren

We moeten een maatschappij organiseren waarin niet presteren centraal staat, maar wel de zorg voor elkaar en voor onze blauwe planeet. Jan Toye, eigenaar Palm.

Life is really simple

Life is really simple, but we insist in making it complicated. (Confucius)

You must be the change

You must be the change you want to see in the world (M.Gandhi).

Ieder zijn verhaal

Ieder mens is een verhalenverteller. Hij leeft omringd door zijn eigen verhalen en de verhalen van anderen. Hij ziet alles wat hij meemaakt in het licht van die verhalen en hij probeert zijn leven te leiden alsof hij het vertelde. (Sartre)

Wie bekeert wie?

Een snuggere jongen in de klas stak zijn vinger op. Mijn grootouders waren goede mensen, maar ze kenden het christelijk geloof nog niet. Nu zeg je dat ze daarom niet naar de hemel gaan. Als dat zo is wil ik niet van dit christelijk geloof weten. Dan dacht ik: wie bekeert hier wie? (Pater gerard bulcke)

Geest chemie maar ook oog voor andere realiteit

Het besef dat ons brein een zak vol chemicaliën en neuronen is, belet ons niet om de magie van de kunst, filosofie of een goede grap te zien (DS)

Rede niet zonder empathie en passie

Als rede niet gepaard gaat met passie en empathie komen we in een dorre samenleving waar eigenbelang regeert en mislukkingen niet worden getolereerd (Paul Verhaeghe).

Mensen doden elkaar niet in normale omstandigheden. Van nature zijn we afkerig van andermans bloed. We zijn een soort die in grote groepen samenleeft en drijft op samenwerking. We hebben mentale barrières die ons ervan weerhouden iemand anders een kogel door het hoofd te jagen. Maar die grenzen kunnen worden gesloopt. Evolutionair houdt dat steek, omdat geweld ook vaak vooruitgang betekent. Kijk naar de geschiedenis: het levert land op, grondstoffen, macht. Je kunt die grenzen slopen door drugs, rituelen zoals ritmische gezangen, maar ook door afstand te creëren. Fysieke, zoals bij de militair die vanachter een bureau in Arizona met een drone een trouwpartij aan het andere eind van de wereld bombardeert. Hij hoort het geroep niet, hij ruikt het verbrande vlees niet. Maar oook psychologische afstand. Door te denken: ik ben een mens, mijn vijand niet.'
De Tijd, 16/8/2014

Ten slotte concludeerden de onderzoekers dat oorlog jezelf en je groep een betere kans geeft in de evolutie. .... Wat nog niet wil zeggen dat oorlog onvermijdelijk is. Het percentage moord en doodslag verschilt aanzienlijk tussen de chimpansee-groepen. En zelfs als het in de menselijke genen ingebakken zou zijn, hebben wij nog steeds het grootste verstand van het dierenrijk, genoeg om ons te bezinnen eer we beginnen.
DS  17/9/2014

Succesvol leven

Een succesvol leven is een leven waarin je meer gegeven hebt dan gekregen (H.De Beir)

Dood aan de wet, leve de norm

Vereenvoudigen is je boerenverstand gebruiken (Erwin De Pue, DS 25/2/2012)

Rechtstreeks toegang tot de wil van God

Niets heeft de mensheid meer gekost dan economische wetenschap. (Roman Frydman, de Tijd 24/2/2012)

2011

Omschakeling

We moeten nu de omschakeling beginnen naar nieuwe technologie, die een andere opleiding vereist. Ook al zal die transformatie een langdurig proces zijn. (Gunther Pauli, in Trends 5 mei 2011)

17:14 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

Kleinkinderen
Als mijn kleinkinderen mij zouden zeggen 'Jij wist dat soorten aan het verdwijnen waren, maar je hebt niets gezegd en niets gedaan', dan zou ik me schuldig voelen (David Attenborough in DS 3/12/2012).

17:02 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

Mening tegen onverschilligheid
Ik verplicht mezelf om over alles een mening te hebben, alleen al omdat me dit behoedt voor onverschilligheid (M.Hendrickx in DS 3/12/2012)

16:59 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

Passie voor wat maatschappij nodig heeft


Mensen naar wie ik opkijk, zijn altijd mensen met een enorme overgave en passie om het menselijk bestaan proberen te verbeteren. Onlangs was ik in India in Mumbai. Het eerste wat ik daar heb gedaan, is het huis van Ghandi bezoeken.' 'Dokter Paul Janssen heeft ook een enorme impact op mij gehad. Weet je wat hij geregeld tegen me zei? Wat je ook doet, vraag je altijd af wat de maatschappij nodig heeft. En natuurlijk Steve Jobs van Apple.' 'Maar het hoeven geen bekende mensen te zijn. Ik kijk ook op naar gewone mensen die nooit opgeven, ook al hebben ze het moeilijk. … 'Voor mij draait het niet om titels. Er zijn veel wetenschappers die veel beter zijn dan ik. Het enige wat voor mij telt, is de vraag wat ik voor de maatschappij kan doen om ze beter te maken. Weet je wat ik jammer vind? Dat de mensen de rollen te vaak omkeren en er constant op hameren dat de maatschappij ervoor moet zorgen dat zij het goed hebben.' (Rudi Pauwels, ceo Biocartis, in DS 3 december 2012)

Als bedrijven enkel aan winst denken, zullen ze niet lang blijven bestaan (R.Branson in de Tijd 3/12/2012)



16:58 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

27-11-11
Als de tijd zijn stroom versnelt.
Als tussen licht en donder de tijd zijn stroom versnelt,

zijn wij in U verzonken, ons hart raakt niet ontsteld ...

Die lange nacht, die winter

doorstaan wij met geduld:

wij leven ongehinderd,

de dagen zijn vervuld ...

Uw licht komt na de nacht.

(gelezen)

12:41 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

19-11-11
Limieten en utopie


Bereid u voor op extremer weer. VN-klimaatpanel voorspelt meer hittegolven. Het wordt hoog tijd dat de wereld plannen opstelt om grote natuurrampen het hoofd te bieden. Want door de klimaatverandering neemt de kans op extremer weer toe. (DS 19/11/2011).



"De consensus in het westen is dat een opwarming met twee graden een haalbare kaart is. Die twee graden betekent echter honger voor 400 miljoen mensen in het Zuiden, watertekort voor 3 miljard mensen en wereldwijde vissterfte. Dat is onaanvaardbaar. Daarom voeren we dit najaar actie rond de klimaatverandering." (gelezen op site 11 11 11 - http://www.11.be/11/campagne-2011

Want ik had honger en jullie gaven mij te eten, ik had dorst en jullie gaven mij te drinken. Ik was een vreemdeling, en jullie namen mij op, 36 ik was naakt, en jullie kleedden mij. Ik was ziek en jullie bezochten mij, ik zat gevangen en jullie kwamen naar mij toe.” 37 Dan zullen de rechtvaardigen hem antwoorden: “Heer, wanneer hebben wij u hongerig gezien en te eten gegeven, of dorstig en u te drinken gegeven? 38 Wanneer hebben wij u als vreemdeling gezien en opgenomen, u naakt gezien en gekleed? 39 Wanneer hebben wij gezien dat u ziek was of in de gevangenis zat en zijn we naar u toe gekomen?” 40 En de koning zal hun antwoorden: “Ik verzeker jullie: alles wat jullie gedaan hebben voor een van de onaanzienlijksten van mijn broeders of zusters, dat hebben jullie voor mij gedaan.” (Matteüs 25:31-46)

Het neo-kapitalistisch systeem heeft zijn limieten bereikt. ... We zijn in onze diverse gesprekken met specialisten al enkele weken op zoek naar een oplossing. ... Ik heb de indruk dat we telkens uitkomen in een soort van utopisch denken ... (gehoord op klara - Trio).

17:52 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

06-11-11
Rust
Boven alle bergtoppen

is rust,

in alle boomkruinen

merk je

nauwelijks een zucht;

de vogeltjes zwijgen in het bos.

Wacht maar, weldra

rust jij ook.

(Goethe)

17:03 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

04-11-11
Uitzicht
Geef me water

Dan maak ik dit venster

Voor je schoon

met grote halen veeg ik

de stilte van je af



We kijken samen

zie je?

Niets wordt weer iets

Lucht raakt grond

Grond wordt uitzicht

uitzicht inzicht



Geef me water

Dan toon ik je hoop,

Uitzicht op de dag

Waar het ergste voorbij is

En het mooiste

Weer moet komen



(gelezen op kortrijkse begraafplaats)

21:12 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

Savoir-vivre
Journalisten hebben de neiging om evenementen te dramatiseren, door steeds een gevoel van imminent gevaar te creëren, schrijft de Duits-Nederlandse filosoof Peter Sloterdijk in de liberale Zwitserse krant Tages Anzeiger. Hij verwijst naar de vertellingen in de Decamerone, een middeleeuws allegorisch meesterwerk dat stilistisch tot het mooiste proza uit de Italiaanse literatuur behoort. De prachtige verhalen moesten de bevolking afleiden van de gesel van de pest die het toenmalige Firenze trof.

Sloterdijk neemt het op voor het recht op goed nieuws:

‘Deze poëzie die dateert uit de tijd van de pest eiste dat mensen zeiden: La vita è bella, zelfs als de rampenboodschappers daar niet van wilden weten. In de somberste uren die de mensheid kende en waarin zelfs het evangelie niet langer bestand was tegen de negatieve gevolgen van slecht nieuws, namen deze verhalen een para-evangelische functie op zich.

Zij verspreidden de gedachte dat ondanks al wat fout gaat in de wereld er nog altijd een savoir-vivre bestaat die de wereld een nieuw begin kan bieden....

Boven op de bergen van Firenze werd een mensenrecht vastgesteld dat ouder is dan alle andere- het recht op nieuws dat beter is dan de ware stand van zaken, het recht op verhalen die aantonen dat de intelligente wereld nooit ten onder kan gaan aan rampspoed en ruïnes. Het recht op poëzie voor de noodlijdenden. Het recht om nieuws te horen dat iemand niet tot wanhoop drijft.’ (express.be)

10:36 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

02-11-11
Innerlijke stem
Het was daar, in de natuur, dat mijn innerlijke stem voor het eerst in me weerklonk. En zo luid. Waw! Vandaag probeer ik die stem nog altijd te volgen. Vertrouwen is essentieel om op de juiste weg te blijven. Het is een cadeau, maar ook iets wat je moet leren. Daarom voed ik mijn kinderen spiritueel op. Aan mijn zoon Zekye leg ik het zo uit: of je het nu God noemt of iets anders, er is een krachtige energie die deze hele kosmos draaiende houdt en waarmee je je gewoon moet verbinden. Vergelelijk het met de oplader van je gsm. 's Avonds, voor het slapengaan, plug je in en 's ochtens ben je helemaal opgeladen. Ik doe het door te mediteren en te bidden. Zo blijf ik verbonden met de aarde, de kosmos, de energie en die innerlijke kracht die liefde heet. Als je die connectie hebt, wordt het leven zo mooi! Ik moet niet overtuigd worden van geluk of positieve energie, het zit gewoon helemaal in me. I love life! En tot ik erbij neerval ga ik er alle uithalen. (Manou Gallo, Zap Mama, in DS 29/10/2011)

14:53 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

31-10-11
7 mia mensen. Ethisch kruispunt. Stilte. Utopia truimphans.
Nu is de tijd waarin ethiek nooit zo sterk aanwezig was ...

Een inschatting maken van de economische, politieke en ecologische aspecten van de demografische explosie is onwaarschijnlijk complex. De vraag die zich op een intuïtieve manier het sterkst opdringt, is ongetwijfeld: hoeveel mensen kan de aarde aan? ... We kunnen er maar een cijfer op kleven, als we eerst bepalen wat voor leven al die mensen mogen leiden. We kunnen zeker niet met zijn allen leven als jager-verzamelaars. Vrij snel zouden we alle wilde dieren opsouperen. Evenmin kunnen we leven als de gemiddelde Amerikaan. De som van miljarden Amerikaanse ecologische voetafdrukken is veel te hoog. Fundamenteel gaat het hier om ethische keuzes.

1) De mensheid in leven houden, ook nadat de huidige zeven miljard overleden is, is een eerste keuze. We denken niet veel verder dan enkele generaties. Wie ligt wakker van de toestand van onze planeet in 2150? Onze ethiek steunt fundamenteel op wederkerigheid: 'Alles wat gij wilt dat de mensen voor u doen, doet dat ook voor hen' (Matteus 7:12). Impliciet verstaan we onder die mensen diegenen die nu leven. Als ik iets voor die mensen doe, ga ik ervan uit dat ze ten gepasten tijde iets terug doen, voor mij of de mijnen. Wie leeft in de 22ste eeuw kan geen wederdienst bewijzen. Als we het waardevol vinden dat de menselijke soort blijft leven, moet onbaatzuchtigheid een ethische kernwaarde zijn.

2) De tweede ethische keuze ligt voor de hand: welke levenskwaliteit willen we de komende generaties bieden? Wat is dat overigens, levenskwaliteit? Het is een van de belangrijkste vragen die we kunnen stellen. Welk economisch model zorgt ervoor dat mensen een waardevol leven kunnen leiden? En wat betekent dat, 'waardevol'? Toen Socrates de gifbeker dronk, keek hij terug op een geslaagd leven. Hij had nochtans nooit in zijn leven een auto gehad, noch een gsm of een laptop. Zijn kinderen droegen als baby geen wegwerpluiers en hijzelf had geen Armani-pak. Hgh definition-televisie kende hij ook niet, evenmin als skivakanties. Ethiek was nooit eerder zo sterk aanwezig in ons alledaagse leven als nu. Wie weet dat men veel meer mensen kan voeden met planten, dan met het vlees waarin we een groot deel van die planten investeren, kan er niet omheen: onze dagelijkse voedingskeuzes spelen in de hele demografische context een essentiële rol. Helaas weerspiegelt zich dat niet in de kookboeken die de eerste zeven plaatsen innemen van de bestsellerlijsten. Mobiliteit is een ander voorbeeld. Ooit beschouwt men ons autogebruik als een van de grote absurditeiten van deze tijd. Wandelen en fietsen zijn superieur, niet het minst vanuit moreel oogpunt. Niettemin staan honderden miljoenen Chinezen en Indiërs te popelen om ook in de file te staan. De wijze van productie en consumptie van energie is zonder meer een van de grote ethische uitdagingen waar we voor staan.

3) Een derde keuze gaat over de verdeling van rijkdom. De sleutel om de levenskwaliteit van een paar miljard mensen, geboren en ongeboren, te verbeteren is in handen van vrouwen. Ze kunnen die sleutel slechts hanteren als ze geen honger lijden, als ze onderwijs kunnen volgen en aan gezinsplanning doen. Dat alles is onmogelijk als ze arm zijn. Wij in het westen moeten de moed opbrengen om overheden te kiezen en te steunen die bereid zijn om de welvaart en rijkdom te verdelen. In ontwikkelingslanden dienen we diegenen te bestrijden die de emancipatie van vrouwen verhinderen.

Economen als Jeffrey Sachs rekenden uit dat dit alles mogelijk is en dat het niet eens zo duur hoeft te zijn. Nummer zeven miljard is welkom, uiteraard. Maar het is makkelijk en goedkoop, zelfs cynisch, om haar welkom te heten als we haar niets kunnen bieden. Ze moet op zijn minst naar school kunnen gaan en zelf kunnen kiezen met wie en wanneer ze kinderen wil, en hoeveel. Veel geluk, nummer zeven miljard.

Prof.Ethiek Johan Braeckman in DS 31 oktober 2011.

----------

Sommige praktijken bij Lehman Brothers stootten me heel erg tegen de borst. Hoe een stel schooljongens daar een beetje zat te spelen met de cijfers op hun Excel-sheets, zonder zich ook maar een klein beetje bewust te zijn van de impact van hun acties op de echte economie, de mensen en de jobs. De kloof tussen de werkelijkheid, de acties van individuen en de perceptie was gigantisch. (Sony Kapoor in Jobat).

----------

... met een utopische dimensie. Raakpunt tussen religie en ethiek.

Zitten we in een nieuw tijdsgewricht?

“In het huidige levensgevoel zit een element waarvan ik geloof dat het wijdverbreid is en dat het in de individuele levensgevoelens van bijna alle mensen is doorgedrongen, meer dan in 1914, meer dan in 1945, en meer dan in 1968. Ook toen ging het telkens om een tijdsgewricht waarin het gevoel overheerste dat er iets moest veranderen. Vandaag is dat gevoel nog pregnanter: er moet iets veranderen, zo kan de loop der dingen niet doorgaan. Dat innerlijke gevoel, dat het zo niet verder kan, verbindt zich met het appel ‘jij moet je leven veranderen’ – ofschoon het niet evident is dat jij toevallig de juiste persoon bent voor een verandering.

‘Je moet je leven veranderen’ betekent vooral dat de absolute imperatief van onze tijd tot je spreekt en je confronteert met een sublieme ethische wet. Dat is doorslaggevend. Het gaat niet om een privézaak. Net zoals de monnik aan zee op het schilderij van Caspar David Friedrich staan we aan de oceaan van de ecologische catastrofe en we kijken uit op een wereld die vroeg of laat ons en onze medemensen zal verzwelgen als we onze modus vivendi niet wijzigen. Dus in die imperatief steekt ook een element van dreiging, datgene wat de donkere kant van de religies in beweging zet. Maar nog belangrijker is het element van overbelasting, van overvraging, wat maakt dat we onze imperatief beter formuleren als ‘je moet van nu af aan iets doen, wat je eigenlijk niet kan’. Dat is ook het onderscheid tussen God en duivel, want God is diegene die altijd iets volkomen onmogelijks van je verlangt, terwijl de duivel een pedagoog is die de mensen altijd exact daar afhaalt, waar ze toevallig zijn beland.”

Aan die eisen kan je nooit beantwoorden, je schiet altijd tekort.

“Altijd! SØren Kierkegaard die het onderscheid tussen ethiek en religie juist aan dat criterium ophing, zei dat ethische eisen in de regel in een vervulbare vorm zijn geformuleerd, terwijl het voor religies typisch is dat ze de mensen met absurde eisen confronteren. We moeten wennen aan de gedachte dat we tegenover God altijd en per definitie ongelijk hebben, terwijl we ons toch moeten verantwoorden. Dat is nu eenmaal de vorm van de absurde overvraging, die toch onvoorwaardelijk wordt gehandhaafd.”



“Ik stel dan ook voor dat we het onderscheid dat Kierkegaard maakt tussen het ethische en het religieuze opheffen, doordat we het ethische zelf ‘absurd’ en buitensporig verklaren. We moeten het onderscheid tussen het religieuze en het ethische ongedaan maken, en aan het ethische zelf alle eigenschappen toekennen die voorheen bij de religie hoorden. Alleen zo kunnen we de nieuwe vorm van de absolute imperatief begrijpen. Als we van de ethiek maar een voldoende verheven opvatting hebben, kan de noodzakelijke religieuze absurditeit er in vervat worden. Want als ik zeg dat je je leven moet veranderen, dan eis ik van de mens iets wat hij eigenlijk niet kan. Om het te kunnen, zou hij een nieuwe mens moeten worden die doet waartoe de oude mens niet in staat was.”



Die verticaliteit werd in de loop van de geschiedenis op verschillende wijzen uitgedrukt zoals met de wapenspreuk ‘Plus est en vous’ of met Goethes verzekering dat ‘Wer immer strebend sich bemüht, den können wir erlösen’.

Uit interview JP Rondas met Duitse filosoof Peter Sloterdijk

-------

No life is as complete as a life of choice.

-------

“Your time is limited, so don’t waste it living someone else’s life. Don’t be trapped by dogma — which is living with the results of other people’s thinking. Don’t let the noise of others’ opinions drown out your own inner voice. And most important, have the courage to follow your heart and intuition. They somehow already know what you truly want to become. Everything else is secondary.” [Stanford commencement speech, June 2005] (Steve Jobs)

--------

Tijd voor utopisch denken en handelen.

--------

We moeten weigeren ons door de stroming te laten meeslepen.
Wie verdrinkt kan de anderen niet redden.

Mahatma Gandhi

---------

Welk spiritueel, religieus denken? Stilte.

Redelijkheid van de spiritualiteit in de economie terugbrengen.... De laatste jaren was de rationaliteit van de economie en de redelijkheid van de spiritualiteit... Eenzijdige consumptie-maatschappij... Kunnen we denken aan andere vormen van consumptie waarbij het sociale meer vooropstaat en de mens zichzelf niet voorbij holt. ... Daardoor zijn we in een vacuum terecht gekomen.... Vroeger was dit vacuum er niet.... Men vertrok vanuit een metafysische, spirituele context ... De omkering nu is fataal. ... Hoe terug uit het vacuum komen? ... Ghandi: An attitude of silence ... Is niet iets wat je anderen 'aanpraat' ... Is een open milde aandacht voor wat er is ... kwaliteitsvolle aandacht waarbij dat het oordeel uitgesteld wordt, waarbij ruimte ontstaat om de meerstemmigheid waar te nemen ... vanuit een stiltebron ... spirit ... leefstroom ... iets wat opwelt in mensen .... waar je niet met het denken de klauw kan op leggen ... iets wat altijd aan het denken ontsnapt ... waar je voelt, iets is inspiratiebron ... dit is iets wat energie geeft, capaciteit geeft, vermogen om te luisteren ... daarop inzetten is heel belangrijk .... spiritualiteit begint bij de confrontatie met zichzelf ... de mens wil vrij zijn ... hij zoekt zich te ontplooien ... de drang naar stilte is daarmee in verband te brengen ... hoe kan ik opnieuw mezelf zijn ... de roep naar erkenning ... men ervaart hierin een zekere dynamiek ... men voelt dat men zich opgeroepen voelt om een andere kijk te krijgen op de andere ... minder vooroordelen ... serener .... het pad der ouderen bewandelen, het pad van de wijsheid ... stiltebron is nooit buiten jezelf ... zolang het van binnenuit nooit herkend wordt, heeft het geen betekenis ... de wisselwerking tussen innerlijke ruimte en buitenruimte ... als dat zodanig bij elkaar kan komen, of versmelten, dat er geen verschil meer is tussen binnenruimte en buitenruimte, dan ontstaat dat momentum van diepe stilte-ervaring ... het is geen escapisme ... het stille komt vanuit een gedrevenheid ... het gaat ook het sociale herformuleren ... men gaat vanuit een regelmatig terugkomen tot de stilte, andere prioriteiten stellen ... het klinkt contradictorisch, maar men gaat door te vertrekken van zichzelf, de kans krijgen om in het sociale en het economische zichzelf niet meer zo centraal stellen ... men gaat de betrokkenheid op de andere als een geschenk ervaren ... dat is niet meer 'celui qui me dérange', maar diegene die mij de essentie van het bestaan gaat waarborgen, door de coöperatie met de andere ...

Klara 29/10/2011 Naar een betere, stillere samenleving. Naar aanleiding van CultUur van de Stilte morgen, een samenwerking van de vzw's Locus voor lokaal cultuurmanagement en Waerbeke, sociaal-culturele beweging rond stilte & leefkwaliteit. Met stiltecoördinator Dirk Sturtewagen en filosoof-econoom Hendrik Opdebeeck, oprichter van het SPES-forum voor meer spiritualiteit in samenleving en economie.

http://internetradio.vrt.be/radiospeler/v2_prod/wmp.html?qsbrand=31&qsODfile=/internetradio_master/productiesysteem2/programma_od/31_KL111029FTRI.xml

--------

Ik-onomie versus we-conomie











11:19 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

28-10-11
Universele troost
In dat boek toont hij aan dat wetenschappers hoegenaamd geen behoefte hebben aan een Schepper. Het hele universum, inclusief het allerprilste begin ervan, zal ooit volledig door de wetenschap kunnen worden verklaard. De theorie waarmee kosmologen dat hopen klaar te spelen, is de snaartheorie. Daarvan gelooft Hawking dat het ooit de langverwachte Theorie van Alles zal zijn, die in één formule op een T-shirt zal passen. Een beetje zoals E = mc². ... De mens is zo klein in vergelijking met het universum dat die handicap van geen enkele kosmische betekenis is. (DS 26/10/2011 nav lezing Stephen Hawking in Leuven). http://dagkrant.kuleuven.be/?q=node/10169

Wat heeft in het Licht van het universum wél betekenis?

00:58 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

16-10-11
Toekomst is trager, behoedzamer, ascetischer, duurzamer, kwaliteitsbewuster.
Verlies inhalen door nog sneller te rijden lukt niet meer. De toekomst van het geld is traag. ... De economische groei van de volgende jaren zal structureel klein zijn. Daarom is het veel verstandiger om in duurzame producten te beleggen. ... Het is bekend dat Noels een asceet is. Hij houdt geen grote sier. ... Minder winst, minder groei, meer levenskwaliteit. ... Er zitten systeemfouten in de hele sector, waardoor het gedrag van de mensen die er werken niet altijd is wat je van hen mag verwachten. Op de snelweg mag je niet trager rijden dan 70 en niet sneller dan 120. Maar als er mist hangt, mag je hopen dat iedereen zijn snelheid laat zakken, desnoods tot 70. Daar heb je geen toestemming voor nodig van een controle-orgaan. Zelfdiscipline zou moeten volstaan. Maar als iedereen 120 blijft rijden, omdat hij bang is dat de andere bestuurders anders sneller op hun bestemming zijn, gebeuren er ongevallen. Bovendien wordt het dan wel heel moeilijk om als enige te waarschuwen dat we beter 70 kunnen rijden... Ik heb het adagio gevolgd dat je de wereld moet verbeteren door te beginnen bij jezelf... Ik zie het leven niet als een maximalisatie van inkomen, maar als een maximalisatie van kwaliteit en vrijheid. ... Zo hebben we een schuldgedreven groei gecreëerd, waarvoor we de rekening naar de volgende generaties doorschoven. Alsof je de winter uitschakelen omdat je de zomer verkiest. Maar vroeg of laat wreekt de natuur zich. Dat is wat nu gebeurt. ... De jonge generatie gelooft veel in trage, maar duurzame groei. Ze maken inkomensmaximalisatie ondergeschikt aan hun levenskwaliteit. (Geer Noels in DS van 30/9/2011).

After The Haircut ! Wat na het Grote Financiële Sterven ? Het alternatief van de Britse econoom Tim Jackson (Uni Surrey en voormalig voorzitter van de Britse Sustainable Development Commission). In zijn boek "Welvaart zonder Groei. Economie voor een eindige planeet" (Uitg. Jan Van Arkel i.s.m. Oikos, denktank voor sociaal-ecologische verandering) beschrijft Jackson hoe ons huidige economische systeem inzet op de evolutionaire kenmerken van de mens, die ons naar de afgrond voeren (egoïsme en vernieuwing). Een nieuw economisch systeem moet zich richten op de andere kenmerken die ons net zo goed een evolutionair voordeel hebben geboden: altruïsme en traditie.(klara 22/10/2011)

18:02 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

Religare
Een mens kijkt uit over de horizon, met zijn geest.
En kijkt dan terug naar het hier en nu.
Vragend. Wat nu? Waarom? Zijn wij hier bij toeval? Zijn wij alleen?
Zijn geest speurt de horizon af naar het antwoord.
Een niet wetenschappelijke (want onbevredigende) maar spirituele zoektocht.
Een zoektocht naar verbinding: verbinding met de bestaansreden, met een Andere.
Religare = verbinden.
Religie
Religie is verbinden.
Verbinden met onze geest, spiritus.
We zijn verbonden met de mensen naast ons.
We zijn verbonden met de wereld.
We zijn verbonden met de aarde.
We zijn verbonden met het zonnestelsel.
We zijn verbonden met het universum.
We zijn verbonden met alles wat was, is en zal zijn.
We zijn een - bij leven actieve - cel van een groot lichaam.
Het lichaam is niets zonder zijn cel. De cel is niets zonder het lichaam.
Het lichaam wordt bepaald door hoe de cellen evolueren. Goedaardig of kwaadaardig.
Het Al krijgt via het venster van de geest, spiritus van de mens een naam, God.





17:40 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

29-09-11
Geleende aarde, geleend leven
Aarde is voor dit jaar opgebruikt. Sinds gisteren moet de mensheid het rooien met natuurlijke grondstoffen die er eigenlijk niet zijn. Global Footprint Network berekent jaarlijks de ecologische voetafdruk van de mensheid. Daaruit blijkt dat de datum waarop we de grondstoffen hebben uitgeput telkens vroeger op het jaar komt: in 2000 was dat nog begin november, nu dus eind september. (Metro 28/9/2011)

De financiële crisissen: de consumenten in de US leven op krediet, de Europese lidstaten leven op krediet.

Ooit moet dit terugbetaald worden.

02:21 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

Empathie, excelleren, essentie, één.
Empathie : leven is mededogen. Wij, mensen. Jij, mens. Eén strijd tegen onvrijheid, beperkingen.

Excelleren: leven is geest. Die waait. Creatie, schepping, weten, begrijpen, voelen. Vrijheid.

Essentie: leven is streven naar echtheid. Ongebonden, onthechting, waarde.

Eén: leven is één. Eén met de ander. Eén met alles. Eén met het Al.

02:16 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

07-09-11
Gevangene van de hoop
We zijn de gevangene van de hoop (desmond tutu) - de tijd 7/9/2011

16:16 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

26-08-11
Volg hart en intuïtie
“No one wants to die. Even people who want to go to heaven don’t want to die to get there. And yet death is the destination we all share. No one has ever escaped it. And that is as it should be, because Death is very likely the single best invention of Life. It is Life’s change agent. It clears out the old to make way for the new. Right now the new is you, but someday not too long from now, you will gradually become the old and be cleared away. Sorry to be so dramatic, but it is quite true.

“Your time is limited, so don’t waste it living someone else’s life. Don’t be trapped by dogma — which is living with the results of other people’s thinking. Don’t let the noise of others’ opinions drown out your own inner voice. And most important, have the courage to follow your heart and intuition. They somehow already know what you truly want to become. Everything else is secondary.” [Stanford commencement speech, June 2005]

(Steve Jobs)

16:47 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

14-08-11
Uiteindelijk
"Uiteindelijk zijn we er toch maar om mekaar te helpen", zei de buurvrouw na wat geklaag over de dagelijkse ongemakken en zwaarte van de oude dag en de wrevelingen met haar oude ziekelijke man die haar daarnet op straat - bezorgd en ongerust als hij was - was komen opzoeken.

18:05 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

05-08-11
Samen telt
Wanneer 10 procent van een bevolking een onwrikbaar principe huldigt, zal dat geloof onvermijdelijk door de meerderheid van de maatschappij worden geadopteerd. Dat is de conclusie van een onderzoek van wetenschappers aan het Rensselaer Polytechnic Institute in de Verenigde Staten. De onderzoekers merken op dat het resultaat van de studie belangrijke implicaties kan hebben voor de inzichten in de impact van sociale interacties, gaande van de verspreiding van innovatie tot politieke bewegingen.

"Wanneer een opinie door minder dan 10 procent van de bevolking wordt gedeeld, is er geen enkele zichtbare vooruitgang in de verspreiding van de ideeën," merkt Boleslaw Szymanski, hoofd van het Social Cognitive Networks Academic Research Center (SCNARC) aan het Rensselaer Polytechnic Institute, op in het webmagazine ScienceDaily. "Wanneer echter de grens van 10 procent wordt doorbroken, verspreiden de ideeën zich als een lopend vuur."

Szymanski merkt op dat de recente gebeurtenissen in Tunesië en Egypte volgens een dergelijk patroon zijn geëvolueerd. "In die landen waren dictators decennia lang aan de macht, maar op enkele weken tijd werden ze verdreven," voert hij aan. "Mensen houden er niet van een onpopulaire opinie en zoeken lokaal altijd naar een consensus. Naarmate veranderings-agenten echter meer mensen kunnen overtuigen, begint een steeds grotere groep zijn eigen opinie in vraag te stellen, om uiteindelijk het nieuwe inzicht te adopteren, waardoor de verspreiding steeds sneller gaat."

De onderzoekers voegen er aan toe dat de grens van 10 procent in elke situatie en elk maatschappelijk gebied gehandhaafd blijft. Wel wil men onderzoeken of het principe ook overeind blijft in gepolariseerde maatschappijen, zoals de tegenstelling tussen democraten en republikeinen in de Verenigde Staten. (express.be)

----------

"Koen is niet meer gelovig.
Zuster Fillet: 'Zegt hij.'
Koen Fillet: 'Ik denk dat ik het nooit geweest ben.'
Zuster Fillet: En toch, als ik je bezig zie met je kinderen, als ik hoor hoe je leeft, dan bespeur ik een geloof in christelijke waarden.
Koen: Dat gaat over waarden, niet over de godgedachte. Ik heb normen die ik deel met u, tante Mariette, maar dat maakt me daarom nog geen gelovige.
Zuster: Dat is juist. Maar de basis van de waarde waar je mee leeft en die je doorgeeft, was wel geinspireerd.
Koen: Ik zie geen enkele reden om aan te nemen dat er een God is. ...
Wat is de grootste inidividuele kracht van de Fillets?
Zuster: Mijn grootse kracht? Toch wel alles wat met mijn roeping te maken heeft. Dat staat in mij geschreven. Mijn kracht is mijn werk en mijn zending, geleid door de Jezus Christus in wie ik geloof.
Koen: Ik zou het niet weten. Als je de vraag zou stellen 'waarom zou je morgen nog graag leven', dan zou ik antwoorden: uit nieuwsgierigheid. In een banale eerste laag heet dat: ik zou nog graag de krant van morgen lezen. Maar in een tweede, diepere laag: ik wil weten hoe het met mijn kinderen en met de mensheid verder loopt.
Zuster: Dat is toch ook een soort geloof in de groei en het verloop van het leven?
Koen: Maar niet vanuit uw inspiratie, tante Mariette. En dan heb ik nog die derde laag, die van de twijfelaar. Welk belang ligt er in het feit dat ik wil weten wat er met mijn kinderen gebeurt? Want zij vragen zich vervolgens af wat hun kinderen staat te wachten. En over vier miljard jaar ontploft de zon, dat weten we nu al. Ik denk dan: al goed dat het afgelopen is na de dood, stel je voor dat het zou doorgaan.
Zuster: De liefde gaat altijd maar door, Koen.
Koen: Ja, maar je bent er dan niet meer bij, hé.
Zuster: Juist wel. Ik geloof dat vast.
Koen: Om te geloven in het leven na de dood, moet je geloven in een ziel. Ik noem dat zelfbewustzijn. Nu, volgens mij is zelfbewustzijn een product van onze hersenen. Maar als die dood zijn: wel zelfbewustzijn. Of weg ziel, zeg maar.
Zuster: Jij situeert het in de hersenen, dat is niet de plek waarin ik het stop.
Koen: Ik vrees dat ik met een lelijk woord 'materialist' mag worden genoemd. Materie is er het eerst, en daar is de geest een product van. De stap die u zet, geloven in een leven na de dood, kan ik daarom niet zetten.
Zuster: En daar verschillen we van mening, maar dat maakt voor de rest weinig uit. Wij horen samen, dat telt." DS begin juli 2011

-------------

We moeten inderdaad evenwicht zoeken. Geen extremen. De wereld is uit zijn evenwicht. - Keynes+Greenspan(Bernanke) leiden tot deze crisis. Tijd voor andere gidsen en nieuwe koers. Tering naar de nering+orthodoxie (Geert Noels op twitter).

------------

En dus blijven we aanmodderen met een steeds grotere aanstormende kater als gevolg. Misschien kunnen we onszelf alvast trakteren op een boekje over 'happynomics'. Die groeiende discipline roept op het geluk niet enkel in economische welvaart te zoeken, maar in zaken als sociale contacten, kortere files en een eenvoudiger leven. Het klinkt een beetje wuft, maar het belooft de nieuwe rage te worden. Het kan onze materiële verarming minder pijnlijk pijnlijk helpen maken. ('Komt er einde aan de welvaartsgroei?', De tijd 20/8/2011)

------------

Wat mij brengt bij een post van de futuroloog Stowe Boyd over zijn toekomstscenario's, op de blog Underpaid Genius.

- Scenario 1 is eigenlijk afkomstig van Umair Haque. Die auteur roept op concepten te herdenken zoals "BBP", "de onderneming", "zakenbanken", "kredietratings", "banen", "regering" enz. In het teken van de eudaimonia - de antiek-Griekse notie van het leven dat waard is geleefd te worden.

Haque wil de grote ondernemers en de politici overtuigen van andere vormen van ondernemen en de samenleving organiseren, op manieren die meer duurzaam zijn.

Dit doet me wat denken aan de ideeën van Geert Noels die recent opperde dat vermogens weer traag moeten worden (zie de post van Rik Dhoest en de reactie van Noels in de discussie onderaan de blogpost).

- Scenario 2: Stowe Boyd vindt die hoop heel verdienstelijk maar onrealistisch. Hij roept mensen op zelf anders te gaan leven: ga in stadscentra wonen eerder dan in voorsteden, werk samen met anderen, kweek zelf dingen, ruil diensten en goederen of koop zaken die plaatselijk worden gemaakt of verbouwd. Op die manier valt scenario 3 (zie volgend punt) makkelijker te overleven. (hij spreekt er niet over, maar in die stroming is doorgaans ook belangstelling voor alternatieven voor het klassieke fiatgeld, zoals gemeenschaps'munten', Bitcoin-achtige ruilmiddelen, en uiteraard ook goud).

- Scenario 3: wat er nu aan het gebeuren is, volgens Boyd en anderen. De economie blijft sputteren, de politiek zit vast in de greep van nieuwe ideologische gevechten, en we verzeilen in een wereldwijde depressie. Een combinatie van mismanagement van het financiële systeem, onbekwame politieke leiders en toenemende milieu- en klimaatrampen leiden de komende jaren of decennia tot oorlog en rampspoed. Wateroorlogen brengen honderden miljoenen mensen op de been en grensoorlogen worden uitgevochten over een derde van een snel uitdrogende planeet: Oost- en Noord-Afrika, Midden-Oosten, Zuid-Azië.

India en Pakistan mobiliseren hun kernarsenaal. Handelspopulisme betekent het einde van de Europese Unie, de vrijhandel wordt verketterd en het Chinese model wordt met bewondering besproken: een gesloten staatseconomie die vanuit een machtig centrum wordt gestuurd. (www.tijd.be)

---------------

And so even though we face the difficulties of today and tomorrow, I still have a dream. It is a dream deeply rooted in the American dream.

I have a dream that one day this nation will rise up and live out the true meaning of its creed: "We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal."

I have a dream that one day on the red hills of Georgia, the sons of former slaves and the sons of former slave owners will be able to sit down together at the table of brotherhood.

I have a dream that one day even the state of Mississippi, a state sweltering with the heat of injustice, sweltering with the heat of oppression, will be transformed into an oasis of freedom and justice.

I have a dream that my four little children will one day live in a nation where they will not be judged by the color of their skin but by the content of their character.

I have a dream today!

I have a dream that one day, down in Alabama, with its vicious racists, with its governor having his lips dripping with the words of "interposition" and "nullification" -- one day right there in Alabama little black boys and black girls will be able to join hands with little white boys and white girls as sisters and brothers.

I have a dream today!

I have a dream that one day every valley shall be exalted, and every hill and mountain shall be made low, the rough places will be made plain, and the crooked places will be made straight; "and the glory of the Lord shall be revealed and all flesh shall see it together."2

This is our hope, and this is the faith that I go back to the South with.

With this faith, we will be able to hew out of the mountain of despair a stone of hope. With this faith, we will be able to transform the jangling discords of our nation into a beautiful symphony of brotherhood. With this faith, we will be able to work together, to pray together, to struggle together, to go to jail together, to stand up for freedom together, knowing that we will be free one day.

11:52 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

03-07-11
De innerlijke weg
"En trouwens, Dehaene vindt dat hij nog een missie te vervullen heeft. 'Mijn drive is manieren te vinden om toch nog een gemeenschappelijk belang te zoeken. Die atomisering van de samenleving bekommert mij enorm. We zullen echt op zoek moeten gaan naar samenwerkingsverbanden en structuren om die nieuwe realiteit vorm te geven.'

Die nadruk op het samenlevingsaspect, zegt Dehaene, komt voort uit zijn geloof dat het hier met dit leven niet eindigt. 'Ik geloof dat dit leven overgaat in iets waar dat onderscheid tussen gemeenschap en individu helemaal is weggewerkt. Zonder dat ik concreet kan formuleren wat dat is. De Kerk noemt het de gemeenschap van de heiligen. Ook als rationele mens bepaalt dat mijn leven en denken, zonder dat ik daarvoor alle grote rituelen en instellingen nodig heb. Mijn engagement naar de samenleving zie ik als iets wat uiteindelijk in het hiernamaals zal uitmonden. Enfin, ik zou er toch moeite mee hebben dat niet als een continuïteit te zien.'

(Jean Luc Dehaene in de Tijd van 2 juli 2011).

09:54 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

25-06-11
Als een zalm die tegen de stroom naar zijn bron zwemt
X: Er staat vandaag een overlijdensbericht in de krant van iemand die twee maanden vóór mij geboren is.

Y: Ja. Dat doet inderdaad nadenken. Ik denk soms dat wij eigenlijk uiteindelijk maar een naam zullen zijn ergens in een genealogisch register.

X: Inderdaad. De eerste generatie zal ons misschien nog herinneren, de tweede al veel minder, om uiteindelijk ergens alleen de grote vergetelheid in te gaan.

Y: Van die gedachte wordt je niet bepaald vrolijk.

X: Ja. Maar toch moeten we proberen voorbij die gedachte te gaan, verder te kijken. En dan vooral ‘figuurlijk kijken’ met onze geest. Niet met onze rationele, cartesiaanse geest. Maar met ons innerlijk oog, onze spiritus.

Y: Wat bedoel je?

X: We moeten misschien met ons innerlijk oog, met onze spiritus die eerder oog heeft voor synthese doordringen in een ander bewustzijn. De wetenschap geeft ons daartoe een voorzet. Als men vandaag een soort van hitparade van meer en meer gebruikte termen in het fundamenteel wetenschappelijk onderzoek zou oplijsten, doe ik een gok dat men woorden als ‘energie’, ‘altijddurende beweging’, ‘andere dimensies’, ‘onberekenbaar’ en ja zelfs ‘mysterie’ meer en meer zal zien opduiken. De grenzen van het denkbare, het rationele denken worden bereikt. Over hoe men dan nog ‘inzicht’ kan krijgen in de werkelijkeheid, zal misschien enkel nog kunnen met andere ogen. Ogen die uit het samenleggen van de puzzle-stukjes, netjes gedisecteerd met onze analytische, rationale geest, de diepere grond doen oplichten.

Y: Ik begrijp niet goed waar je naar toe wil.

X: Uit het samengaan van de analyse van de wetenschap en de synthese vanuit een beschouwende, eerder op ervaring en gevoel gebaseerde, geest zal misschien duidelijk worden dat alles met alles verbonden is en dat grenzen eigenlijk niet bestaan. Dat de grens van de dood, geen grens is en enkel een perceptie met een ‘paardebril’. Ook de grens van de dood, zal dan misschien blijken geen grens te zijn. Leven en leven na de dood, zijn niet van elkaar te onderscheiden. Alles is met alles verbonden.

Y: Als er geen grenzen zijn, hoe moet je je dan de werkelijkheid zonder grenzen voorstellen?

X: Misschien moeten we niet spreken in vormen van materie. De wetenschap laat duidelijk blijken dat alle materie, zoals ook het menselijk lichaam, onherroepelijk onderhevig is aan die ene grote natuurwet van de ‘entropie’. Materie is een tijdelijk min of meer geordend geheel dat fundamenteel gedoemd is terug af te breken en te vervallen in zijn oorspronkelijke vorm, namelijk chaos. Negatief gezegd is destructie, verval, de niet te keren richting van alle materie, dus ook de mens. Wij proberen met alle middelen, zoals de geneeskunde, fitness, schoonheidsmiddelen enz. die natuurwet te bevechten. Maar dit is in se een hopeloze strijd. Uiteindelijk verzinken we in het onherroepelijke verval, die wij dan dood noemen.

Y: Wat je zegt over het verval is niet van aard dat het mij opbeurt.

X: Vrolijk zijn is één ding. Innerlijke rust is een ander ding. Het is dit laatste die je moet onthouden. Innerlijke rust is iets wat je kan overvallen. Innerlijke rust kan bijvoorbeeld opborrelen als je niet zozeer je aandacht richt op het verval van de materie, de dood enz... maar je aandacht naar iets anders draineert, kanaliseert. Hier ook geeft de wetenschap een voorzet. Wetenschap spreekt in haar fundamenteel onderzoek steeds meer van ‘energie’, ‘anti-materie’ … . Misschien moet onze aandacht als niet-wetenschapper, als leek, ook meer gaan naar die ‘energie’, ‘anti-materie’. Dan komen we misschien uit bij een andere invalshoek waarbij ‘zijn’ niet los kan gezien worden van we gemakshalsve ‘energie’ noemen. Zegt de wetenschap ook niet dat de oerknal iets was als een onvoorstelbaar intens moment ‘energie’, ter grootte van een erwt? Energie zonder grenzen in tijd en ruimte. Energie in beweging. Energie in verschillende verschijningsvormen. Energie die in zijn particuliere vorm verschijnt, misschien zelfs zelfbewustwordend, als ‘mens’. Energie die echter ook een generieke vorm heeft. Alle energie is één geheel. Zonder onderscheid. Gebundeld. Zonder begin en einde. Als een samenspel tussen delen en het geheel. Het deel bestaat niet los van een geheel, het geheel is er enkel door zijn delen. De primaire verschijningssvorm van het leven op aarde, begrensd door tijd en ruimte, schakelt naar een nieuwe verschijnsvorm waarin deze grenzen wegvallen.

Y: Kan je mij dat verduidelijken want ik heb moeite om te volgen.

X: Wij spreken klassiek van geboorte en dood als één mooie tijdslijn. Onze analytische geest maakt deze analyse afgaand op wat we zien en ervaren en vanuit ons ‘mensoog’ gezien. Velen maken dan bijvoorbeeld een vervolg op die lijn door te spreken over een leven na de dood. Wel te verstaan duidelijk in de tijd gescheiden door het kantelmoment van de dood. Het denken in termen van tijd en beperking van tijd wordt gerespecteerd. Maar eigenlijk beperken we met ons analytische ‘mensoog’ het zicht, het inzicht. Vertelt ons ‘mensoog’ alles over de werkelijkheid? Is ons ‘mensoog’ wel zo betrouwbaar als deze ons ‘leert’ dat er een beperking in tijd en ruimte bestaat. Een kritische blik, ingegeven vanuit wetenschappelijke bevindingen, leert ons dat dimensies niet beperkt zijn tot tijd en ruimte en er dus meer is. Er is de wetenschappelijke bevinding dat wij uiteindelijk een hoog ‘sterrestof’-gehalte hebben en uiteindelijk uit een zelfde bron komen die wij enkel kunnen bevroeden met alle capaciteiten van onze geest. De geest zwemt als een zalm stroomopwaarts naar de plaats vanwaar hij ooit ontsprong. Soms moeten we zoals de zalm die uit zijn vertrouwde wateromgeving hoog in de lucht opspringt om een waterval te overwinnen, onze geest met al onze kracht uit onze vertrouwde omgeving laten opspringen en op een hoger niveau tillen. En dan zullen we ooit de plaats bereiken waar de queeste, de strijd niet gewonnen, maar zijn voltooiing krijgt. Het inzicht dat het ‘mensoog’ ons weliswaar praktische hulp bezorgt, maar niet het heil. Dat heil, het inzicht van grenzeloosheid, enkel met ‘Gods’ oog’ te zien is. En bijna kwam het woord liefde in mijn mond. Maar dit woord is mij vandaag nog te moeilijk, te ongrijpbaar om hierover iets zinnigs te kunnen zeggen en het een plaats te kunnen geven. Wat niet belet dat ik er mij vandaag ondertussen in kan oefenen, omdat dit het meest appellerende levensproject is, ooit beschreven.

12:31 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

11-06-11
Spiritueel worden


X: We kunnen misschien hier wel een diepgaand gesprek hebben over ondermeer spiritualiteit en religie, maar ik heb de indruk dat de meeste mensen anders daartegenaan kijken of dit anders beleven. Soms lijkt mij dit gesprek wat hoogdravend.

Y: Ik kan daar in komen. Je bent in je eigen wereldje bezig en je hebt geen idee, laat staan voeling, met de wereld van andere mensen.

X: Het lijkt mij dan ook dat de relevantie van wat we hier bespreken, zeer beperkt is. De wereld draait gewoon anders dan dat wat we er in onze gedachtewereld van voorstellen.

Y: Ik denk dat je gelijk hebt. Maar moet dit ons ervan weerhouden hierover na te denken en van gedachte te wisselen? Of moeten we gewoon met de mainstream meegaan en er ons naar schikken? Of gewoon niet nadenken en spreken?

X: Nee, maar we moeten ons bewust zijn dat het redelijk vrijblijvend is en misschien een soort van aangename tijdvulling onder gelijkgezinden.

Y: Ja. Onaangenaam zijn deze gesprekken niet. Ikzelf heb daar veel aan. Het is als een geestelijk fitnessoefening, zoals de fysieke fitness. Het geeft een goed gevoel, ja zelfs soms een soort van ‘runnershigh’. Maar het is voor mij ook een ‘verrijking’. Ik ben overtuigd dat ik iets kan bijleren van de ander, een nieuw inzicht verwerven. Om het zo te zeggen wil ik inzichten van anderen stelen. Oneerbiedig gezegd zie ik de anderen soms als ‘sparring partners’ in geestelijke oefeningen.

X: Maar het blijft een beetje een ‘egotripperij’ en, ik herhaal, weinig relevant. Trouwens, met permissie, ik heb soms de indruk dat je je soms verliest in je gedachtewereld en totaal onbegrijpelijk bent. Je slaat soms gewoon stappen over in je redenering en gaat ervan uit dat de ander die zomaar kan raden.

Y: Ja, ik denk dat ik soms ‘gevoel’ probeer onder woorden te brengen, eerder dan heel duidelijk opgebouwde en onderbouwde redeneringen. Ik denk dat het de aard van het beestje is. Het probeert via wat het leest, wat het hoort en wat het observeert tot inzichten te komen die ergens lijken zinnig te zijn. Hoe eigenaardig ook, is er ook iets van een spelelement in deze continue oefening. Spelenderwijs je weg zoeken.

X: Dat lijkt mij veel op een kind dat in zijn hoek zijn spelletje speelt.

Y: Ja, het kind is nooit ver weg geweest. Het is ook nooit helemaal weggeduwd. Ik heb het ergens steeds een beetje zijn gang laten gaan.

X: Dit stemt mij een beetje tot meewarigheid.

Y: Maar misschien is die conclusie ook een beetje te kort door de bocht. De frisse kijk van een kind, niet bezwaard met allerhande levenservaringen, kan geestelijk verfrissend zijn. Om maar te zeggen dat dit kan helpen voor ondermeer de verwonderingservaring. Verwondering kan de geest oplichten. Het perspectief wordt anders. De verwondering over het leven, over het lichaam, over de materie, over jouw geest enz. De evidenties vallen weg. Je interne wereld wordt plots anders. Waar de omgeving grotendeels bepaalde hoe jij dacht en jou soms op sleeptouw nam, heb jij nu met die verwonderde kijk het gevoel het stuur over te nemen en maak je afstand van de buitenwereld.



X: Excuseer, ik heb geen verwondering nodig om mij een persoonlijke mening te vormen over de wereld die niet noodzakelijk overeenstemt met wat de doorsnee mensen hierover denken. Wat je zegt over verwondering is zuiver intellectueel, maar niet de realiteit.

Y: Een persoonlijke mening vormen behoeft inderdaad geen verwondering. Maar als ik het over verwondering heb, heeft dit niet te maken met meningen of overtuigingen die veelal gestoeld zijn op harde logische redeneringen, maar wel op ervaringen. Ik ben overtuigd dat men niet alleen bestaat uit een verzameling meningen en overtuigingen. Er is ook de vaak onbewuste en onuitgesproken innerlijke kijk op de wereld, mensen en het leven. Hoe sta ik tegenover de andere mensen. Is de andere mijn vijand of mijn lotgenoot. Geloof ik in de goedheid of slechtheid van de mens. Ben ik optimist, ben ik pessimist. Hoe kijk ik naar de wereld. Inzicht in deze innerlijke wereld vereist afstand nemen om beter te kunnen observeren. Verwondering kan daarbij helpen. Verwondering helpt dus je kijk scherper te stellen op de minder zichtbare kant van jezelf en de wereld. Je gaat vanaf dan wel meer op de tast, op het gevoel, op de ervaring. Het helpt niet alleen meer om met logische redeneringen te werken. Je zal soms beelden nodig hebben om inzichten te verwerven. Zo kan het inleven in het beeld van de vogel die in het hooggebergte rondzweeft en de wereld onder zich gade slaat, jouw innerlijke kijk veranderen. Inzicht is iets anders dan weten. Weten doe je door wetenschappelijk onderzoek bijvoorbeeld.

X: Ik geloof in niets anders dan wat we kunnen weten. Op gevoel afgaan is een te groot risico op dwaling. Het is trouwens gemakkelijk. Weten vereist soms hard zwoegen. Inzichten hebben trouwens weinig praktisch nut.

Y: Ben je zeker dat jouw gevoel je niet meer kan vertellen dan je rationeel werkend verstand? In het westen ervaart men dat de economie en de geestelijke gezondheid niet meer is zoals vroeger. Statistieken allerhande tonen rekenkundig aan dat er een probleem is. Maar wat er in de hoofden van de mensen hier in het westen omgaat, is voor de wetenschappers moeilijker te doorgronden. Is het angst, is het de vermoeidheid van een ouder wordende bevolking, is het de op zichzelf en zijn eigen behoeften gefocuste westerse mens. Misschien zal het gevoel nodig zijn om hierin wijs te geraken.

X: Wat heeft dat nog te maken met verwondering?

Y: Verwondering is afstand nemen van het gebeuren. Vogelperspectief. Los komen met je geest van de beslommeringen, de maalstroom, de ratrace, het doemdenken. We onderschatten misschien de mogelijkheden van de geest te veel. De geest is een prachtig instrument gebleken om wetenschappelijke bevindingen te doen. Maar is de geest ook niet tot meer in staat. Een innerlijk oog. Het ervaart de werkelijkheid achter de werkelijkheid. Daarin zal niet zozeer het analyserende en onderscheidende van de wetenschap spelen, maar het synthetiserende, het samenvallende de boventoon nemen. Daarin zullen individu en groep niet los staan van elkaar. Natuur en individu en groep zijn één. De individuele mens is wat de groep is, is wat de natuur is. Het innerlijk oog, introspectie zal misschien ook leren dat we als mensen iets hebben dat niet in dit plaatje, in die synthese past. Een residu. Een restwaarde. In de eerste plaats is die restwaarde een gevoel van een tekort. Het besef van de beperkingen van het leven, soms de angst, soms de zinledigheid, noodlottigheid. Maar kan dezelfde geest het tekort niet omzetten in volheid? Via relativering, naar uiteindelijk vrede met het tekort. Misschien deint het uit in het zoeken en beijveren van de droom van een leven zonder tekorten. Ja, soms loopt dit uit in vreugde, gedeelde vreugde, verbondenheid, lotsverbondenheid.

X: Je geeft mij het ongemakkelijke gevoel dat je hier toch echt aan het zweven bent zoals je zelf goed beschrijft met die vogel hoog in de bergen. Ik blijf toch liever met mijn twee voetjes op de grond. Daar heb ik tenminste iets aan. Geef mij maar het plezier van een goede komische film in plaats van jouw diepzinnige vreugde, vrede enzovoort.

Y: Ik kan je goede komische films aanraden. Ik zal niet ontkennen dat komische films mij ook veel deugd doen. Maar het is vooral het samen lachen die mij het meeste plezier geeft. Het samen navertellen. De lach is de compagnon van de verwondering. Zij doet ook jou afstand nemen van de drukte en gekte. Relativering. Neem de lach dus in zekere zin ernstig. Ze licht je geest op, verlicht jouw bestaan. En dat is wat ik precies bedoel. Verlichting. Licht brengen of beter gezegd licht ervaren. Lichter maken zodat je kan zweven. De geest kan dit. Laat de geest dus via de lach gerust haar werk doen. Je wordt in je lach stilletjes spiritueel. Of zeggen ze soms niet van iemand die anderen aan het lachen kan brengen, hij is ‘spiritueel’. Spiritueel worden. In doen en in denken. Geestig. Goddelijk.

17:14 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

Volg je droom


X: Ik heb net een telefoon gehad met één van mijn kinderen. Ik zit er mee in want ze gaat naar Amerika en ze heeft niets geregeld. Ik ben vanacht om 4 uur wakker geworden en heb uiteindelijk op het internet een goede verblijfplaats voor haar gezocht.

Y: Ik zie je zuchten. Op de koop toe moet je de dag nadien weer in de hectische beroepswereld scherp staan en vechten voor je plaats en je bestaan. Misschien weten we juist door wat we doen ondermeer voor onze kinderen, waarom we hier zijn.

X: Je zegt daar iets. Ik hoorde recent een man op de radio die naar zijn pensioen uitkeek omdat hij dan verlost zou zijn van zijn werk. Dat was het enige waar hij naar uitkeek. Triestig hé.

Y: Inderdaad. Ergens moeten we allemaal een droom hebben, denk ik.

X: Heb jij een droom?

Y: Uuh. Ik weet het niet zo goed. Of misschien wel, maar zonder dat die droom heel scherp was afgelijnd. Ik had in mijn jonge jaren wel een gevoel waar ik naar toe wilde. Het was iets dat ik aanvoelde als het verlengde van wie ik was en wilde en kon zijn. Maar het was nooit echt zeer duidelijk. Het was wat vaag. Nochtans bleef dit altijd op de achtergrond hangen tijdens mijn loopbaan en heeft het mijn keuzes op bepaalde momenten mee bepaald. Anderzijds was er een stuk berekening als ik nadacht over een droom. Ik was uitgegaan van het idee dat een droom zich niet zondermeer realiseerde, maar alleen door er iets van jezelf voor in de weegschaal te leggen, dus te werken en desnoods een hele omweg te maken die misschien zelfs ver van je droom af stond. Ik dacht ook dat je er rijp moet voor zijn om een droom te mogen en kunnen realiseren. Ik geloofde dat dromen op een goede onderbouw dienden gebouwd te worden. Als je eerst voor jezelf en gezin gezorgd hebt, kan je verder gaan. Ik geloofde ook dat toeval niet bestaat op dit vlak. Ik verduidelijk mij. Als je ergens van iets doordrongen bent, bepaalt dit je denken en kijken, zelfs onbewust. Heb je een droom die je stilletjes koestert, dan speurt je geest, zelfs onbewust, voortdurend naar kansen om die te realiseren. Tegelijk moet je ook rekening houden met heel praktische zaken. Het kan zijn dat je met veel goesting iets wil ondernemen, maar je door omstandigheden in de verkeerde omgeving of bij de verkeerde mensen zit. Die omstandigheden kunnen maken dat je goesting vlug overgaat en je je bijvoorbeeld de maandagmorgen naar je werk moet slepen. Als je werk intrinsiek je energie geeft, moet je dit vooral onthouden. Volg je droom.

12:47 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

05-06-11
Sail away
X: Ik geloof niet in een god.
Y: Je bent niet alleen. Heel velen, zoniet de meerderheid, hier in het Westen zijn geëvolueerd naar een leven zonder het referentie-kader van een god. Ons verstand zegt ons dat er gerede twijfels zijn aan de zekerheden uit het verleden.
X: Ik heb eigenlijk ook geen god nodig in mijn leven. Het leven is zoals het is. Een creatie van de natuurwetten. We moeten er het beste van maken, het verblijf hier op aarde wat aangenaam maken voor onszelf en en ja, waarom ook niet, voor de ander.
Y: Ik geef je gelijk. Het leven op een aangename manier beleven, is een deugd of laten we misschien zeggen, een genade. Daar streven we naar. Maar is dat alles? Maakt dit het leven compleet, af? Is de gedachte - vóór het sterven gaan - dat je een aangenaam leven hebt gehad, de gedachte die je leven voor jou in zijn plooi doet vallen, de gedachte die jou doet verzoenen met het onverzoenbare van de dood?
X: Ik ben niet bezig met gedachten die ik eventueel zou hebben vóór het doodgaan. Je zoekt het gewoon te ver. Leven betekent niet aan de dood denken. Voluit leven, nu, vandaag. Zolang het nog kan.
Y: Zolang het nog kan, ja. We zijn er maar even. Als er al één gedachte is die velen diep in zich ‘dragen’, dan is het wel dat de tijd kostbaar is en ze moet ‘beleefd’ worden. Ik ben daar tenvolle mee akkoord. Maar waarom is er dat sterk besef van tijd bij zovelen? Heeft dit niet juist omdat we het permanente perspectief van de dood zien, al zeggen we dat niet met zoveel woorden?
X: Ja misschien zit daar wel iets in. Maar ik hou mij daar verder niet bezig. Ik heb andere - leukere - dingen te doen.
Y: Beperken we ons eigen dan niet tot een éénzijdig thema in ons leven: leven moet geleefd worden? Ben ik, jij, wij allen, mensen, niet in staat tot een completer, ja waarom niet goddelijker leven? Een leven in dimensies die door de kracht van de geest het ondenkbare denkbaar maken. Een hemel op aarde brengen. Een hemel waar ik wegvaar van mijn eigen eilandje, naar die ander. Zijn wij niet in staat naar een dieper streven, een mens-voltooiend streven?
X: Ik voel die behoefte niet hoor.
Y: Dit streven komt er niet zomaar. Het is een kwestie van er zich voor open stellen, denk ik. Blijkbaar hebben we allemaal ergens de capaciteit om diepere gronden op te zoeken en in onze geest te laten inwerken als we daar op oefenen. Onze geest vermag meer dan we vermoeden.
X: Waarom zou ik de moeite doen. Het brengt toch niets bij.
Y: Dat weet ik niet. Ik vind het wel belangrijk te weten dat die diepere grond in mijn leven er kan zijn. Dat het in mijn handen ligt die diepere grond op te graven. Het trekt mij zelfs aan, het zuigt mij aan. Ik weet niet waarom. Het is mij gegeven op pad te gaan naar die diepere, of ja goddelijke dimensie in mijn leven. En dat kan ik niet los zien van het wegvaren van mijn eigen eilandje naar de ander. Of God bestaat of niet bestaat is mij, is ons mensen, niet gegeven met wetenschappelijke zekerheid te bepalen. We zouden misschien zelf god moeten zijn om het antwoord te kennen. Trouwens het godsbewijs of anti-godsbewijs is, denk ik, de verkeerde vraag stellen in mijn leven. Niet de troon waarop God zit is mijn streven. Niet op Zijn plaats willen zitten is mijn ambitie. Laat mij wegvaren naar de Ander. Dit is mijn ware zending. Dit is mijn grote zendingsopdracht. Sail away.

21:26 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

22-04-11
Less is more
X: Ik ben in een leeftijd waarin men zegt dat men in zijn 'topjaren' zit. Nu moet je doorstoten. Alles dus voor de carrière. Maar ik heb ook jonge kinderen die ik graag zou zien opgroeien. Mijn vrouw geniet ook niet van mijn aanwezigheid. Het is heel moeilijk kiezen.

Y: Het is inderdaad een verscheurende keuze. Je bulkt van talent en energie. Voor jou ligt de wereld open. Het is juist de onverdroten overgave van mensen die zich volledig voor hun job hebben gegeven, die de wereld hebben veranderd.

X: Maar als ik kies voor mijn carrière, zal ik dan geen spijt hebben? Ik heb een vriend die zijn conclusies getrokken heeft en zijn carrière opgegeven heeft. Hij zegt te kiezen voor een andere waarde. De mens staat centraal bij hem.

Y: Ik kan je niet helpen bij die keuze. Het is jij en niet iemand anders die deze fundamentele keuze kan maken. De twee keuzes zijn waardevol. Het is de richting waarin jouw ogen kijken, en niet die van iemand anders, die bepalen waar je naar toe gaat. Jouw ogen kijken zoals jij bent, ten voeten uit.

X: Het blijft een verduiveld moeilijke keuze. Ik wil het beste uit mezelf halen, maar toch niet ten koste van mijn naasten. Je hebt me daarnet nog gezegd dat de "inprint" van de ouders het sterkst is op de leeftijd waarin mijn kinderen nu zitten. Ze zijn ook op een leeftijd dat je er zoveel plezier kan aan hebben.

Y: Misschien zijn er 'vensters' van kansen om toch een en ander met elkaar te verzoenen. Een weekendje weg. Een wandeling. De intensiteit van de aandacht is misschien ook belangrijker dan de duur van het samenzijn. Of misschien moet je ook eens kijken of er geen andere wegen zijn in je professionele loopbaan die misschien minder 'status' geven, maar je dan wel echt professionele voldoening kunnen geven, een stukje jouw steentje bij te dragen aan het 'maken' van deze wereld én tegelijk de mogelijkheid geven om meer andere waarden in je leven in te schakelen. Less is more.

22:20 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

01-04-11
Kruimeligheid, mededogen en nederigheid.
Het verhaal van de evolutie van de mens ('Moeder, vanwaar komen wij?') maakt ons inderdaad - zoals David Van Reybrouck het treffend formuleerde in een interview - bewust van 'onze kruimeligheid'. Dat besef noemt Van Reybrouck 'bevrijdend'. Maar het hoeft volgens hem niet te leiden tot defaitisme, wel tot medemenselijkheid en mededogen.

Misschien is geschiedenis voor de mens wel één grote les in nederigheid. Net daarom is historisch besef voor een tijd waarin de hoogmoed van de menselijke soort ongekende toppen scheert, zo belangrijk.

(Peter Peene, voorzitter Davidsfonds).

11:51 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

27-03-11
Niet hoop doet leven, maar liefde.
X: Het is om depressief van te worden. Welke toekomst hebben wij? Kijk nu bijvoorbeeld naar wat we gisterenavond zagen in de reportage op TV: er is 4 meter ijs verdwenen in 3 jaar op Spitsbergen. Wat staat er ons nog allemaal te wachten? Overstromingen, droogtes, honger, ziektes, migratie-stromen, crississen allerhande, onzekerheid over het bestaan voor alsmaar meer mensen.


Y: Ik ben ook geschrokken dat het zo’n vaart gaat. Ik heb ook geen pasklaar antwoord op wat je zegt. We gaan onbekende tijden tegemoet. Wat zal mijn en vooral jouw toekomst zijn? Ik weet het niet. Maar het is al goed dat je er aandacht voor hebt. Het is goed dat je bekommerd bent om wat er rond je gebeurt. Het ergste zou al zijn dat je al die signalen negeert en maar gewoon doorgaat alsof er niets aan de hand is.

X: Er zijn wel niet veel mensen rond mij die daarmee bezig zijn of daarover nadenken. Het kan dan ook niet anders dan dat de wereld in de problemen komt. Ik heb de indruk dat de meesten de problemen niet zien of niet willen zien.

Y: Ja, dat gevoel ken ik ook. Hoewel ik merk dat er steeds meer mensen die zich hierover zorgen beginnen te maken. Als je mensen erover aanspreekt, zie je dat er meer en meer zijn die daarmee bezig zijn. Je kan wél iets doen door er al over te spreken. Geloof me, mensen zullen meer en meer luisteren.

X: Maar dat de mensen meer en meer luisteren, zal op zich de zaak niet veel veranderen. Hoe kan dat nog goed komen? Het is te laat.

Y: Dat weet je niet of het te laat is. Je vertrekt daar van een zogezegde zekerheid dat het te laat zou zijn. Dat weet je echter nooit of het te laat is. Neem nu het echt gebeurde verhaal van die man die dagenlang in de jungle verloren gelopen was. Zijn dwaaltocht leek één spiraal naar beneden, naar het onvermijdelijke einde: steeds op dezelfde plaats terug komen, niet kunnen eten en slapen, schoenen kapot, enzovoort. Verschillende keren kwam de wanhoop in hem op. Maar zijn verstand zei hem dat hij zich niet mocht overleveren aan de wanhoop. Hij moest zichzelf in de hand houden. Zichzelf in de hand houden betekent dat je je geest, je rede, boven de emotie stelt. Want vergeet niet, misschien onderschatten we nog te veel de kracht van de menselijke geest. Jezelf in de hand houden met je verstand betekent dat je niet denkt aan wat er op je zou kunnen afkomen, maar enkel op wat je in het hier en nu kan doen, je volgende logische, door de rede bedachte, stap. Dit betekent dat je mogelijke ‘doemscenario’s’ niet als uitgangspunt neemt. Het uitgangspunt is wel dat wat je hier en nu heel concreet doet, ertoe doet en een stap kan zijn naar een nog niet zichtbare oplossing. Het betekent doorzetten, zolang het verstand zegt dat er opties zijn. Wél, wat bleek? De verdwaalde man heeft het gehaald ondanks het feit dat hij eigenlijk in een situatie zat waarin hij niet wist of het ooit nog goed zou komen. Dus, laat je verstand het overnemen van je gevoel. Neem ‘doemscenario’s’ niet als uitgangspunt en leg de focus concreet op jouw volgende eerste logische stap die je kan zetten naar een nog niet zichtbare oplossing.

X: Het blijft toch wel zo dat de meeste wetenschappers het erover eens zijn dat de aarde nog nooit zo’n grote risico’s heeft gelopen. De statistieken van de overstromingen, droogtes enzovoort liegen er niet om.

Y: Dat is waar. De uitdagingen voor de mensheid zijn waarschijnlijk nog nooit zo groot geweest. Maar een verschil met vroeger is dat we nog nooit zo het gevoel gehad hebben met de mensen van gans de wereld verbonden te zijn. We zitten allemaal op hetzelfde schip, die blauwe planeet. We zijn met alsmaar meer ‘informatiekanalen’ verweven met elkaar. We kennen elkaars lotgevallen van over de ganse wereld alsmaar beter en sneller. Weet je, onze geest, waarover ik al sprak, wordt niet alleen ‘volwassener’, maar ook veel ‘ruimdenkender’. Onze geest kijkt meer en meer met de ogen van een vogel die hoog in de lucht boven de aarde zweeft. We kijken met ogen die de wereld omspannen. We kijken en denken meer en meer globaal. Wat we nu moeten doen is globaal handelen. Wat je doet, doet ertoe voor de globaliteit, voor de wereld, voor je buurman in de straat, voor de mens in de overgestroomde gebieden van Pakistan, voor de door droogte geteisterde regio’s van Oost-Afrika. Als dit “globaal zien” zich dus doorzet in “globaal denken” en uiteindelijk in “globaal handelen”, zullen we met vereende krachten over gans wereld de beste kans maken om de uitdagingen aan te kunnen. Denk dus globaal, laat mensen rond jou globaal denken en handelen.

X: Dat is volgens mij ‘wishfull’ thinking. Ik zie rond mij een andere realiteit. Mensen gaan voor de korte termijn geneugten. Ze consumeren, ze gaan voor de roes en de kick. Het verste dat ze kunnen denken is het eerstvolgende nieuwe speeltje, gsm, auto enzovoort. Ook ik doe daar soms aan mee.

Y: Ik zal niet ontkennen dat ik ook twijfel. Je ziet op het eerste zicht zoveel oppervlakkig consumentisme, zoveel destructief korte termijn handelen. Maar ook hier zou ik zeggen: je bent er nooit 100% zeker van dat de mensen werkelijk zo denken en zijn. Het is best mogelijk dat er zich stilletjes in de geesten van velen iets ontwikkelt, zoals bij jou, dat uiteindelijk zal leiden tot iets positiefs. Nee, we kunnen dit niet helemaal uitsluiten. Misschien zijn we reeds met velen, maar zien we het nog niet echt. En voor mij is dit voldoende. Meer hoef ik niet te weten. Zoals ik al gezegd heb, het allerbelangrijkste is dat je je met je logisch verstand focust op wat jij hier en nu als eerstvolgende stap kan zetten naar een oplossing.

X: Allemaal goed en wel, maar ik heb het gevoel dat ik er quasi alleen voor sta. Ik maak me ook niet populair bij mijn leeftijdsgenoten met dat belerend gedoe over een duurzame wereld. En het laatste wat ik wil hebben is dat ik er niet meer bij hoor.

Y: Ik begrijp dit heel goed, ook vanuit mijn eigen ervaring. Maar misschien zijn er wel tussenoplossingen. Als je er goed over nadenkt, weeral met je rede, vind je wel iets. Desnoods sluit je wat compromissen. Je bent dan niet meer 100% consequent bezig, maar dat is niet erg. Als je maar de richting waarin je wil stappen in het vizier blijft houden. En hier zou ik de zaken wat anders zien dan daarnet waar ik zei dat de concrete stappen hier en nu belangrijker zijn dan te piekeren over ‘doemscenario’s’. Hier is het net omgekeerd. Pieker niet over de vraag of jouw concrete stappen wel volledig in lijn liggen met wat je eigenlijk wilde realiseren. Als je maar nooit het doel uit het oog verliest. Het doel, bijvoorbeeld verantwoordelijk, globaal handelen, stippelt de (levens)lijn uit waarnaar je telkens terugkeert, met vallen en opstaan.

X: Maar wie zegt dat ik dit wil. Ik heb dat doel niet nodig. Ik wil nu leven, in het hier en nu en niet met een soort ‘ideaal’ doel.

Y: Begrijp me niet verkeerd, er is niets verkeerd met het leven in het hier en nu. De wereld, ondanks al de bedreigingen en ongelukken, is in veel opzichten nog echt een zalige ‘blauwe planeet’ waarin mensen cultuurpareltjes gelegd hebben. Het zou zonde zijn om hiervan niet te genieten. Het proeven van al de geneugten zal echter vlug omslaan in “katers”, in onprettig wakker worden uit de roezen, als er geen maat op staat. Zoals het op de bierflesjes staat: drink, maar met mate. En op de keeper beschouwd, als je ‘matigheid’ als deugd ontwikkelt bij jezelf (al was het maar om ‘katers’ te vermijden), ben je eigenlijk al op de goede weg. Want wie ‘matigheid’ aan de dag legt, is meteen ook ‘respectvol’ bezig. Respect voor je eigen lichaam in eerste instantie. Maar ook, globaal denkend, respect voor je dichte en verre buur. Niet matig zijn in de consumptie, is ultiem destructief voor het milieu en dus ook voor het leven van mensen aan de andere kant van de wereld. Onze levens zijn met elkaar verbonden, als met een touw. Hoe harder, wilder en driester wij er hier aan trekken, hoe meer het het leven van iemand aan het andere eind door elkaar wordt geschud. Matigheid is een goede deugd. Oefen je erin. En leer anderen daarin oefenen. Deugdzaam leven is het punt. Misschien moeten we de grote ‘idealen’ inderdaad wat relativeren. Daarin heb je gelijk. We hebben geleerd dat grote idealen, weliswaar goed bedoeld bij de aanvang, op den duur verblinden, verstarren en uiteindelijk afglijden. We leven in het hier en nu, maar dan wel op een kwalitatieve én duurzame manier en met een oog op verantwoordelijkheid en globaal zien, denken en handelen.

X: Nu ben ik toch wat verwonderd van wat je zegt. Schrijf jij dan jouw ‘idealen’ af? Was jij niet diegene die leefde voor bepaalde hogere doelen, vooral christelijk geïnspireerd?

Y: Nu je mij dat zegt, vraag ik me inderdaad af of in mijn leven geen ‘shift’ is gebeurd, een onbewuste verandering in mijn denken. Of is het nog steeds dezelfde bewogenheid, maar in een ander ‘neutraler’ kleedje? Ik zou geneigd zijn om dit laatste te zeggen. Er is inderdaad, nu ik erover nadenk, steeds een bewogenheid geweest, die mij in beweging zette, die richting gaf aan mijn voeten, die de weg bepaalt die ik volg. Of om het zo te zeggen, een wind die mij voortdreef. En die bewogenheid is er, en blijft er nog steeds. Als je stappen zet, is beweging nodig, is een wind nodig die je in beweging zet, is een inspiratie nodig die je over het evenwichtspunt brengt nodig voor je eerste en volgende stappen. Leef dus vanuit een inspiratie, een bewogenheid die je voortstuwt over de grenzen van je eigen kortzichtige ‘ik’ waarvan we vandaag zoveel voorbeelden zien. Ook ik bezondig mij daaraan. Wat nodig is, is een inspiratie die we moeilijk onder woorden kunnen brengen, maar waarbij we aanvoelen dat het woord ‘liefde’ of ‘mededogen’ heel dicht in de buurt ligt. En inspiratie is er overal, dichtbij en verder af. Een inspirerende mens in je omgeving. In de geschiedenis zijn er veel goede ‘leermeesters’, zoals Gandhi. En ja, uiteindelijk zal er een dag komen dat we in onze contreien zeggen dat Jezus een goede leermeester was, al zagen we dat niet meer door de verblindende associaties met wantoestanden in de kerk. Leef vanuit inspiratie diep in jezelf en wees inspiratie voor de velen waarvan we denken dat ze deze ook zouden kunnen gebruiken. Later kunnen we er nog eens verder nadenken wat die ‘wind’ met het leven van ons allen samen kan doen. Maar nu is maar één ding die telt: die eerste logische duurzame stap, heel concreet, hier en nu, heel bewust van het feit dat dit, ondanks alle aangekondigd onheil rond ons, nu het belangrijkste is. En weet dat dit jouw daad van liefde is. Ik zou het bondig willen samenvatten met een uitdrukking die ik steel van een franse filosoof: niet hoop doet leven, maar liefde.

20:48 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

09-03-11
Choose your love, love your choice
Z: Ik weet niet wat ik wil in het leven. Er zijn zoveel zaken die ik wil. Het maakt mij een beetje radeloos. Ik kan niet kiezen.

X: Ik begrijp dat. Er zijn in de moderne maatschappij zoveel keuze-mogelijkheden. Het voordeel is dat je er zeker jouw ding in zal vinden. Het nadeel is dat 'kiezen' ook een stukje 'verliezen' is. Kiezen voor iets betekent dat je het goede van andere opties laat liggen.

Z: Ik wil in dit leven zoveel mogelijk proeven van alles. Het is zoals een snoepwinkel. Ik geraak niet uitgekeken op al dat lekkers en moois. Het is gemakkelijk zeggen dat je van sommige zaken moet afblijven als ze voor je neus liggen.

X: Maar misschien moet je eens de vraag stellen of je niet met andere ogen naar al dat moois moet kijken. Het is inderdaad aanlokkelijk, het blinkt, het verleidt. De wereld heeft inderdaad zoveel moois te bieden dat kan geproefd en geplukt worden. Maar als alle bloemen van de wereld voor jou alleen geplukt worden, blijft er wel een woestijn achter. Men zegt wel dat je in je leven nooit achter je mag kijken en alleen vooruit. Maar er is één uitzondering, namelijk op je sterfbed. Ik kan mij inbeelden dat je dan eens achter je kijkt. Als wat je achter laat geen woestijn maar een oase is, zal jouw leven samenvallen. Als je in je leven bloemen aanschouwt hebt in al hun schoonheid, maar hebt laten voortbloeien, zal leven niet eindigen maar in zijn plooi vallen, zal het onverzoenbare verzoend worden.

Z: Dit is nogal vaag, zweverig en 'etherisch' wat je zegt. Typisch voor jou trouwens. Ik heb daar niets aan om ergens tot het inzicht proberen te komen wat ik in het leven wil doen.

X: Wat ik wil duidelijk maken, is dat het antwoord zoeken op die vraag niet zoiets is als een gerecht kiezen uit een uitgebreide menukaart. Het antwoord zal je eerder vinden als je bereid bent de vrijheid om te kiezen, om alles te proeven deels op te geven en wat je gegeven is als waarde op zich te beschouwen. Niet de ruime menukaart is de echte waarde, de waarde is in wat je wordt aangeboden.

Z: Maar is dat niet wat masochistisch? Nu moet je toch niet overdrijven. Als er verdorven voedsel voor je neus wordt gezet, ga je de kok toch niet feliciteren.

X: Akkoord. Dat je bepaalde keuzes maakt in je leven, is normaal. Uiteindelijk zijn de verschillende keuzes van mensen wat de maatschappij ook zo divers maakt. Maar je moet wel durven kiezen. Je moet durven gaan voor een keuze. Uiteindelijk is het durven gaan voor een engagement in iets waarin je je op het eerste zicht als persoon in terugvindt. Het kan iets zijn waarin je op basis van je jeugdervaringen, aanvoelt talent te hebben. Het kan iets zijn dat bij jou passie oproept. Het kan iets zijn waar je jouw fundamentele waarden in terugvindt.

Z: Als ik het goed begrijp moet je je keuze dus afstemmen op wat ik ben, wat ik denk, wat mijn talenten en waarden zijn. Maar dat weet ik niet. Daar ligt juist het probleem.

X: Denk er toch nog eens goed over na of daar het probleem ligt. Is het wel zo dat je jezelf niet kent, je talenten of waarden? Laat je deze oefening in zelfkennis niet ondersneeuwen in de roes die het aanzicht van de snoepwinkel opwekt?

Z: Moet je dan echt leven als een kluizenaar, weg van alle goeds van deze wereld?

X: Ik denk het niet. Je kan proeven. Wat je kiest, daar proef je dan met volle teugen van. Je apprecieert de vrucht die je gegeven is. Je proeft van je keuze. Zoek de passie in je keuze. En de goede nasmaak van deze vrucht van je keuze zal wel het gevoel van gederfd plezier in alle andere dingen in het leven doen vergeten. Of zoals het gezegde zegt: choose your love and love your choice.





10:48 Gepost door jan lexocon Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Facebook |

08-03-11
Inventiviteit, wijsheid en meer.
Etienne Vermeersch vreest niet zozeer de dood, dan wel de wanhoop. Hij is angstig om te sterven met de idee dat de mensheid het probleem van de overbevolking niet zal opgelost krijgen. De overbevolking is de grootste uitdaging van de mens. Wetenschappers voorspellen dat we in 2050 met 9 miljard mensen zullen zijn indien er niets fundamenteels verandert. Het is onwaarschijnlijk dat de aarde deze last zal kunnen dragen. Zoals een expert het stelde, zijn er maar twee uitwegen: ofwel de dood van zovele mensen door oa ondervoeding ofwel het beperken van de geboorte.

Z: Wordt het probleem van de overbevolking niet overroepen? Zal men niet oplossingen vinden, bijvoorbeeld door betere landbouwtechnieken waardoor er meer voeding kan geproduceerd worden? De inventiviteit van de mens is toch bijna grenzeloos.

X: De mens heeft inderdaad bewezen zeer inventief te zijn. Maar is die grenzeloos? Is dit niet te optimistisch? Akkoord dat de wetenschap ons heel ver heeft gebracht. Maar leert dezelfde wetenschap ons juist niet dat er beperkingen zijn, bijvoorbeeld in wat de aarde kan dragen. Zullen we op de wetenschap vertrouwen zolang deze ons de 'goed' boodschap brengt, terwijl we de 'slechte' boodschappen van de wetenschappers als ongeloofwaardig beschouwen?

Z: Wetenschap leert ons veel, maar ook niet alles. Het is niet 100% bewezen dat alles naar de maan gaat. Het zijn 'onheilsprofeten' die ons willen doen geloven dat het de verkeerde kant op gaat. Het verleden heeft trouwens geleerd dat de mens uit zijn fouten leert.

X: Leert de mens niet eerder uit 'catastrofes' dan uit 'fouten'? Bewijst de geschiedenis van de mens niet eerder dat we onze levenswijzen en ons denken pas aanpassen als, om het zo te zeggen, het kalf al verdronken is? Is de 'wijsheid' van de mens niet eerder de wijsheid van het dier dat met 'vallen' en 'opstaan' doorziet dat bepaald gedrag eerder destructief dan constructief is?

Z: Nee, wij zijn juist door de natuur begiftigd met een 'vooruitzienend' verstand. Wij kunnen ons met onze menselijke geest buiten onszelf plaatsen. Wij hebben een zelfbewustzijn. Wij kunnen met onze hersenen ook inbeeldingen maken van wat zich in de werkelijkheid niet of nog niet voordoet. Dit laat ons toe te anticiperen en ons gedrag aan te passen.

X: Ja, misschien zijn onze hersenen op dit vlak anders dan bij een dier. Maar zijn wij ook in staat om met deze 'hogere' hersencapaciteit de juiste keuzes te maken? Een keuze wordt ook medebepaald door de 'aard van het beestje'. De mens is misschien op dit vlak niet anders dan de andere 'beestjes'. Bewijst de geschiedenis ook niet dat de mens doorgaans "laag bij de grondse keuzes" maakt. Keuzes worden dan bepaald door oerinstincten die eigen zijn aan ieder levend wezen en vooral afgestemd op de 'survival of the fittest'.

Z: Ja, maar daarmee is nog niet gezegd dat het dier in de mens de overhand zal nemen op het zuiver menselijke en hogere verstand. De mens heeft toch bewezen dat hij zijn afkomst kan overstijgen bijvoorbeeld in zijn 'verklaring voor de rechten van de mens'. Trouwens dit hogere verstand was nu niet de essentie van wat de mens nodig heeft om de overbevolking op te lossen, maar zijn inventiviteit.

X: Voor mij zullen de twee nodig zijn en zal er nog zelfs iets meer nodig zijn: de wijsheid dat het nogal lichtzinnig is om op de onmetelijke inventiviteit te rekenen van de mens. De wijsheid dat het voorzorgsprincipe hier moet gehanteerd worden. Als de kans dat er problemen ontstaan door overbevolking een redelijke (wetenschappelijk ondersteunde) waarschijnlijkheid heeft, neem je voorzorgen. In een context waarin men met velen minder middelen zal moeten delen, brengt het voorzorgsprincipe automatisch ook een zijnsvraag mee. Mijn bestaan staat niet meer los van de ander, want mijn bestaan bepaalt het bestaan van de ander. De middelen die ik mij toeëigen gaan rechtstreeks ten koste van een ander. We zullen inventief moeten zijn om met minder meer te kunnen doen. We zullen wijs moeten zijn in het besef dat dit niet zal volstaan. We zullen meer dan wijs moeten zijn om dit besef ook om te zetten in concrete stappen naar het effectief delen van de beperkte middelen. Die wijsheid+ begint bij ieder individu.