Leren leven met genoeg en hunkering

Dat dit exotisch religieuze gebeuren op heel wat vlakken parallellen vertoont met initiatieven als 'Dagen zonder vlees' ziet men daarbij over het hoofd. En net dat over het hoofd zien weerhoudt onze moderne geesten ervan de noodzaak van vasten te begrijpen. We zien niet hoezeer vasten lifestyle of exotisme overstijgt en in welke mate onze samenleving hunkert naar een dieper begrip van dit spirituele gebruik. .. Een vastenperiode is immers een periode waarin men de moeite neemt om te leren leven met minder. En laat net dat in tijden van crisis bijzonder nuttig zijn. Elke dat worden we immers geconfronteerd met onze tanende economie en met weloverwogen opinies van experts die uiteenzetten waarom onze huidige consumptiedwang niet vol te houden is. Zo beseffen we onderhand dat er een aanal wereldbollen extra nodig zijn als de hele mensheid de levensstandaard van de gemiddelde Belg wil aanhouden. ... Waar in ons onderwijs leren we zuinigr en soberder te leven? ... Het wordt stilaan realiteit. .. Moeten we werkelijk wachten tot het tekort ons overvalt? Er bestaan nochtans mogelijkheden om beetje bij beetje te leren leven met genoeg. .. In deze tijd van consuminderen is vasten een noodzaak. Het 'oefent' immers een bijzonder belangrijke ingesteldheid (Jonas Slaats in 'Vasten, of leren leven met genoeg' in DS 8 maart 2014)

De ramadan is voor ons een periode waarin we stilstaan bij het leven en teruggaan naar de essentie : een periode van reflectie, zorgen voor elkaar, familie. (uit een gesprek met vrouw met Marokkaanse roots)

Eenheid in visioen

Gehoord op 2 maart 2014

Orde vs.moraal en gestructureerde onverantwoordelijkheid

Ik moest de orde bewaren. Als ik de deur van de brandende kerk zou geopend hebben, zouden er totale chaos geweest zijn onder de naar buiten stormende gevangenen. (uit de film The Reader, op canvas 7 maart 2014)

Tegelijk hoopt men op het bestaan van een soort voorzienigheid: de hoop dat de interne rationaliteit van het systeem pannes of crises vanzelf compenseert. De realiteit is toch ingewikkelder. ... Ieder weet op zijn niveau waar hij mee bezig is, maar het systeem zorgt ervoor dat ze niet de eindverantwoordelijkheid kunnen nemen voor hun daden. In 2008 zag je goed waartoe die gestructureerde onverantwoordelijkheid leidt. (Joseph Vogl in DS 15 maart 2014).

Zelfoverschatting en overdreven geloof in ratio en via ratio controleren van de werkelijkheid. De werkelijkheid kan enkel gevat worden weg van het rationele ik-perspectief en vanuit de zichzelf wegcijferende aandacht voor de wereld rond ons en de concrete actie.

Ratio vergoelijkt

De solidariteit die zo evident was in de tijd van mijn grootvader, is compleet verdwenen. We zijn harteloos geworden, en het erge is: met onze ratio krijgen we dat ook nog eens perfect verantwoord (Stefan Hertmans, DS 1/3/2014)

Over meeste dingen in mijn leven heb ik totaal verkeerd gedacht. Ik was overtuigd van de totale maakbaarheid van mens en wereld. Dat is nu anders. Je moet je wel inzetten om bepaalde dingen te veranderen, maar af en toe moet je deemoedig zijn. Soms werkt het niet, soms weet je het gewoon niet. Je moet ruimte laten voor mislukking. Wie niet wil mislukken, zal zich nooit vernieuwen. ... maar één talent heb ik wel: ik zie talent. Ik kan mensen samenbrengen, hen op één lijn zetten en ze krankzinnig enthousiast maken. ...
Ik weet inmiddels ook dat een doelstelling rationeel kan zijn, maar de wet ernaartoe is dat zelden. We maken soms vreemde sprongen, dat is eigen aan de mens. Een mens is geen rationeel wezen. De mens is een emotioneel dier, dat probeert rationeel te zijn. En dat mislukt keer op keer. Ik vind dat niet erg. Vaak zijn die vreemde sprongen nodig, en brengen ze je toch waar je moet zijn. (Frank Vanmassenhove in De Standaard 26/4/2014)

Het is een doorgeslagen rationaliteit, een blind geloof in de rede en het meetbare. We zijn er heel wat waardevolle kennisbronnen door gaan bagatelliseren en afsluiten: het zintuiglijke, de ervaring, de praktijk, de emotie. Het doet mij denken aan de woorden van de Britse romancier G K Chesterton: A madman is not someone who has lost his reason but someone who has lost everything but his reason.

Uit de DS 28 sept 2014 'Een mens: wat mag dat kosten?'

In theoretisch opzicht kwamen ze allebei (leibniz en spinoza) van dezelfde plek, namelijk de toekomst: ze speelden op het veld dat Descartes had opengegooid, en de ontdekking van de rationaliteit als recht en richting voor de mens was voor hen allebei een overgang waarvan geen terugkeer mogelijk was. Het probleem was hoe die stap voorwaarts moest worden verenigd met een kleinigheidje waarvan geen beiden echt afstand wilde doen: God.
Matthew Stewart in DS magazine